Boşanma Davası Nasıl Açılır? Adımlar ve Gerekli Belgeler

10 Temmuz 2026

Boşanma davası, boşanmak isteyen eşin ya da eşlerin bağlı bulunduğu Aile Mahkemesi‘ne bir dava dilekçesi ile başvurması yoluyla açılır. Süreç, eşlerin boşanmanın tüm şartlarında (velayet, nafaka, mal paylaşımı, tazminat) anlaşıp anlaşmamasına göre anlaşmalı boşanma veya çekişmeli boşanma olarak iki farklı yolda ilerler. Bu yazıda boşanma davasının nasıl açıldığını, yetkili mahkemeyi, gerekli belgeleri ve dava aşamalarını adım adım açıklıyoruz.

Boşanma Davası Türleri: Anlaşmalı ve Çekişmeli

Türk Medeni Kanunu (TMK) uyarınca boşanma davaları temelde iki başlık altında toplanır. Hangi yolun izleneceği, eşlerin uzlaşı düzeyine ve dosyanın içeriğine göre belirlenir.

Anlaşmalı Boşanma

Anlaşmalı boşanma, TMK madde 166/3 kapsamında düzenlenmiştir. Bu davanın açılabilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi ve tarafların boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu konusunda tam bir anlaşmaya varmış olması gerekir. Taraflar bu hususları düzenleyen bir anlaşmalı boşanma protokolü hazırlar ve hakim tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbest olduğuna kanaat getirirse boşanmaya karar verir. Anlaşmalı boşanma genellikle tek celsede sonuçlanabilen, hızlı ilerleyen bir süreçtir.

Çekişmeli Boşanma

Eşler boşanmanın kendisinde ya da velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı gibi sonuçlarında anlaşamıyorsa dava çekişmeli olarak görülür. Bu durumda boşanma sebebinin ispatı büyük önem taşır. En sık başvurulan sebep, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır (TMK m. 166). Süreç, delillerin toplanması, tanık dinlenmesi ve bilirkişi incelemeleri nedeniyle daha uzun sürebilir. Ayrıntılı bilgi için çekişmeli boşanma davası yazımızı inceleyebilirsiniz.

Boşanma Sebepleri

Boşanma davası açarken hukuka uygun bir sebebe dayanılması gerekir. TMK’da düzenlenen başlıca boşanma sebepleri şunlardır:

Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (genel sebep): Uygulamada en yaygın gerekçedir. Hangi olay ve tutumların bu kapsama girdiğine ilişkin ayrıntıyı bu yazıda bulabilirsiniz.
Zina
Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış
Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme
Terk
Akıl hastalığı
Fiili ayrılık: Daha önce açılan boşanma davasının reddedilmesinin ardından ortak hayatın kurulamaması halinde açılabilir. Şartları için fiili ayrılık sebebiyle boşanma yazısına bakabilirsiniz.

Boşanmada Yetkili ve Görevli Mahkeme

Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi‘dir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde bu davalara Asliye Hukuk Mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla bakar.

Yetkili mahkeme ise TMK madde 168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi ya da eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Dolayısıyla davayı açmak isteyen kişi kendi yerleşim yerindeki aile mahkemesinde de dava açabilir. Yabancı unsurlu ve yurt dışında verilmiş kararlarda ise tanıma ve tenfiz süreci gündeme gelir.

Boşanma Davası İçin Gerekli Belgeler

Boşanma davası açarken hazırlanması gereken temel belgeler dava türüne göre değişse de genel olarak aşağıdakiler istenir:

Dava dilekçesi: Tarafların kimlik ve adres bilgilerini, boşanma sebebini, talepleri (velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı) ve dayanılan delilleri içerir.
Nüfus kayıt örneği: Evlilik ve varsa çocuklara ilişkin bilgileri gösterir.
Kimlik belgesi fotokopisi.
Deliller: Tanık listesi, mesaj kayıtları, fotoğraflar, banka dökümleri, sağlık raporları, sosyal medya çıktıları gibi iddiaları destekleyen belgeler. Delillerin hukuka uygun şekilde elde edilmesi önemlidir; ayrıntı için boşanmada deliller yazımızı inceleyin.
Anlaşmalı boşanmada boşanma protokolü: Tarafların imzaladığı, tüm mali ve kişisel sonuçları düzenleyen belge.
Vekâletname: Bir avukatla temsil ediliyorsanız düzenlenir. Boşanma davalarında vekâletnamenin fotoğraflı olması gerekir.

