Yargıtay Bozma Kararı

Bozma Kararı Nedir?

Yerel mahkemenin vermiş olduğu karara karşılık itirazda bulunmak amacıyla istinaf mahkemesine karara karşılık başvuruda bulunulacaktır. İstinaf mahkemesinin vermiş olduğu bozma kararı dışında olan hükümler adına Yargıtaya başvuruda bulunma hakkı bulunmaktadır.

Yargıtay tarafından verilecek kararlar ise; başvurunun esastan reddi ile kararı “onama”, “düzeltilerek onama” ve “bozma” olmak üzere 3 karar vermektedir.

Bozma kararı, mahkemenin vermiş olduğu hükmü bozarak ilk derece mahkemesine veya istinaf mahkemesine dosyayı yeniden göndermektedir. Bozma kararı verilmesi halinde mahkemenin vermiş olduğu hüküm kesinleşmeyecektir, karar üzerinde henüz kesinleşmiş bir hüküm kurulmamış demektir.

Yargıtay Bozma Sebepleri

Yargıtay mahkemenin vermiş olduğu kararın hukuka uygun olmadığı, delil takdirinde yanılgıya düşüldüğü, eksik araştırma veya hukuka uygun olmayan bir delil ile hüküm kurulduğu gibi nedenlerle birden fazla nedene dayanarak hükmün bozulması yönünde karar verebilecektir. Yargıtay ilamında bozma nedenini de mutlaka belirtecektir.

Yargıtay 6. Ceza Dairesi 2017/3796 esas, 2020/254 sayılı kararıyla verilen bozma kararının gerekçesi belirtilmiştir: “Sanık hakkında ağır ceza mahkemesi tarafından yağma suçundan yargılama yapılmış, mahkumiyet kararı verilmiştir. Mahkumiyet kararına karşılık temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Yargıtay, dosya incelemesinde yakalama, üst arama ve muhafaza altına alma tutanağına göre sanık üzerinde çıkarılan bileklik, kolye, yüzük kolluk görevlilerine teslim edilmiştir. Mağdura eşyalar soruşturma aşamasında kısmi olarak iade edilmiştir. Mağdura kısmi iadeye yönelik onay verip vermediği sorulmamış ve TCK madde 168/4 ve 168/3-1. cümlesinin uygulama koşullarının tartışılmadan hüküm kurulduğu tespit edilmiştir. Sanığın temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülerek bozma yönünde karar verilmiştir”.

Yargıtay 6. Ceza Dairesi 2017/2204 esas, 2020/202 karar sayılı dosyası üzerinden bozma gerekçesini açıklamıştır: “Sanık, annesi ve babasının evine giderek para istemiş, olumsuz yanıt alması üzerine evde bulunan 10 TL, cep telefonu ve fotoğraf makinesini alarak kendisine engel olmaya çalışan mağdurların başına terlikle vurmuştur. Ayrıca anne ve babasına “İkinizi de öldürürüm” diyerek evden ayrılmıştır. Ağır ceza mahkemesi üzerinden yağma suçundan yargılama yapılmıştır. Sanık hakkında mahkumiyet kararı verilmiş, karara karşılık temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Yargıtay incelemesinde, sanığın eyleminin bütün haliyle tek bir suç oluşturduğu ve tek bir yağma suçu oluşturduğu tespit edilmiştir. Mahkeme yeterli olmayan gerekçe ile iki kez yağma suçundan hüküm kurmuştur. Ayrıca sanığın yağma eyleminin silahla, konutta ve gece vakti gerçekleştirmesi nedeniyle TCK madde 149/1 uygulanması yanı sıra uygulama yapılması gerektiği gözetilmeden bozmayı gerektirmiştir. Tüm bu nedenlerle bozma yönünde karar verilmiştir”.

