Düzensiz Kira Ödemesi Tahliye Sebebi mi? İki Haklı İhtar
Kısa cevap şudur: Kiranın düzensiz ya da bazı aylarda geç ödenmesi, tek başına otomatik bir tahliye sebebi değildir. Türk Borçlar Kanunu’nda (TBK) ödeme sorunlarına bağlanan tahliye yolları, kira bedelinin ödenmemesine dayanır. Bunlardan biri m. 352/2’deki iki haklı ihtar yoludur. Diğeri m. 315’teki, süre verilerek yapılan fesih ihtarıdır. Bu yazı, düzensiz kira ödemesi tahliye sorusunu bu iki yol ve zamanlama üzerinden genel çerçevede ele alır.
Yazı bilgilendirme amaçlıdır ve belirli bir dosya için hukuki görüş yerine geçmez. Sözleşmenin süresi, ihtarların içeriği ve tarihleri ile ödeme kayıtları birlikte incelenmeden sonuç söylemek doğru olmaz.
Düzensiz kira ödemesi hukukta ne anlama gelir?
Günlük dilde düzensiz ödeme, kiranın bazı ay zamanında, bazı ay geç, bazı ay eksik ödenmesi gibi durumları anlatır. Kanunda bu isimle ayrı bir tahliye sebebi bulunmaz. Kanun metni, kira bedelinin ödenmemesi olgusuna ve bu olguya bağlı yazılı ihtarlara odaklanır.
Bu nedenle uyuşmazlığa şu sorularla yaklaşmak gerekir:
- Gerçekten ödenmemiş bir kira bedeli veya yan gider var mı?
- Bu borç için kiracıya yazılı ihtar gönderilmiş mi, kaç kez ve hangi tarihlerde?
- İhtarlar kanunun aradığı zaman çerçevesi içinde mi yapılmış?
- Dava, kanundaki süre içinde mi açılıyor?
Yalnızca “kiracı hep geç ödüyor” gerekçesi bu soruların cevabı yerine geçmez. Geç ödemenin hukuki sonuçları, ödenmeyen bir dönem bulunup bulunmadığına ve ihtarların varlığına göre değişebilir.
TBK m. 352/2: İki haklı ihtar nedeniyle tahliye
İki haklı ihtara dayalı tahliyenin temel hükmü Türk Borçlar Kanunu’nun 352. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Metin, 4 Şubat 2011 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Hükmün unsurları şöyle özetlenebilir:
- Kira bedelinin ödenmemesi. İhtarlar, kira bedelinin ödenmemesi nedeniyle gönderilmiş olmalıdır.
- İki ayrı yazılı ihtar. Madde, kiracıya iki haklı ihtar yapılmasını arar ve ihtarların yazılı olmasını öngörür.
- Zaman çerçevesi. İhtarlar, kira süresi veya kira yılı ölçütüne uygun biçimde yapılmış olmalıdır.
- Süresinde dava. Kiraya veren, kira süresinin bitiminden başlayarak bir ay içinde dava yoluyla sözleşmeyi sona erdirebilir.
Burada dikkat edilecek nokta, hükmün “düzensizlik” değil “ödenmeme” üzerine kurulu olmasıdır. Her gecikmeyi otomatik olarak iki haklı ihtar kapsamına sokmak, madde metninden çıkarılabilecek bir sonuç değildir.
İhtarların yapılacağı zaman çerçevesi
Madde metni, sözleşmenin süresine göre ayrım yapar:
- Bir yıldan kısa süreli sözleşmelerde ihtarlar kira süresi içinde yapılmış olmalıdır.
- Bir yıl ve daha uzun süreli sözleşmelerde ihtarlar bir kira yılı veya bir kira yılını aşan süre içinde yapılmış olmalıdır.
Bu ifadenin uygulamada tam olarak nasıl yorumlandığı, özellikle iki ihtarın aynı kira yılı içinde yapılması gerekip gerekmediği gibi ayrıntılar bakımından, Yargıtay içtihadıyla birlikte değerlendirilmelidir. Bu yazıda söz konusu ayrıntılar kesin kural gibi sunulmamaktadır.
