Konkordato Nedir? Başvuru Şartları ve Süreci

Konkordato, borçlarını vadesinde ödeyemeyen ya da ödeyememe tehlikesi altında bulunan borçlunun, iflasa gitmeden alacaklılarıyla mahkeme denetiminde anlaşarak borçlarını yeniden yapılandırmasına olanak sağlayan hukuki bir kurumdur. Kısaca konkordato ilan etmek, borçlunun ödeme güçlüğünü aşmak için alacaklılara belirli bir vade, indirim veya her ikisini birlikte teklif etmesi ve bu teklifin yasada öngörülen çoğunlukla kabul edilip mahkemece tasdik edilmesi sürecidir. Bu yönüyle konkordato, hem borçluyu iflasın sonuçlarından korumayı hem de alacaklıların menfaatini dengeli biçimde gözetmeyi amaçlar.

Konkordatoya ilişkin temel düzenlemeler 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu içinde yer almaktadır. 2018 yılında yapılan kapsamlı değişikliklerle eski “iflasın ertelenmesi” kurumu kaldırılmış ve bunun yerine konkordato süreci güçlendirilerek finansal güçlük içindeki borçluların temel başvuru yolu haline getirilmiştir.

Konkordato Türleri

Uygulamada konkordato başlıca iki ana biçimde karşımıza çıkar:

• Adi konkordato: Borçlunun mahkemeye başvurarak alacaklılarıyla borçlarını yapılandırdığı, en yaygın türdür. Kendi içinde vade (tehir) konkordatosu ve tenzilat (yüzdeli) konkordatosu olarak ayrılabilir. Vade konkordatosunda alacaklılara ödemeler ertelenirken, tenzilat konkordatosunda alacağın belirli bir yüzdesinden feragat söz konusudur. İkisinin birlikte önerildiği bileşik konkordato da mümkündür.
• İflastan sonra konkordato: Hakkında iflas kararı verilmiş bir borçlunun, iflas tasfiyesi tamamlanmadan alacaklılarına konkordato teklif etmesidir.

Ayrıca malvarlığının terki suretiyle konkordato gibi özel türler de kanunda düzenlenmiştir. Hangi türün uygun olduğu, borçlunun mali durumuna ve alacaklı yapısına göre değerlendirilmelidir.

Konkordato Başvurusunu Kimler Yapabilir?

Konkordato başvurusu, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan her borçlu tarafından yapılabilir. Buna gerçek kişiler, şirketler ve diğer tüzel kişiler dahildir. İflasa tabi olan borçlular bakımından ise, alacaklılar da belirli koşullarda borçlu aleyhine konkordato talep edebilir. Konkordato başvurusu için borçlunun mutlaka fiilen ödeme aczine düşmüş olması şart değildir; ödeme güçlüğüne düşme tehlikesinin bulunması da başvuru için yeterli kabul edilir. Bu husus, konkordatoyu bir tür erken müdahale ve borç yapılandırma aracı haline getirir.

Başvuru İçin Gerekli Belgeler

Konkordato talebine eklenecek belgeler, ayrı bir yönetmelikte ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Konkordato Talebine Eklenecek Belgeler Hakkında Yönetmelik uyarınca başvuruya genellikle şu belgeler eklenir:

• Konkordato ön projesi: Borçların hangi oranda ve hangi vadelerle ödeneceğini, alacaklıların alacaklarından ne ölçüde vazgeçeceğini gösteren, ödeme planını içeren temel belge.
• Borçlunun malvarlığının durumunu gösterir belgeler (mali tablolar, bilanço, gelir tablosu, defter kayıtları).
• Alacaklıları, alacak miktarlarını ve alacaklıların imtiyaz durumunu gösteren liste.
• Konkordato ön projesinde yer alan tekliflerin gerçekleşebileceğine dair makul kanaat sağlayan finansal analiz raporları ve dayanakları.
• Belirli ölçekteki işletmeler için bağımsız denetim kuruluşunca hazırlanan denetim raporu.

Belgelerin eksiksiz ve tutarlı hazırlanması sürecin en kritik aşamalarından biridir, çünkü mahkeme öncelikle bu belgeler üzerinden başvurunun ciddiyetini değerlendirir. Bu aşamada alanında deneyimli bir avukatla çalışmak, hazırlanacak ön proje ve raporların yasal gerekliliklere uygunluğu açısından önem taşır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Konkordato talepleri hakkında karar vermeye görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise, iflasa tabi borçlular için muamele merkezinin, iflasa tabi olmayan borçlular için ise yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Bu nedenle başvurudan önce doğru mahkemenin belirlenmesi, usul yönünden hak kaybını önlemek açısından gereklidir.