Yargıtay Bozma Kararı Sonrası Süreç

Bozma kararı verilmesi halinde sanık hakkında bozma kararı öncesinde kazanılmış hakları devam edecektir. Sanık aleyhine temyiz başvurusunda bulunulmamış ise bozma sonrasında mahkeme vereceği yeni kararı ilk karardan ağır olmamalıdır. Aleyhe bozma yasağına ilişkin Yargıtay 6. Ceza Dairesi 2018/722 esas, 2020/271 sayılı kararı, “Ağır ceza mahkemesinde yağma suçundan yargılama yapılmış, mahkeme tarafından kurulan hükme karşılık temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Yargıtay dosya incelemesinde, yağma suçunun silahla birden fazla kişiyle birlikte geceleyin işlediği anlaşılmıştır. Bu nedenle TCK madde 61 gereği temel ceza belirlenirken alt sınırdan uzaklaşılması gerektiği gözetilmeden hüküm kurulmuştur. Ancak aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır. Tüm bu nedenlerle onama yönünde karar verilmiştir”.

• Yargıtay bozma sonrasında kararı yerel mahkemeye ya da bölge adliye mahkemesine dosyayı gönderecektir. Bozma kararı üzerine davaya yeniden bakacak olan istinaf veya yerel mahkeme taraflara bozmaya karşı ne diyeceğini soracaktır (CMK madde 307/1).
• Bozma kararı sonrasında mahkeme tarafından “direnme” kararı verilebilir. Bölge adliye mahkemesi veya yerel mahkemenin direnme kararı verme, hükmünde ısrar etme hakkı bulunmaktadır. Direnme kararı verilmesi halinde dosya Yargıtayın karar vermiş olduğu ilgili daireye gönderilecektir.
• Direnme kararı hakkında Yargıtay, yerinde görür ise direnme kararına uyarak kararı düzeltebilir. Eğer direnme kararı yerinde görülmez ise dosya Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gönderilecektir.

Temyizden Gelen Dosya Tekrar Temyize Gider Mi?

Yargıtayın incelemiş olduğu karara karşılık bozma kararı verilmesi halinde mahkeme, direnme veya uyma kararı verecektir. Direnme kararı verilmesi halinde dosya yeniden temyiz merciine gidecek ve karar yerinde görülür ise düzeltim, görülmez ise Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gönderilecektir. Direnme kararına karşılık ilk karara temyiz başvurusunda bulunmayan kimse temyiz başvurusunda bulunamayacaktır.

Ayrıca bozma kararı verilmesi sonrasında mahkeme uyma kararı vermesi halinde kurmuş olduğu hüküm sonrasında taraflardan birisi dosyanın temyiz merciine gönderilmesi talebinde bulunması halinde dosya temyize gidecektir.

Bozma Kararı Zamanaşımını Keser Mi?

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2004/16-23 Esas, 2005/1 Karar, 01.02.2005 tarihli kararında beraat ve bozma kararları zamanaşımı süresinin kesmediğini belirtmiştir.

Kanun Yararına Bozma Nedir ve Nasıl Talep Edilir?

Kanun yararına bozma, istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşen bir kararın hukuka aykırılığını Yargıtay önüne taşıyan olağanüstü kanun yoludur. Bu yolu taraf doğrudan açamaz. Ceza yargılamasında CMK m.309 uyarınca Adalet Bakanlığı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından bozma talebinde bulunmasını ister; hukuk davalarında ise HMK m.363 uyarınca talep Adalet Bakanlığı veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından gelir.

Uygulamada kanun yararına bozma dilekçesi denilen belge, Adalet Bakanlığına hitaben yazılan ve Bakanlığın bu yolu işletmesini isteyen bir başvurudur. Dilekçede kesinleşen kararın mahkemesi, dosya ve karar numarası, kesinleşme tarihi ve hukuka aykırılığın ne olduğu açık biçimde yazılır; kararın onaylı örneği eklenir. Başvuru için kanunda süre yoktur, ancak Bakanlık talebi uygun görmezse taraf bu tercihe karşı bir kanun yoluna sahip değildir.

