Fiili Ayrılık Sebebiyle Boşanma Davası Nedir?

Fiili ayrılık sebebiyle boşanma davası, daha önce açılan bir boşanma davasının reddedilmesi ve bu ret kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl geçmesine rağmen eşler arasında ortak hayatın yeniden kurulamaması halinde açılan boşanma davasıdır.

Bu dava, evlilik birliğinin artık fiilen sürdürülemediği ve tarafların ortak yaşamı yeniden kuramadığı durumlarda gündeme gelir. Ancak kanun, yalnızca eşlerin ayrı yaşamasını yeterli görmemiştir. Mutlaka daha önce açılmış ve reddedilmiş bir boşanma davası bulunmalıdır.

Dolayısıyla taraflar uzun yıllar ayrı yaşamış olsalar bile, daha önce reddedilip kesinleşmiş bir boşanma davası yoksa fiili ayrılık sebebine dayanılarak boşanma davası açılamaz.

TMK 166 Kapsamında Fiili Ayrılık Nedeniyle Boşanma

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma, Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin son fıkrasında düzenlenmiştir. İlgili düzenleme şu şekildedir:

“Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak 1 yıl geçmesi hâlinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.”

Bu düzenleme, evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma hükümleri içinde yer almakla birlikte, fiili ayrılık nedeniyle açılacak davanın özel şartlarını da ortaya koymaktadır.

3 Yıllık Süreden 1 Yıllık Süreye Geçiş

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma davasında daha önce ret kararının kesinleşmesinden itibaren 3 yıllık bekleme süresi bulunmaktaydı. Anayasa Mahkemesi’nin 22.02.2024 tarihli kararıyla bu düzenleme iptal edilmiş ve sonrasında yapılan kanun değişikliği ile süre 1 yıla düşürülmüştür.

Güncel düzenlemeye göre, boşanma davasının reddine ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren 1 yıl geçmesi ve bu süre içinde ortak hayatın yeniden kurulamaması halinde eşlerden biri fiili ayrılık nedeniyle boşanma davası açabilir.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, sürenin ret kararının verildiği tarihten değil, ret kararının kesinleştiği tarihten itibaren başlamasıdır.

Fiili Ayrılık Sebebiyle Boşanmaya Karar Verilmesinin Şartları

Fiili ayrılık nedeniyle boşanmaya karar verilebilmesi için kanunda aranan şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir. Bu şartlar şunlardır:

• Daha önce açılmış bir boşanma davası bulunmalıdır.
• Bu boşanma davası reddedilmiş olmalıdır.
• Ret kararı kesinleşmiş olmalıdır.
• Ret kararının kesinleştiği tarihten itibaren 1 yıl geçmiş olmalıdır.
• Bu 1 yıllık süre içinde ortak hayat yeniden kurulamamış olmalıdır.

Bu şartlar gerçekleştiğinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin talebi üzerine boşanmaya karar verilebilir.

Açılmış Boşanma Davasının Reddedilmiş Olması

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma davasının ilk şartı, taraflardan biri tarafından daha önce açılmış bir boşanma davasının bulunması ve bu davanın reddedilmiş olmasıdır.

Reddedilen boşanma davasının hangi boşanma sebebine dayandığı önemli değildir. Herhangi bir boşanma sebebine dayanılarak açılan davanın reddedilmiş olması yeterlidir.

Taraflar arasında evlilik süresince birden fazla boşanma davası açılmış ve bunlardan biri veya birkaçı reddedilmiş olabilir. Bu durumda ilk veya son dava esas alınır şeklinde mutlak bir kural bulunmamaktadır. Önemli olan, reddedilen boşanma davasına ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren 1 yıl boyunca ortak hayatın yeniden kurulup kurulmadığıdır.

Ret Kararının Kesinleşmesinden İtibaren 1 Yıl Geçmesi

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma davasında 1 yıllık süre, boşanma davasının reddine karar verildiği tarihten değil, bu ret kararının kesinleştiği tarihten itibaren başlar.

Ret kararının kesinleşmesi; gerekçeli kararın yazılması, taraflara tebliğ edilmesi ve yasal süre içinde kanun yoluna başvurulmamasıyla gerçekleşebilir. Karara karşı istinaf veya temyiz yoluna başvurulmuşsa, karar ancak tüm kanun yollarının tüketilmesi ve kesinleşme şerhinin alınmasıyla kesinleşmiş sayılır.

Bu nedenle fiili ayrılık nedeniyle boşanma davası açmadan önce önceki boşanma davasına ilişkin ret kararının kesinleşme tarihi dikkatle belirlenmelidir.

