Özel Hastane Doktor Hatası Tazminat Davası

Özel bir hastanede yapılan tıbbi müdahale nedeniyle zarar gördüyseniz, özel hastane doktor hatası tazminat talebinizi hem hatalı işlemi yapan hekime hem de hastaneye yöneltebilirsiniz. Özel hastanede doktor, hastane adına hizmet sunan bir ifa yardımcısı konumunda olduğundan, kamu hastanelerinden farklı olarak sorumluluk doğrudan doktora ve işveren sıfatıyla hastaneye birlikte yüklenebilir. Bu yazıda tazminatın hukuki dayanağını, kimlere dava açılabileceğini, aydınlatılmış onamın rolünü ve tazminat kalemlerini doğrulanmış kaynaklara dayanarak açıklıyoruz.

Özel hastane doktor hatasında hukuki dayanak nedir?

Özel hastaneye başvuran hasta ile hekim ve hastane arasında bir sözleşme ilişkisi kurulur. Bu ilişki, somut olaya göre vekâlet sözleşmesi, eser sözleşmesi, haksız fiil ya da vekâletsiz iş görme çerçevesinde değerlendirilebilir.

Danıştay Dergisi’nde yayımlanan bir incelemede bu durum şöyle özetlenmektedir: Sözleşmeye aykırı davranış hâlinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu‘nun 112. maddesine, eylem aynı zamanda haksız fiil teşkil ediyorsa haksız fiil hükümlerine, vekâlet sözleşmesinin düzenlendiği 502 ila 514. maddelere, vekâletsiz iş görmeye ilişkin 527. maddeye ya da şartları oluşmuşsa adam çalıştıranın sorumluluğunu düzenleyen 66. maddeye dayanılabilir.

TBK’nın 112. maddesine göre borç gereği gibi ifa edilmezse, borçlu kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe doğan zararı gidermekle yükümlüdür. Bu ispat yükü dağılımı, hastanın tazminat talebinde önemli bir avantaj sağlar.

Hata ile komplikasyon arasındaki fark

Her olumsuz sonuç otomatik olarak doktor hatası sayılmaz. Araştırmaya konu incelemede, her tıbbi müdahalenin kendi bünyesinden kaynaklanan risk ve sapmalar içerebileceği, bu tür öngörülebilir sonuçların sorumluluk kapsamında değerlendirilmemesi gerektiği belirtilmiştir. Hukuka aykırı tıbbi müdahale ise hizmet kusuruna yol açar; bu müdahale ile doğan zarar arasında uygun illiyet bağı bulunuyorsa sorumluluk doğar. Dolayısıyla tazminat için beklenebilir bir komplikasyon değil, özen yükümlülüğüne aykırı bir kusurun varlığı aranır.

Kime dava açılır: doktor mu, hastane mi?

Özel hastane ile kamu hastanesi arasında bu noktada önemli bir fark vardır. Kamu hastanesinde görevli doktorun hizmet kusuru niteliğindeki eylemleri bakımından dava doğrudan doktora değil idareye yöneltilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 1/2/2012 tarihli kararında, görev sırasında ve görevle ilgili, hizmet kusuru niteliğindeki eylemlerde husumetin kamu görevlisine yöneltilemeyeceği vurgulanmıştır. Bu ilkeye dair değerlendirmelere Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvuruda hukuk davalarına ilişkin kararlar derlemesinden ulaşılabilir.

Özel hastanelerde ise durum farklıdır. Doktor, hastane adına hizmet sunan ifa yardımcısı olduğundan, hem doktor hem de hastane aleyhine dava açılabilir. Hastanenin sorumluluğu, TBK m. 66’da düzenlenen adam çalıştıranın sorumluluğu üzerinden kurulabilir. Bu maddeye göre adam çalıştıran, çalışanının işin yapılması sırasında başkalarına verdiği zararı gidermekle yükümlüdür; ancak çalışanını seçerken, talimat verirken ve gözetim-denetimde gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir.

Aydınlatılmış onam eksikliği başlı başına kusur mudur?

Evet. Tıbbi müdahaleden önce hastanın işlemin sonuçları ve olası komplikasyonları hakkında bilgilendirilmesi ve rızasının alınması zorunludur. Yargı kararlarında, yazılı ve imzalı aydınlatılmış onamın bulunmaması başlı başına bir kusur ve ihmal nedeni olarak değerlendirilmektedir.

