Siber Zorbalık Cezası: TCK’da Hangi Suçlar Uygulanır?

Siber zorbalık cezası konusunda ilk bilinmesi gereken, Türk hukukunda “siber zorbalık” adıyla ayrı ve tek bir suç tipinin bulunmadığıdır. Çevrimiçi ortamda yapılan zorbalık eylemleri, gerçekleştiriliş biçimine göre Türk Ceza Kanunu’nda yer alan farklı suçların kapsamına girer. Bu nedenle verilecek ceza, somut davranışın hangi suçu oluşturduğuna göre değişir.

Adalet Bakanlığı’nın savcı ve kolluk kuvvetleri için hazırladığı siber suç soruşturmaları kılavuzunda, siber zorbalık “siber taciz ve çevrimiçi zorbalık olarak da bilinen, çevrimiçi bir zorbalık ve/veya taciz türü” olarak tanımlanır. Kılavuza göre bu tür fiiller, çevrimiçi olarak işlenen ancak bu teknoloji kullanılmadan da işlenebilecek suçlar arasında değerlendirilir.

Siber Zorbalık Türk Hukukunda Nasıl Cezalandırılır?

Siber zorbalık kapsamına girebilecek davranışlar oldukça çeşitlidir: sosyal medyada hakaret içerikli paylaşımlar, tehdit mesajları, ısrarla rahatsız edici içerik gönderme veya bir kişiyi dijital araçlarla sürekli takip etme gibi. Bu eylemlerin her biri, Türk Ceza Kanunu’ndaki farklı suç tiplerine karşılık gelebilir. Aşağıda en sık karşılaşılan suçları ve öngörülen cezaları açıklıyoruz.

Hakaret Suçu (TCK m.125)

Sosyal medya, yorum alanları veya mesajlaşma uygulamaları üzerinden bir kişinin onuruna saldırmak hakaret suçunu oluşturabilir. Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesine göre, bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden ya da sövmek suretiyle saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

Yargıtay’ın bir kararında belirtildiği gibi, “somut bir fiil ya da olgu isnat etmek veya sövme şeklindeki seçimlik hareketlerden biri ile gerçekleştirilen eylem, bireyin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte ise hakaret suçu oluşacaktır.” Aynı kararda, korunan hukuki değerin kişilerin onur ve saygınlığı olduğu, rahatsız edici fakat yalnızca kaba veya nezaketsiz bir üslubun her zaman hakaret suçunu oluşturmayabileceği vurgulanmıştır.

Tehdit Suçu (TCK m.106)

Çevrimiçi ortamda bir kişiyi korkutmaya yönelik mesajlar tehdit suçunu oluşturabilir. TCK’nın 106. maddesine göre, bir başkasını kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

2022 yılında 7406 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle, bu suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırının dokuz aydan az olamayacağı düzenlenmiştir. Bu değişikliklerin ayrıntılarını TCK değişiklikleri yazımızda bulabilirsiniz.

Israrlı Takip Suçu (TCK m.123/A)

Siber zorbalık davranışlarını en doğrudan karşılayan güncel düzenleme, 7406 sayılı Kanun ile Türk Ceza Kanunu’na eklenen ısrarlı takip suçudur. Bu maddeye göre, “ısrarlı bir şekilde; fiziken takip etmek ya da haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle bir kimse üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olan faile altı aydan iki yıla kadar hapis cezası” verilir.

Maddedeki “bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurma” ifadesi, dijital araçlarla gerçekleştirilen ısrarlı rahatsız etme davranışlarını açıkça kapsar. Kanunda nitelikli hâller de düzenlenmiştir. Suçun çocuğa ya da ayrılık veya boşanma kararı verilen eşe karşı işlenmesi, mağdurun okulunu, iş yerini veya konutunu değiştirmesine ya da okulunu veya işini bırakmasına neden olması, hakkında uzaklaştırma veya yaklaşmama tedbiri bulunan fail tarafından işlenmesi hâllerinde ceza bir yıldan üç yıla kadar hapis olarak öngörülmüştür.

Kişilerin Huzur ve Sükûnunu Bozma (TCK m.123)

Sırf huzur ve sükûnu bozmak amacıyla bir kimseye ısrarla telefon edilmesi, gürültü yapılması ya da aynı amaçla hukuka aykırı başka bir davranışta bulunulması TCK’nın 123. maddesi kapsamında cezalandırılabilir. Anayasa Mahkemesi’ne yapılan bir bireysel başvuru dosyasında, bir kişinin Twitter hesabı üzerinden değişik zamanlarda birden çok kez şikâyetçiyi ölümle tehdit ettiği ve hakaret içerikli paylaşımlarda bulunduğu iddialarına yer verilmiştir. Bu örnek, sosyal medya üzerinden işlenen tehdit, hakaret ve huzur bozma fiillerinin somut biçimde yargıya taşındığını gösterir.

Siber Zorbalık Mağduru Ne Yapmalıdır?

Siber zorbalık niteliğindeki eylemlerle karşılaşan kişiler, Cumhuriyet başsavcılıklarına veya polis ve jandarma gibi kolluk makamlarına başvurarak şikâyette bulunabilir. Adalet Bakanlığı’nın mağdur bilgilendirme portalındaki şikâyet süreci açıklamasına göre, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan suçlarda yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

Bu nedenle sürelerin takibi önemlidir. Hakaret suçu kural olarak şikâyete bağlıdır; TCK’nın 131. maddesine göre kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hâller dışında hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır.

Delillerin Korunması

Çevrimiçi zorbalık vakalarında delillerin kaybolması ihtimali yüksektir. Rahatsız edici paylaşımların, mesajların veya yorumların ekran görüntüleri, bağlantı adresleri ve tarih bilgileri şikâyetten önce saklanabilir. İçeriklerin silinme olasılığı nedeniyle, mümkün olduğunca erken başvuru yapmak ve delilleri kayıt altına almak önem taşır.

Hangi Suç Tipinin Uygulanacağı Nasıl Belirlenir?

Siber zorbalık eylemi birden fazla suçu aynı anda oluşturabilir. Örneğin sosyal medya üzerinden hem hakaret içeren hem de tehdit niteliği taşıyan ve ısrarla tekrarlanan paylaşımlar, aynı olayda birkaç farklı suçun değerlendirilmesini gerektirebilir. Hangi maddenin uygulanacağı, davranışın içeriğine, tekrarına, hedeflediği sonuca ve mağdur üzerindeki etkisine göre belirlenir.

Şerefe karşı işlenen suçlar hakkında daha ayrıntılı bilgi için şerefe karşı suçlar yazımızı, tehdit ve ısrarlı takip gibi hürriyete yönelik suçlar için hürriyete karşı suçlar yazımızı inceleyebilirsiniz.

Sonuç

Siber zorbalık cezası, tek bir maddeye değil, eylemin niteliğine göre uygulanacak suç tipine bağlıdır. Hakaret, tehdit, ısrarlı takip ve huzur bozma suçları, çevrimiçi ortamda işlenen zorbalık davranışlarının başlıca karşılıklarıdır. Somut bir olayın hangi suçu oluşturduğu ve nasıl bir yol izleneceği, olayın özelliklerine göre değişir. Bu nedenle somut durumunuzu bir avukatla değerlendirmeniz yerinde olur.