Yabancı mahkemede görülen boşanma davasının reddedilmesi halinde de benzer şekilde, bu kararın Türkiye’de tanınmasına ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren 1 yıllık sürenin geçmesi aranabilir.

1 Yıllık Sürede Ortak Hayatın Yeniden Kurulmaması

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma davasının son şartı, ret kararının kesinleşmesinden itibaren en az 1 yıl boyunca eşler arasında ortak hayatın yeniden kurulamamış olmasıdır.

Ortak hayatın yeniden kurulması, eşlerin evlilik birliğini sürdürme amacıyla tekrar bir araya gelmeleri anlamına gelir. Tarafların yalnızca çocukları için görüşmeleri, zorunlu nedenlerle irtibat kurmaları veya olağanüstü bir durum nedeniyle kısa süreli bir araya gelmeleri her durumda ortak hayatın yeniden kurulduğu anlamına gelmez.

Önemli olan, tarafların evlilik birliğini yeniden kurma iradesiyle ortak yaşamı başlatıp başlatmadığıdır. Bu değerlendirme somut olayın özelliklerine göre yapılır.

1 Yıl Ayrı Yaşamak Otomatik Boşanma Sağlar mı?

Hayır. Eşlerin 1 yıl boyunca ayrı yaşamaları tek başına otomatik boşanma sonucu doğurmaz. Uygulamada “1 yıl ayrı yaşayınca kendiliğinden boşanılır” şeklinde hatalı bir bilgi yaygındır.

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma davası açılabilmesi için 1 yıllık ayrılık süresinden önce mutlaka bir boşanma davası açılmış, bu dava reddedilmiş ve ret kararı kesinleşmiş olmalıdır. 1 yıllık süre de bu kesinleşme tarihinden itibaren hesaplanır.

Bu nedenle yalnızca 1 yıl ayrı yaşamak, evliliği kendiliğinden sona erdirmez. Boşanma için mutlaka mahkeme kararı gerekir.

Fiili Ayrılık Nasıl İspatlanır?

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma davasını açan davacı, ret kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl boyunca ortak hayatın yeniden kurulmadığını ispatlamalıdır.

Bu davada kullanılabilecek delillere örnek olarak şunlar gösterilebilir:

• Tanık beyanları,
• İkametgah kayıtları,
• Kira sözleşmeleri,
• Fatura ve abonelik kayıtları,
• Banka ve kredi kartı kayıtları,
• Otel kayıtları,
• Ulaşım kayıtları,
• Önceki boşanma davası dosyası,
• Kesinleşme şerhli mahkeme kararı.

Delillerin hukuka uygun şekilde elde edilmiş olması gerekir. Mahkeme, sunulan delilleri birlikte değerlendirerek tarafların ortak hayatı yeniden kurup kurmadığına karar verir.

Fiili Ayrılık Nedeniyle Boşanma Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma davasında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.

Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya davadan önce son 6 ay içinde eşlerin birlikte yaşadığı yer mahkemesidir.

Fiili ayrılık davalarında taraflar uzun süredir aynı yerde yaşamıyor olabilir. Bu durumda davayı açacak kişi, kendi yerleşim yerinde veya diğer eşin yerleşim yerinde boşanma davası açabilir.

Fiili Ayrılık Sebebiyle Açılan Boşanma Davaları Kaç Celse Sürer?

Fiili ayrılık nedeniyle açılan boşanma davalarında süreç, diğer boşanma davalarına benzer şekilde ilerler. Davacı ve davalının sunduğu delillerin toplanması, önceki boşanma dosyasının celbi, mahkemenin iş yoğunluğu, duruşma aralıkları ve adli tatil gibi unsurlar dava süresini etkiler.

Fiili ayrılık davasında esas olarak kanuni şartların gerçekleşip gerçekleşmediği incelendiğinden, şartlar açıkça ispatlanabiliyorsa bu davalar bazı çekişmeli boşanma davalarına göre daha kısa sürede sonuçlanabilir.

Reddedilip Kesinleşmiş Bir Dava Bulunmuyorsa Ne Yapılmalıdır?

Türk Medeni Kanunu’nda belirtilen şartlar oluşmadığı takdirde fiili ayrılık sebebiyle boşanma davası açılamaz. Taraflar 1 yıldan uzun süredir ayrı yaşıyor olsa bile, daha önce açılmış ve reddedilip kesinleşmiş bir boşanma davası yoksa bu özel sebebe dayanarak boşanma talep edilemez.