Konkordato Süreci ve Aşamaları

1. Geçici Mühlet

Mahkeme, başvuru ve eklerini incelemesinin ardından, öngörülen belgelerin eksiksiz olması halinde derhal geçici mühlet kararı verir. Geçici mühlet, borçluya kesin mühlet kararının etkilerini sağlar ve borçlunun malvarlığını korumaya yönelik bir güvence oluşturur. Bu aşamada mahkeme, borçlunun malvarlığının korunması ve konkordatonun başarıya ulaşma ihtimalinin değerlendirilmesi için bir veya birden fazla geçici konkordato komiseri görevlendirir. Geçici mühlet süresi yasada belirli bir azami süreyle sınırlıdır ve gerektiğinde uzatılabilir.

2. Kesin Mühlet

Geçici mühlet içinde komiserin raporu ve tarafların dinlenmesi sonucunda mahkeme, konkordatonun başarıya ulaşabileceği kanaatine varırsa kesin mühlet kararı verir. Kesin mühlet süresince, kural olarak borçlu aleyhine takip yapılamaz, başlamış takipler durur ve ihtiyati tedbir ile ihtiyati haciz kararları uygulanmaz. Bu durum, alacaklı açısından bir icra takibi başlatma hakkının geçici olarak sınırlanması anlamına gelir. Bu nedenle konkordato süreci, alacaklı ve borçlu menfaatlerinin karşı karşıya geldiği hassas bir hukuki denge içerir.

3. Komiser ve Alacaklılar Kurulu

Kesin mühletle birlikte mahkeme, süreci yürütmek üzere konkordato komiseri atar ve gerekli görürse bir alacaklılar kurulu oluşturur. Komiserin nitelikleri, görev ve yetkileri Konkordato Komiserliği ve Alacaklılar Kuruluna Dair Yönetmelik ile düzenlenmiştir. Komiser, borçlunun faaliyetlerini gözetir, alacakları inceler, alacaklılar toplantısını yönetir ve konkordatonun tasdiki hakkında mahkemeye gerekçeli rapor sunar.

4. Alacaklıların Onayı ve Tasdik

Konkordato projesinin kabul edilebilmesi için, kaydedilmiş alacaklıların ve alacak tutarlarının yasada belirtilen nitelikli çoğunluk şartlarını sağlaması gerekir. Proje gerekli çoğunlukla kabul edilirse, dosya mahkemeye tasdik için gönderilir. Mahkeme; teklif edilen ödemelerin borçlunun kaynaklarıyla orantılı olması, projenin gerçekleşme ihtimalinin bulunması ve gerekli çoğunluğun sağlanmış olması gibi tasdik şartlarını inceler. Tüm koşullar sağlanırsa konkordato tasdik edilir ve proje tüm alacaklılar bakımından bağlayıcı hale gelir. Aksi halde talep reddedilir ve şartları varsa borçlunun iflasına karar verilebilir.

Konkordatonun Alacaklı Açısından Etkileri

Konkordato yalnızca borçlu perspektifinden değerlendirilmemelidir. Alacaklılar da sürece etkin biçimde katılarak alacaklarını kaydettirmek, komisere itirazda bulunmak ve alacaklılar toplantısında oy kullanmak gibi haklara sahiptir. Alacağı bir uyuşmazlığa konu olan alacaklıların, konkordato dışında ayrıca itirazın iptali veya itirazın kaldırılması gibi hukuki yollara ilişkin haklarını da göz önünde bulundurması gerekir. Tasdik edilen konkordato, alacaklıların alacaklarını projedeki koşullar çerçevesinde talep edebilecekleri anlamına gelir.

Süreçte Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Konkordato sürecinde borçlunun bazı işlemleri, malvarlığının korunması amacıyla mahkeme veya komiser iznine bağlanmıştır. Bu düzenlemelerin kapsamı zaman zaman yargısal denetime konu olmaktadır; nitekim Anayasa Mahkemesi konkordato sürecindeki bazı kurallara ilişkin değerlendirmelerde bulunmuştur. Bu nedenle sürecin güncel mevzuat ve yargı içtihatları ışığında yürütülmesi büyük önem taşır.

Konkordato, hem borçlu hem de alacaklı bakımından teknik ve süreye bağlı işlemler içeren, hataların telafisinin güç olduğu bir süreçtir. Ön projenin hazırlanmasından belgelerin toplanmasına, mühlet kararlarının takibinden alacaklılar toplantısına kadar her aşamada usul kurallarına titizlikle uyulması gerekir. İcra ve iflas hukuku alanında deneyimli bir avukattan hukuki destek almak, gerek konkordato talebinde bulunmak isteyen borçlular gerekse haklarını korumak isteyen alacaklılar için sürecin sağlıklı yürütülmesine katkı sağlar.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir olaya ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez. Konkordato ile ilgili her başvuru, borçlunun mali durumu ve alacaklı yapısı gibi kendine özgü koşullar çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.