Velayet Davası – Çınar Hukuk Bürosu

Bu sayfa; velayetin ne olduğunu, boşanmada velayetin hangi ölçütlere göre belirlendiğini, ortak velayeti, kişisel ilişki düzenini, velayetin değiştirilmesini ve çocuk teslimi sürecini özetler.

Velayet Nedir?

Velayet, ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi, korunması, temsil edilmesi ve malvarlığının yönetilmesi konusundaki hak ve yükümlülüklerin bütünüdür. Türk Medeni Kanunu m.335 uyarınca velayet ana ve babaya aittir; evlilik sürdüğü sürece eşler velayeti birlikte kullanır.

Boşanma hâlinde hâkim velayeti eşlerden birine bırakır ve diğer taraf için kişisel ilişki düzenler. Bu karar bir ödül ya da yaptırım değildir; tek ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Ayrıntılı anlatım için velayet davası nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Velayet Kime Verilir?

Hâkim kararını dosyadaki delillere, sosyal inceleme raporuna ve çocuğun içinde bulunduğu fiilî duruma göre verir. Uygulamada öne çıkan ölçütler şunlardır.

Çocuğun üstün yararıÖlçü, çocuğun bedensel, zihinsel, ahlaki ve toplumsal gelişimini koruyan düzendir. Eşlerin boşanmadaki kusuru tek başına belirleyici değildir.

Çocuğun görüşüİdrak çağındaki çocuk, uygulamada çoğunlukla sekiz yaşından itibaren, uzman eşliğinde dinlenir. Görüşü tek başına bağlayıcı olmasa da kararın önemli bir dayanağıdır.

Süreklilik ve fiilî bakımÇocuğun alıştığı çevre, okulu ve bakımını fiilen kimin üstlendiği tartılır. Yerleşik uygulamada küçük yaştaki çocuğun anne bakımına duyduğu ihtiyaç ayrıca gözetilir.

Ebeveynin tutumuDiğer ebeveynle ilişkiyi destekleyen taraf lehine değerlendirme yapılır. Çocuğu diğer ebeveyne karşı yönlendirmek aleyhe sonuç doğurur.

Ölçütlerin ayrıntısı için velayet kime verilir ve velayetin babaya verilmesi yazılarımızı okuyabilirsiniz.

Ortak Velayet

Türk hukukunda uzun süre velayetin tek ebeveyne verilmesi uygulandı. 7 No’lu Protokol’ün iç hukuka dâhil olmasının ardından Yargıtay, çocuğun yararına aykırı düşmemesi koşuluyla ortak velayete karar verilebileceğini kabul etti. Ortak velayet, eşler arasında sürekli bir iletişimi ve ortak karar alma yeteneğini gerektirir; çatışmanın sürdüğü dosyalarda tercih edilmez. Konuyu velayet ve ortak velayet yazımızda ayrıntılandırdık.

Kişisel İlişki: Görüş Günleri

Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulur. Mahkeme, çocuğun yaşını, okul düzenini ve tarafların ikametini gözeterek hafta sonu, yarıyıl ve yaz dönemi için ayrı ayrı gün belirler. Kişisel ilişki hem bir hak hem de bir yükümlülüktür; düzenin çocuğun rutinini bozmayacak biçimde kurulması önemlidir.

Velayetin Değiştirilmesi

Velayet kararı kesin değildir. Durumun değişmesi hâlinde velayetin değiştirilmesi istenebilir. Ebeveynin başka bir şehre yerleşmesi, çocuğa bakamayacak duruma gelmesi, kişisel ilişkiyi sürekli engellemesi ya da çocuğun yararını zedeleyen bir yaşam düzeni kurması bu davalarda ileri sürülen başlıca sebeplerdir. Dava, yeni bir boşanma davası değildir; yalnızca çocuğun bugünkü durumu incelenir.

Çocuk Teslimi ve Görüş Kararlarının Yerine Getirilmesi

Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararlarının yerine getirilmesi 2022’de yürürlüğe giren düzenlemeyle icra dairelerinden alınarak adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerine bırakıldı. Süreç artık uzman eşliğinde ve çocuğu koruyacak biçimde yürütülür. Kararın kasten yerine getirilmemesi ayrı bir sorumluluk doğurur; ayrıntısı çocuğu göstermeme ve teslim etmeme yazımızdadır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkemeAile Mahkemesi. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla Asliye Hukuk Mahkemesi görür.

Yetkili mahkemeVelayet, boşanma davası içinde talep edilirse boşanmaya bakan mahkeme karar verir. Bağımsız açılan velayetin değiştirilmesi davalarında uygulamada çocuğun yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Velayet davası ne kadar sürer?Süre; sosyal inceleme raporunun tamamlanmasına, tanık sayısına, çocuğun dinlenip dinlenmeyeceğine ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Boşanma içinde görülen velayet talepleri boşanma davasıyla birlikte sonuçlanır.

Anlaşmalı boşanmada velayet nasıl düzenlenir?Velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası protokolde açıkça yazılır. Hâkim protokolü çocuğun yararı bakımından denetler ve gerekli gördüğü değişikliği yapabilir. Ayrıntı: anlaşmalı boşanmada velayet.

Velayet annede ise baba çocuğu yurt dışına çıkarabilir mi?Velayet hakkı kendisinde olmayan ebeveyn, çocuğu diğer ebeveynin rızası ya da mahkeme kararı olmadan yurt dışına çıkaramaz.

Velayet sona erdiğinde nafaka da biter mi?Velayet ve iştirak nafakası ayrı konulardır. Çocuk ergin olsa dahi eğitimi sürüyorsa nafaka devam edebilir. Bkz. nafaka davası.

Velayet Davalarında Yaklaşımımız

Velayet dosyalarını çocuğun günlük düzeni üzerinden kurarız: okul, sağlık, bakımın fiilen kimin tarafından üstlenildiği ve tarafların çalışma saatleri. Sosyal inceleme raporu öncesinde dosyayı bu başlıklarla hazırlar, kişisel ilişki talebini çocuğun rutinine oturan bir takvim olarak sunarız. Boşanma sürecinin bütünü için boşanma ve aile hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.