Bu durumda somut olayın koşullarına göre evlilik birliğinin temelinden sarsılması gibi genel boşanma sebeplerine dayanılarak boşanma davası açılması gündeme gelebilir.

Fiili Ayrılık Nedeniyle Boşanma Davasında Nafaka ve Tazminat

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma davalarında boşanma kararı verilebilmesi için kusur araştırması yapılması zorunlu değildir. Mahkeme öncelikle kanundaki şartların oluşup oluşmadığını inceler.

Ancak nafaka ve tazminat talepleri bakımından kusur durumu önem taşıyabilir. Taraflardan biri yoksulluk nafakası, maddi tazminat veya manevi tazminat talep ederse mahkeme bu talepleri somut olayın özelliklerine göre değerlendirir ve kusur araştırması yapabilir.

Boşanma davası devam ederken tarafların müşterek çocuğu varsa, çocuk lehine dava sonunda iştirak nafakasına dönüşmek üzere tedbir nafakası talep edilebilir. Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek ve diğer eşten daha ağır kusurlu olmayan taraf da yoksulluk nafakası isteyebilir.

Fiili Ayrılık Sebebiyle Boşanma Davasında Velayet

Tarafların müşterek çocukları varsa ve velayet konusunda anlaşma sağlanamıyorsa, mahkeme çocuğun üstün yararını esas alarak karar verir.

Hakim, gerektiğinde uzmanlardan sosyal inceleme raporu alınmasına karar verebilir. Bu raporda çocuğun hangi ebeveyn yanında kalmasının daha uygun olduğu, çocuğun gelişimi, bakım ihtiyacı ve ebeveynlerin koşulları değerlendirilir.

Çocuk idrak yaşındaysa, çocuğun hangi ebeveynle yaşamak istediği de sorulabilir. Ancak çocuğun tercihi tek başına belirleyici değildir. Mahkeme, çocuğun beyanını çocuğun üstün yararıyla birlikte değerlendirerek velayet kararı verir.

Velayet kendisine bırakılmayan ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulmasına da karar verilir.

Fiili Ayrılık Sebebiyle Boşanma Davasında Mal Paylaşımı

Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin dava, boşanma davasından ayrı bir dava olarak görülür. Mal paylaşımı davası açılmışsa, bu dava boşanma davasının kesinleşmesini bekleyebilir. Çünkü mal rejiminin tasfiyesi için boşanma kararının kesinleşmesi gerekir.

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma davası açan taraf, boşanma davasıyla birlikte mal paylaşımı talebinde bulunabileceği gibi ayrı bir dava açarak da mal paylaşımı talep edebilir. Uygulamada mahkeme, boşanma ve mal rejimi tasfiyesi taleplerini ayırabilir.

Mal rejimine ilişkin davalarda evlenme tarihi önemlidir. Evlilik tarihine ve taraflar arasında seçilmiş mal rejimi olup olmadığına göre uygulanacak mal rejimi ve tasfiye yöntemi değişebilir.

Fiili Ayrılık Nedeniyle Boşanma Davalarında Avukat Tutmak Zorunlu mudur?

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma davasında avukat tutmak kanunen zorunlu değildir. Ancak dava şartlarının doğru belirlenmesi, önceki boşanma dosyasının incelenmesi, kesinleşme tarihinin tespiti, delillerin sunulması ve karar sonrası kesinleştirme işlemleri teknik bilgi gerektirir.

Dava açılmadan önce fiili ayrılık şartlarının oluşup oluşmadığının uzman bir boşanma avukatı tarafından değerlendirilmesi, hak kayıplarının önüne geçilmesi bakımından önemlidir.

Fiili Ayrılık Nedeniyle Boşanma Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki dilekçe örneği genel niteliktedir. Somut olayın özelliklerine, önceki boşanma dosyasına, kesinleşme tarihine, delillere, nafaka, velayet ve tazminat taleplerine göre dilekçenin yeniden düzenlenmesi gerekir.

İSTANBUL ( …. ). AİLE MAHKEMESİNE

DAVACI: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …)
Adres

VEKİLİ: Av. Ad Soyad
Adres

DAVALI: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …)
Adres

KONU: Fiili ayrılık nedeniyle boşanma, nafaka, velayet ve sair taleplerimize ilişkin dava dilekçesidir.

AÇIKLAMALAR:

1-) Taraflar …/…/… tarihinde evlenmiş olup bu evlilikten … doğumlu müşterek çocuk/çocuklar bulunmaktadır.