Araştırmaya konu kararlarda, serum veya enjeksiyon uygulaması gibi işlemlerde dahi olası komplikasyonların anlatıldığına ve hastanın rıza gösterdiğine dair yazılı onamın bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiği vurgulanmıştır. Onamın alınmadığı durumlarda, sonuç beklenen bir komplikasyon olsa bile hastane sorumlu tutulabilmektedir. Bu nedenle onam belgelerinin içeriği ve eksikliği, tazminat davasının merkezindeki delillerden biridir.

Sağlık hizmeti sözleşmesi tüketici işlemi sayılır mı?

Yargı kararlarına göre, kural olarak sağlık hizmeti verilmesine yönelik her türlü sözleşme tüketici işlemi sayılmaktadır. Bir Danıştay Dergisi incelemesinde aktarılan bir kararda, kusurlu sağlık hizmetinden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talebinde bulunan davacının, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında değerlendirildiği belirtilmiştir. Bu konudaki değerlendirmelere ilgili Danıştay Dergisi makalesinden ulaşabilirsiniz. Davanın hangi mahkemede görüleceği somut olaya ve güncel içtihada göre belirlenir; bu nedenle görevli mahkeme konusunda bir avukata danışmanız yerinde olur.

Hangi tazminat kalemleri istenebilir?

Özel hastane doktor hatası nedeniyle açılan davalarda maddi ve manevi tazminat ayrı kalemler hâlinde talep edilir. Maddi tazminat; tedavi ve bakım giderleri, iş gücü kaybı ve kazanç kaybı gibi somut zararları kapsar. Manevi tazminat ise yaşanan acı, elem ve üzüntünün giderilmesine yöneliktir.

Mahkemeler, doktorun kusur oranına göre kısmi sorumluluk belirleyebilmektedir. Anayasa Mahkemesi’ne yansıyan bir dosyada, doktorun belirlenen kusur oranı üzerinden maddi ve manevi tazminata hükmedildiği görülmektedir. Ayrıca AYM, hizmet kusuru tespit edildiği hâlde yalnızca manevi tazminata hükmedilip maddi tazminatın reddedilmesini bazı dosyalarda yetersiz bulmuştur. İlgili ilkeler için Anayasa Mahkemesi’nin ilgili basın duyurusuna ve tıbbi ihmal iddiasının gerekçelendirilmemesine ilişkin duyuruya bakabilirsiniz. Bu örnekler somut olaylara özgüdür; genel bir tazminat miktarı ya da ortalama olarak değerlendirilmemelidir.

Organizasyon kusuru

Zarar yalnızca tek bir doktorun eyleminden değil, hastanenin işleyişinden de kaynaklanabilir. Anayasa Mahkemesi’ne yansıyan bir başvuruda, bir ölüm olayında hastane yönetiminin organizasyon kusuru bulunduğu tespit edilmiştir. Yetersiz personel, eksik ekipman veya gecikmiş müdahale gibi organizasyona ilişkin aksaklıklar da özel hastanenin sorumluluğunu doğurabilir.

Dava sürecinde dikkat edilmesi gerekenler

Tazminat talebinin temelinde, kusurun ve bu kusur ile zarar arasındaki illiyet bağının ispatı yer alır. Bu nedenle tıbbi kayıtlar, tahlil sonuçları, onam belgeleri ve reçeteler önemlidir. Uyuşmazlıkta çoğunlukla bilirkişi ve Adli Tıp Kurumu raporları belirleyici olur.

• Tüm tıbbi belgelerinizin bir örneğini talep edin ve saklayın.
• Aydınlatılmış onam belgesinin içeriğini ve imzalı olup olmadığını kontrol edin.
• Zararınızı belgeleyen gider ve kazanç kaybı kayıtlarını toplayın.
• Zamanaşımı süresinin kaçırılmaması için erken hukuki danışmanlık alın.

Zamanaşımı süresi, sorumluluğun sözleşmeye mi yoksa haksız fiile mi dayandığına göre değişebilir. Bu nedenle dava açmadan önce sürelerin somut olaya göre değerlendirilmesi gerekir.

Konunun genel çerçevesi için malpraktis davası ve hatalı tedavi hukuki süreci, hasta haklarıyla bağlantısı için tıbbi malpraktis ve hasta hakları, emsal kararlar için malpraktis dava örnekleri ve emsal kararlar yazılarımıza, anayasal boyut için sağlık hakkı nedir içeriğimize bakabilirsiniz.