Kanun yararına bozma sonuçları iki alanda birbirinden ayrılır:

• Hukuk davalarında bozma, kararın tarafların hakları bakımından doğurduğu sonuçları kaldırmaz; karar hukuki değerini korur, yalnızca içtihat için bozulur.
• Ceza davalarında bozma, hükümlünün aleyhine sonuç doğurmaz; ceza kaldırılabilir veya hafifletilebilir, ağırlaştırılamaz. Davanın esasını çözmeyen usul bozmalarında dosya yeniden yargılama için mahkemesine döner.

Bu yüzden hukuk davalarında kanun yararına bozma, kaybedilen bir davayı geri kazanmanın yolu değildir; kesinleşmiş hukuk kararında hata varsa yargılamanın yenilenmesi şartlarının bulunup bulunmadığına bakmanız gerekir.

Yargıtay Kararına İtiraz Edilir Mi? Onamadan Sonra Kalan Yollar

Yargıtay kararına itiraz edilir mi sorusuna kısa yanıt: olağan yol yoktur. Onama kararıyla hüküm kesinleşir ve Yargıtay kararına itiraz adıyla bir başvuru dilekçesi mahkemece incelenmez. Yargıtay’da onanan dosya yalnızca kanunun saydığı olağanüstü yollardan biriyle yeniden açılabilir.

Ceza davalarında iki yol vardır. Birincisi, CMK m.308’deki Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazıdır: Başsavcı, daire kararına karşı ilamın kendisine verildiğinden itibaren otuz gün içinde Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilir; sanık lehine itirazda süre aranmaz. Taraf bu itirazı doğrudan yapamaz, Başsavcılığa yazılı istemde bulunur. İkincisi, CMK m.311’deki yargılamanın yenilenmesidir; sahte belge, yalan tanıklık veya yeni delil gibi sınırlı sebeplerle hükmü veren mahkemeye başvurulur.

Hukuk davalarında karar düzeltme yolu kapanmıştır. Karar düzeltme nedir diye soranlar için: eski usul kanunu döneminde Yargıtay kararına karşı aynı daireye yapılan ve on beş günlük süreye bağlı bir başvuruydu. Bölge adliye mahkemelerinin göreve başladığı 20 Temmuz 2016’dan sonra açılan davalarda karar düzeltme yolu yoktur; yalnızca o tarihten önce temyiz edilmiş eski dosyalarda karar düzeltme süresi ve usulü işler. Bugün hukuk davalarında onamadan sonra kalan yol HMK m.374 ve devamındaki yargılamanın yenilenmesidir.

Her iki alanda son kapı Anayasa Mahkemesine bireysel başvurudur. Başvuru, Yargıtay kararının tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılır ve yalnızca temel hak ihlali iddiasına dayanır; Anayasa Mahkemesi delilleri yeniden değerlendirmez.

Dosya Durumundaki Yargıtay İfadeleri Ne Anlama Gelir?

UYAP Vatandaş Portalı’nda görülen kısa kayıtlar, dosyanın hangi aşamada olduğunu gösterir; anlamlarını bilmeniz gereksiz endişeyi önler.

• Yargıtay incelemede: Dosya ilgili daireye ulaşmış ve sıraya girmiştir. Yargıtay incelemede ne demek diye soranlara verilecek yanıt, kararın henüz verilmediği ve sürenin dairenin iş yüküne bağlı olduğudur.
• Tebliğname düzenlendi: Ceza dosyalarında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı görüşünü yazmış, dosya daireye gönderilmiştir.
• Yargıtay’dan döndü: Daire kararını vermiş ve dosya ilk derece veya bölge adliye mahkemesine geri gelmiştir. Onama, bozma ya da düzelterek onama olabilir; kararın türünü mahkemenizden veya portaldaki ilamdan öğrenirsiniz.
• Yargıtay ilamı: Dairenin gerekçeli kararının kendisidir. Yargıtay ilamı ne demek diye bakıyorsanız, ilam kelimesi mahkeme kararının yazılı ve imzalı hâlini ifade eder.