Bir aylık dava süresi
Kanuna göre kiraya veren, kira süresinin bitiminden başlayarak bir ay içinde dava açabilir. Bir yıldan uzun süreli kiralarda bu bir aylık süre, ihtarların yapıldığı kira yılının bitiminden başlar. Yani dava, sözleşmenin ilk günlerinde veya ihtarın hemen ardından değil, kira süresinin ya da ilgili kira yılının sonunda gündeme gelen bir tahliye yoludur.
Bir yıllık bir sözleşme düşünün: ihtarlar bu bir yıllık süre içinde yapılır, dava ise sürenin bitiminden başlayan bir aylık dönem içinde açılır. Bu anlatım yalnızca mantığı göstermek içindir. Sürenin hangi gün başlayıp hangi gün bittiği ve sürenin hukuki niteliği konusundaki Yargıtay yorumu bu çalışmada ayrıca doğrulanmamıştır. Gün hesabı yapılırken güncel içtihat ve somut sözleşme tarihleri mutlaka kontrol edilmelidir.
Ödeme zamanı: Kira bedeli ne zaman muaccel olur?
Bir ihtarın “haklı” sayılabilmesi, gerçekten muaccel (ödenmesi istenebilir hale gelmiş) bir borca dayanmasına bağlıdır. Bu soruda TBK m. 362 çıkış noktasıdır. Madde, sözleşmede aksine hüküm veya yerel âdet yoksa kiracının kira bedelini ve yan giderleri her kira yılının ve en geç kira süresinin sonunda ödemekle yükümlü olduğunu söyler.
Uygulamada kira çoğunlukla aylık ödenir ve bu durum sözleşmeyle belirlenir. Bu yüzden ilk bakılacak yer kira sözleşmesinin ödeme maddesidir. Ödeme günü, ödeme yöntemi (banka hesabı, elden ödeme gibi) ve yan giderlerin kira bedelinden ayrı mı yoksa dahil mi olduğu sözleşmeden anlaşılır. İhtarın dayandığı borcun muaccel olup olmadığı tartışmalı hale gelirse, tarafların bu kayıtlara dayanması gerekir.
Düzensiz ödeme olan dosyalarda tartışılan noktalar
Kira ödemesi düzensiz olan ilişkilerde iki haklı ihtar yolunun uygulanmasında bazı sorular öne çıkar. Bunlar için kesin cevap vermek yerine, hangi konuların ayrıca incelenmesi gerektiğini belirtmek daha doğrudur.
İhtardan sonra yapılan ödeme
Kiracının ihtardan sonra borcu ödemesinin, iki haklı ihtar yoluna etkisi tartışma konusu olabilir. Madde metni bu soruya açık bir cevap vermez. Konuyla ilgili Yargıtay yaklaşımı bu çalışmada kaynaklandırılamadığı için burada kesin bir sonuç yazılmamaktadır. Böyle bir durum varsa güncel içtihat ayrıca araştırılmalıdır.
İhtarnamenin içeriği
İhtarda hangi dönemin ve ne kadarlık bedelin ödenmediğinin belirtilmesinin zorunlu olup olmadığı da içtihat araştırması gerektiren bir konudur. Genel olarak, ihtarın hangi borca dayandığının anlaşılır olması, hem kiracının neyi ödemesi gerektiğini bilmesi hem de ihtarın ileride “haklı” sayılıp sayılmayacağının değerlendirilmesi bakımından önemlidir. Bu, bir değerlendirme önerisidir, kanundan çıkan kesin bir şart olarak okunmamalıdır.
Noter şartı var mı?
TBK m. 352/2 yalnızca “yazılı” ihtardan söz eder. Madde metninde ihtarın noter aracılığıyla yapılması gerektiğine dair bir ifade yoktur. Yine de bir ihtarın gönderildiğini ve kiracıya ulaştığını sonradan ispat edebilmek ayrı bir pratik meseledir. Hangi gönderim yönteminin dosyaya uygun olduğu, somut duruma göre değerlendirilmelidir.
İki ihtarın aynı kira yılında yapılması
Kanun metni zaman çerçevesini “kira süresi” ve “kira yılı” ölçütleriyle tarif eder. İki ihtarın ayrıntılı zamanlaması, örneğin ikisinin aynı kira yılı içinde yapılmasının gerekip gerekmediği ve ardışık yıllara yayılan ihtarların nasıl sayılacağı, içtihada bağlı ayrıntılardır. Bu nedenle ihtar tarihleri bir takvimde yazılı olarak izlenmeli ve her adım güncel Yargıtay yaklaşımıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması
Çok kısa gecikmeler veya küçük eksik ödemeler söz konusu olduğunda, tahliye talebinin dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması bakımından nasıl değerlendirileceği sorusu gündeme gelebilir. Bu konuda Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımı bu çalışmada doğrulanamadığından, kesin bir ölçüt verilmemektedir. Kiracı açısından da kiraya veren açısından da bu noktanın dosyaya özgü değerlendirilmesi gerekir.