Boşanma Davası Adım Adım Nasıl Açılır?

Hazırlık ve dava türünün belirlenmesi: Öncelikle sürecin anlaşmalı mı çekişmeli mi ilerleyeceği değerlendirilir. Anlaşmalı boşanmada protokol hazırlanır.
Dava dilekçesinin hazırlanması: Hukuki Muhakemeler Kanunu (HMK) usul kurallarına uygun, talepleri ve delilleri içeren dilekçe düzenlenir.
Harç ve masrafların yatırılması: Dilekçe, ilgili aile mahkemesine bağlı tevzi bürosuna veya adliye vezne birimine sunulur; başvuru harcı ve gider avansı yatırılır.
Dilekçelerin karşılıklı verilmesi: Çekişmeli davada davalıya dilekçe tebliğ edilir; cevap dilekçesi, cevaba cevap ve ikinci cevap ile dilekçeler aşaması tamamlanır.
Ön inceleme duruşması: Mahkeme tarafların üzerinde anlaştığı ve anlaşamadığı hususları belirler, delilleri saptar.
Tahkikat aşaması: Tanıklar dinlenir, deliller toplanır, gerekirse bilirkişi ve uzman görüşü alınır. Bu aşamada mal rejimi, velayet ve nafaka talepleri incelenir.
Karar: Mahkeme boşanmaya ve ferilerine ilişkin hükmünü verir. Karara karşı istinaf ve temyiz yolları açıktır.

Anlaşmalı boşanmada bu adımların çoğu tek duruşmada tamamlanabilirken, çekişmeli davada süreç dosyanın kapsamına göre daha uzun sürebilir.

Boşanmanın Sonuçları: Nafaka, Velayet ve Mal Paylaşımı

Boşanma davasında yalnızca evliliğin sona ermesi değil, buna bağlı hukuki sonuçlar da karara bağlanır:

Nafaka: Dava sürecinde tedbir nafakası, çocuk için iştirak nafakası ve yoksulluğa düşecek eş için yoksulluk nafakası talep edilebilir. Türleri için nafaka türleri yazısını inceleyebilirsiniz.
Velayet: Müşterek çocukların velayeti, çocuğun üstün yararı gözetilerek belirlenir. Bkz. velayet ve ortak velayet.
Mal paylaşımı: Edinilmiş mallara katılma rejimi çerçevesinde değerlendirilir. Ayrıntı için boşanmada mal paylaşımı yazısına bakabilirsiniz.
Maddi ve manevi tazminat: Kusurlu eşten talep edilebilir.
Ziynet eşyaları: Düğünde takılan altın ve takılara ilişkin talepler ayrı bir uyuşmazlık konusu olabilir.

Ekonomik olarak zayıf durumdaki, özellikle uzun süre ev işleriyle ilgilenmiş eşlerin hakları için boşanmada ev hanımı eşin hakları yazımız faydalı olacaktır. Boşanmadan sonra kadın için geçerli olan bekleme süresi konusunda ise iddet süresi yazısını inceleyebilirsiniz.

Boşanma Davasında Avukatın Rolü

Boşanma davasında avukat tutmak zorunlu değildir; taraflar davayı kendileri de takip edebilir. Ancak dava dilekçesinin usulüne uygun hazırlanması, delillerin doğru sunulması, nafaka ve tazminat taleplerinin isabetli belirlenmesi ve sürecin usul kurallarına göre yürütülmesi teknik bilgi gerektirir. Aile hukuku alanında deneyimli bir avukattan destek almak, hak kaybı yaşanmaması açısından önem taşır. Çınar Hukuk Bürosu, aile hukuku alanında bireysel müvekkillere dava takibi ve hukuki danışmanlık hizmeti sunar.

Boşanma Davası Ücreti Neye Göre Belirlenir?

Boşanma davasında ortaya çıkan masraflar başvuru harcı, gider avansı ve tebligat gibi yargılama giderlerini kapsar. Avukatlık ücreti ise davanın niteliğine (anlaşmalı veya çekişmeli), dosyanın kapsamına, tarafların taleplerine ve yürütülecek işlemlere göre değişir. Avukatlık ücretinin alt sınırı her yıl yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile belirlenir. Kesin bir rakam vermek mümkün olmadığından, ücret bilgisi doğrudan görüşülecek avukattan alınmalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için aile hukuku alanında deneyimli bir avukata başvurmanız önerilir.