2-) Taraflar arasında daha önce … Aile Mahkemesi’nin …/… Esas sayılı dosyası ile boşanma davası görülmüş, mahkemece davanın reddine karar verilmiştir. Söz konusu ret kararı …/…/… tarihinde kesinleşmiştir. Kesinleşme şerhli karar örneği dilekçemiz ekinde sunulmaktadır.

3-) Ret kararının kesinleştiği tarihten itibaren 1 yıldan fazla süre geçmiş olmasına rağmen taraflar arasında ortak hayat yeniden kurulamamıştır. Taraflar bu süreçte ayrı yaşamış, evlilik birliğini yeniden kurma amacıyla bir araya gelmemiştir.

4-) Ortak hayatın yeniden kurulamadığı hususu tanık beyanları, ikametgah kayıtları, kira sözleşmesi, fatura kayıtları ve diğer delillerle ispatlanacaktır.

5-) Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin son fıkrası uyarınca, reddedilen boşanma davasının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamış olduğundan evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılmalıdır.

HUKUKİ NEDENLER: TMK, HMK ve ilgili her türlü yasal mevzuat.

HUKUKİ DELİLLER: Önceki boşanma dava dosyası, kesinleşme şerhli ret kararı, tanık, ikametgah kayıtları, kira sözleşmesi, fatura kayıtları, banka kayıtları, sosyal ve ekonomik durum araştırması, nüfus kayıtları ve ilgili her türlü yasal delil.

SONUÇ ve İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Tarafların fiili ayrılık nedeniyle boşanmalarına,
2. Varsa müşterek çocukların velayeti konusunda çocuğun üstün yararına uygun karar verilmesine,
3. Şartları oluşmuşsa tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakasına hükmedilmesine,
4. Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ederiz.

Davacı Vekili
Av. Ad Soyad
İmza

Fiili Ayrılık Nedeniyle Boşanma Yargıtay Kararı

Tanık Beyanının Yetersiz Olması

Taraflar arasında görülen boşanma davasında yerel mahkeme davanın kabulüne ve tarafların boşanmasına karar vermiştir. Karara itiraz edilmesi üzerine dosya Yargıtay tarafından incelenmiştir.

Yargıtay, taraflar arasında boşanma kararı verilebilmesi için evlilik birliğinin eşlerden ortak hayatı sürdürmeleri beklenemeyecek derecede temelinden sarsıldığının sabit olması gerektiğini belirtmiştir.

Dosyada davacı erkek tanıklarının bir kısmının beyanlarının duyuma dayalı olduğu, bir kısmının ise görgüye dayalı yeterli bilgi içermediği değerlendirilmiştir. Bu nedenle söz konusu beyanların hükme esas alınamayacağı belirtilmiştir.

Yargıtay, boşanma davasının reddine karar verilmesi gerekirken kabul edilmesini hukuka aykırı bulmuş ve mahkeme kararını bozmuştur.

Karar Künyesi: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2016/13531 Esas, 2016/12519 Karar.

Sıkça Sorulan Sorular

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma nedir?

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma, daha önce açılmış boşanma davasının reddedilmesi ve bu ret kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl boyunca ortak hayatın yeniden kurulamaması halinde açılan boşanma davasıdır.

1 yıl ayrı yaşamak otomatik boşanma sağlar mı?

Hayır. Sadece 1 yıl ayrı yaşamak otomatik boşanma sağlamaz. Daha önce açılmış ve reddedilip kesinleşmiş bir boşanma davası bulunmalı, 1 yıllık süre bu kesinleşme tarihinden itibaren geçmelidir.

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma davasında süre ne zaman başlar?

1 yıllık süre, önceki boşanma davasında verilen ret kararının kesinleştiği tarihten itibaren başlar. Ret kararının verildiği tarih ile kesinleşme tarihi aynı olmayabilir.

Reddedilmiş boşanma davası yoksa fiili ayrılık davası açılabilir mi?

Hayır. Reddedilip kesinleşmiş bir boşanma davası yoksa, taraflar uzun süredir ayrı yaşıyor olsalar bile fiili ayrılık nedeniyle boşanma davası açılamaz.

Fiili ayrılık nedeniyle boşanmada maddi ve manevi tazminat alınabilir mi?

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma davasında boşanma kararı için kusur araştırması zorunlu değildir. Ancak maddi ve manevi tazminat talepleri varsa mahkeme kusur durumunu ayrıca değerlendirebilir.

Fiili ayrılık nedeniyle boşanmada nafaka alınır mı?

Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek ve diğer eşten daha ağır kusurlu olmayan taraf yoksullu