Alternatif yol: TBK m. 315 kapsamında süre verilerek fesih
Kira ödenmediğinde başvurulabilecek ikinci yol, TBK m. 315’te düzenlenen kiracının temerrüdü mekanizmasıdır. Bu yol iki haklı ihtardan ayrıdır ve beklemeyi gerektirmez.
Hükme göre kiracı, tesliminden sonra muaccel olan kira bedelini veya yan gideri ödemezse kiraya veren ona yazılı olarak bir süre verebilir. Bu sürede de ödeme yapılmazsa sözleşmeyi feshedeceğini bildirebilir. Verilecek süre en az 10 gündür. Konut ve çatılı işyeri kiralarında bu süre en az 30 gündür. Süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.
Bu yol, tek bir ödenmeyen dönem için bile gündeme gelebileceği için, düzensiz ödeme sorunu yaşayan taraflarca sık düşünülen seçenektir. Ancak konutta 30 günlük sürenin bulunması, ihtarda yanlış süre verilmesi gibi hataların önemli sonuçlar doğurabileceği anlamına gelir. Fesih ihtarının şekli ve içeriği için sözleşme ve dosya bilgileri birlikte incelenmelidir.

İki yolun karşılaştırması
Şu karşılaştırma, iki mekanizmanın mantığını ayırmaya yardımcı olur:
- Dayanak: m. 315 sürenin tanınmasına ve sürenin sonunda ödeme yapılmamasına dayanır. m. 352/2 kira bedelinin ödenmemesi nedeniyle yapılmış iki haklı ihtara dayanır.
- İhtar sayısı: m. 315’te ödeme için süre veren yazılı bildirim esastır. m. 352/2’de iki ayrı yazılı ihtar gerekir.
- Süre: m. 315’te konut ve çatılı işyerinde en az 30 gün, diğerlerinde en az 10 gün verilir. m. 352/2’de ise ihtarlar kira süresi veya kira yılı içinde yapılır ve dava, süre bitiminden başlayarak bir ay içinde açılır.
- Zamanlama: m. 352/2 yolunda tahliye, kira süresinin (veya ihtarların yapıldığı kira yılının) sonuna bağlı bir dava mantığına sahiptir. m. 315 yolunda ise ihtarla verilen sürenin sonunda fesih bildirimi gündeme gelir.
Hangi yolun uygun olduğu, ödenmeyen borcun niteliğine, kira sözleşmesinin süresine ve o ana kadar yapılmış ihtarlara bağlıdır. Genel tahliye yollarını bir arada görmek isterseniz Kiracı Nasıl Tahliye Edilir? Yasal Tahliye Yolları yazısı çerçeveyi genişletir.
Eski kanundaki düzenleme: Kısa bir tarihsel arka plan
İki ihtara dayalı tahliye kavramı Türk hukukunda yeni değildir. Eski 6570 sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun’un 7. maddesi, kira bedelini vaktinde ödemedikleri için bir yıl içinde kendilerine iki defa yazılı ihtar yapılan kiracılar aleyhine, kira müddetinin bitiminde tahliye davası açılmasına izin veriyordu. Eski formül “bir yıl içinde iki ihtar” biçimindeydi. Güncel TBK metni ise “kira süresi” ve “kira yılı” ölçütlerini kullanır.
6570 sayılı Kanun, 6101 sayılı Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un 10. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. 6101 sayılı Kanun 1 Temmuz 2012’de yürürlüğe girmiştir. Aynı kanunun 1. maddesine göre, TBK’dan önceki fiil ve işlemlere gerçekleştikleri tarihte yürürlükte olan kanun uygulanır. Dolayısıyla çok eski tarihli ihtar veya olaylar söz konusuysa hangi kanunun uygulanacağı ayrıca kontrol edilmelidir. Günümüzdeki kira ilişkilerinde ise esas alınacak metin TBK’dır.