Ceza mahkemesi kararlarının altında geçen “itirazı kabil olmak üzere karar verildi” ifadesi, o kararın istinaf değil itiraz yoluna tabi olduğunu gösterir. İtiraz, CMK m.267 ve devamında düzenlenir; hâkim ve mahkeme kararlarına karşı tefhim veya tebliğden itibaren yedi gün içinde kararı veren mercie yapılır, incelemeyi bir üst merci yürütür. Tutukluluk, adli kontrol ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları bu yola tabidir. “Nihai karar” ise davayı sona erdiren hükümdür; nihai karara itiraz denilen şey teknik olarak istinaf veya temyiz başvurusudur.

Usulden bozma sonrası dosya, esasa girilmeden mahkemesine döner; mahkeme eksik usul işlemini tamamlar ve yeniden karar verir. Bu yeni karar, daha önce temyiz eden tarafın süresi içinde yeniden temyize taşınabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Asliye hukuk mahkemesi kararına itiraz nasıl yapılır?

Asliye hukuk mahkemesi kararına itiraz, teknik adıyla istinaf başvurusudur. Gerekçeli kararın size tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren mahkemeye verdiğiniz dilekçeyle bölge adliye mahkemesine başvurursunuz (HMK m.345). Bölge adliye mahkemesi kararı da parasal sınırı aşıyorsa Yargıtay’da temyiz edilebilir. Mahkeme kararına itiraz dilekçesi verirken kararın hangi bölümlerine, hangi gerekçeyle karşı çıktığınızı ayrı ayrı yazın.

İstinaf kararının temyizi mümkün mü?

İstinaf kararının temyizi, her kararda değil, HMK m.361 ve m.362’deki şartlarda mümkündür. Bölge adliye mahkemesinin esastan ret veya kaldırma kararları, dava değeri her yıl güncellenen temyiz sınırını aşıyorsa iki hafta içinde temyiz edilir. Kira tespiti, kişisel ilişki düzenlemesi gibi bazı uyuşmazlıklarda istinaf kararı kesindir. Ceza davalarında ise beş yılın altındaki hapis cezasına ilişkin istinaf kararları kural olarak temyiz edilemez.

Yargıtay’da onanan dosya bozulur mu?

Onama kararıyla kesinleşen dosya, olağan yollarla bozulmaz. Ceza dosyasında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının Ceza Genel Kuruluna itirazı veya yargılamanın yenilenmesi; hukuk dosyasında yargılamanın yenilenmesi gündeme gelebilir. Her iki alanda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru açıktır, ancak Anayasa Mahkemesi ihlal bulursa dosyayı yeniden yargılama için mahkemesine gönderir, kararı kendisi bozmaz.

Karar düzeltme süresi ne kadardı ve hâlâ uygulanıyor mu?

Karar düzeltme, eski Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu döneminde Yargıtay kararının tebliğinden itibaren on beş gün içinde kullanılan bir yoldu. 20 Temmuz 2016’dan sonra açılan hukuk davalarında bu yol yoktur; Yargıtay karar düzeltme talepleri bu dosyalarda incelenmeden reddedilir. Yalnızca o tarihten önce temyiz edilmiş ve hâlâ Yargıtay’da bekleyen eski dosyalarda karar düzeltme yolu geçerliliğini sürdürür.

Yargıtay kararına itiraz etmek için dilekçe verilebilir mi?

Yargıtay kararına itiraz adıyla verilen dilekçe, kanunda karşılığı olmadığı için işleme alınmaz. Ceza dosyalarında yapabileceğiniz şey, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı başvurarak CMK m.308 uyarınca Ceza Genel Kuruluna itiraz etmesini istemektir; itiraz yetkisi Başsavcıya aittir. Hukuk dosyalarında yargılamanın yenilenmesi sebeplerinden biri yoksa kalan yol Anayasa Mahkemesine bireysel başvurudur.