Kiraya veren açısından genel hazırlık noktaları
Bu bölüm genel bir çerçeve sunar ve belirli bir dosya için talimat niteliği taşımaz. Ödeme sorunu yaşanan bir kira ilişkisinde düzenli kayıt tutmak, ileride her iki yolun da değerlendirilmesini kolaylaştırır:
- Kira sözleşmesinin süresini, başlangıç ve bitiş tarihlerini ve ödeme maddesini not edin.
- Hangi dönemlerin ödendiğini, hangi dönemlerin ödenmediğini ve ödemelerin hangi tarihte yapıldığını banka kayıtlarıyla eşleştirin.
- İhtar gönderiliyorsa her ihtarın tarihini, hangi dönem borcuna ilişkin olduğunu ve kiracıya ulaştığını gösteren belgeyi saklayın.
- Dava ihtimali varsa kira süresinin veya ilgili kira yılının bitiş tarihini ve dava için kanunda öngörülen bir aylık süreyi takvime işleyin.
- m. 315 ve m. 352/2 yollarının birbirinden farklı sonuçları olduğunu unutmayın. Bir ihtarın hangi madde kapsamında gönderildiği ihtarda anlaşılır olmalıdır.
Kiracı açısından genel noktalar
Kiracı için de benzer bir kayıt düzeni önem taşır. Ödemelerin banka dekontlarıyla yapılması, her ödemenin hangi döneme ait olduğunun açık yazılması ve kiraya verenden gelen yazılı ihtarların tarihleriyle saklanması, sonradan tartışma çıkarsa elde somut belge bulunmasını sağlar.
Yazılı bir ihtar alındığında, ihtarın hangi borca dayandığına ve hangi süreyi öngördüğüne bakmak gerekir. Süre verilen bir ihtar söz konusuysa, sürenin kanunun aradığı asgari süreye uyup uymadığı, ayrıca ödenmediği iddia edilen miktarın doğru olup olmadığı incelenebilir. İhtar sonrası ödemenin hukuki etkisi tartışmalı olabileceğinden, ödeme yapılmadan önce somut durumun hukuki açıdan değerlendirilmesi yararlıdır.
Tahliye davasında sonraki aşama
İhtarlar yapıldıktan ve kanundaki zaman şartları oluştuktan sonra tahliye davası gündeme gelir. Dava süreci, yargılama usulü ve dilekçe hazırlığına ilişkin genel bilgiler için Tahliye Davası Nedir? Kiracının Tahliyesi Şartları, Süresi ve Dilekçe Örneği yazısına bakabilirsiniz. Kiracı tahliye davalarının genel yapısını anlatan Kiracı Tahliye Davası Nedir? yazısı da bu başlığı tamamlar.
Bu yazıda, kira uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuğun iki haklı ihtara dayalı davalara uygulanıp uygulanmadığı konusuna girilmemiştir. Bu soru ayrı bir inceleme gerektirir. Güncel görevli mahkeme ve yüksek mahkeme dairesi gibi usul konuları da dosya açılmadan önce ayrıca teyit edilmelidir.
Özet
Düzensiz kira ödemesi tahliye sorusunun cevabı, ödemenin ne kadar düzensiz olduğundan çok, ödenmeyen bir borca dayanan yazılı ihtarların varlığına ve zamanlamasına bağlıdır. TBK m. 352/2, kira bedelinin ödenmemesi nedeniyle yapılan iki haklı ihtarı ve kira süresinin bitiminden başlayarak bir ay içinde açılacak davayı arar. TBK m. 315 ise en az 10 gün, konut ve çatılı işyerinde en az 30 gün süre veren yazılı ihtarla ilerleyen ayrı bir yoldur.
Her iki yolda da ihtarın içeriği, tarihleri, sözleşme süresi ve ödeme kayıtları belirleyicidir. İhtardan sonra ödeme, ihtarın içeriği, noter şartı ve dürüstlük kuralı gibi ayrıntılar içtihada bağlı olduğundan, kişisel bir dosyada karar vermeden önce güncel mevzuat ve Yargıtay uygulaması birlikte incelenmelidir. Gayrimenkul uyuşmazlıklarında hukuki destek hakkında genel bilgi için Gayrimenkul Avukatı yazısına göz atabilirsiniz.
Davanız için ilk adımı atın
Dosyanıza özel bir ön değerlendirme için Çınar Hukuk Bürosu ile iletişime geçin.