Ceza Hukuku • Uygulama Rehberi

Ceza Davası Nedir?

Ceza davası, savcılık soruşturması sonucunda düzenlenen iddianamenin mahkemece kabulüyle başlayan ve kişinin isnat edilen suçtan yargılandığı süreçtir. Savcılık “kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (KYOK)” verirse ve bu karar kesinleşirse, ceza davası açılmaz.

Görevli Mahkemeler

• Genel görevli: Asliye Ceza Mahkemesi, Ağır Ceza Mahkemesi.
• Özel görevli: Çocuk Ceza Mahkemesi, Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi, Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi.

Ceza Davası Türleri / Mahkeme Ayrımı

Ceza davasına bakan genel görevli mahkemeler asliye ceza mahkemesi ve ağır ceza mahkemesidir. Genel görevli olan mahkemelerin ayrımı, suçlar adına verilen cezanın ayrımına göre belirlenmiştir. Ağır ceza mahkemesi, asliye ceza mahkemesine nazaran daha ağır suçlara bakmakla görevlidir.

Ceza davasına bakmakla görevli özel mahkemeler ise çocuk ceza mahkemesi, çocuk ağır ceza mahkemesi ve fikri ve sınai haklar ceza mahkemesidir. Özel görevli mahkemelerin ayrımı ise suçu işleyen kişinin yaşı ve suçun mahiyeti bakımından yapılmaktadır.

Asliye Ceza Mahkemesi

Üst sınırı on yıl veya daha az hapis cezası öngörülen suçlara bakar. Tek hâkimlidir; duruşmalarda savcı genellikle bulunmaz.

Ağır Ceza Mahkemesi

Üst sınırı on yıldan fazla hapis cezası gerektiren veya kanunda ağır ceza görevine verilmiş suçlara bakar. Bir başkan ve iki üyeden oluşur; duruşmada savcı bulunur.

Çocuk (ve Çocuk Ağır Ceza) Mahkemeleri

18 yaş altı sanıkların yargılandığı mahkemelerdir. Suçun niteliğine göre asliye/ağır ayrımı çocuk mahkemeleri üzerinden yapılır.

Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve ilgili mevzuattaki fikri mülkiyet suçlarına bakar. Tek hâkimlidir.

Ceza Davası Nasıl Açılır?

1. Soruşturma: Şikâyet/ihbar üzerine savcılık delil toplar; şikâyete tâbi suçlarda şikâyet şarttır.
2. İddianame: Yeterli şüphe oluşursa savcı iddianame düzenler.
3. Kabul: Mahkeme iddianameyi inceler; kabul ederse kovuşturma başlar ve duruşma günü verilir.

İpucu: İddianamenin mahkemece incelenme süresi, mahkemeye verildiği tarihten itibaren 15 gündür.

Ceza Davası Sorgulama

Tarafı olduğunuz dosyaları e-Devlet üzerinden UYAP entegrasyonu ile görüntüleyebilirsiniz. Kayıt görünmüyorsa adliyeden dosya sorgusu yapılabilir ve dosya numarası öğrenilebilir.

Ceza Dava Dosyası Örneği Nasıl Alınır?

Taraf olan kişiler, savcılık bürosu veya mahkeme kalemine dilekçe vererek dosya örneği/fotokopi talep edebilir. Taraf olmayan kişilere bilgi ve suret verilmez.

Sanık Ne Demek?

Şüpheli sıfatı soruşturma aşamasında kullanılır. İddianamenin kabulü ile kişi sanık olur. Suçu sabit oluncaya kadar masumiyet karinesi geçerlidir.

Mahkeme Süreci Nasıl İşler?

Kovuşturma aşamasında tarafların beyanları alınır; deliller toplanır (müzekkere, bilirkişi, keşif, tanık). Yargılama sonunda mahkeme hüküm kurar. Karara karşı itiraz/istinaf kanun yolları kullanılabilir.

İlk Duruşma Kaç Ay Sonra?

Mahkemelerin iş yüküne göre değişir. Uygulamada iddianamenin kabulünden sonra duruşma günü çoğunlukla 3–4 ay içinde verilir; bazı yerlerde 1–8 ay aralığı görülebilir.

Ceza Davasında Savunma

Sanık; suç vasfı, deliller ve usul stratejisini avukatıyla önceden planlamalıdır. Lehine delillerin toplanması, tanıklarının dinlenmesi ve ek savunma haklarının kullanılması önemlidir.

Mahkemede Avukatsız Savunma

Avukatla temsil önerilir. Maddi imkân yoksa barodan müdafi talep edilebilir. Sanık, dosyasını inceleyip hangi suçtan yargılandığını ve aleyhine delilleri öğrenmelidir.

Tutuksuz Yargılanan Ceza Alır mı?

Tutuksuz yargılanma, hükmün sonucunu belirlemez. Suç sabit görülürse mahkûmiyet verilebilir; hükümle birlikte tutuklama kararı da çıkabilir.

Ceza Davası Vekalet Ücreti

Karara göre avukat lehine vekâlet ücreti takdir edilir. Esas miktarlar Avukatlık Asgari Ücret Tarifesiyle belirlenir. Katılan vekili lehine mahkûmiyet/HAGB kararlarında; sanık müdafii lehine beraat kararlarında vekâlet ücreti hükmedilir.

Örnek Dilekçeler

Ceza Davası Savunma Dilekçesi (Örnek)

İSTANBUL ( ). CEZA MAHKEMESİNE
DOSYA NO: …/… Esas

SAVUNMADA BULUNAN SANIK : Ad Soyad
MÜDAFİİ                 : Av. Ad Soyad
MÜŞTEKİ                 : Ad Soyad
VEKİLİ                  : Av. Ad Soyad
KONU                    : Esas hakkında savunmalarımızdır.

AÇIKLAMALAR:
1) ...
2) ...

SONUÇ ve İSTEM: Açıklanan nedenlerle müvekkilin beraatine; aksi halde lehe hükümlerin
uygulanmasına karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
Sanık Müdafii  Av. Ad Soyad  İmza

Ceza Davası Beyan Dilekçesi (Örnek)

İSTANBUL ( ). ASLİYE CEZA MAHKEMESİNE
DOSYA NO: …/… Esas

BEYANDA BULUNAN SANIK : Ad Soyad
MÜDAFİİ               : Av. Ad Soyad
KONU                  : Beyanlarımızın sunulmasıdır.

AÇIKLAMALAR:
1) ...
2) ...

SONUÇ ve İSTEM: Beyanlarımız doğrultusunda ... saygıyla arz olunur.
Sanık Müdafii  Av. Ad Soyad  İmza

Süre Tutum Dilekçesi (Örnek)

İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI'NA
Gönderilmek Üzere — İSTANBUL ( ). ASLİYE CEZA MAHKEMESİ'NE
DOSYA NO: …/… Esas

SÜRE TUTUM TALEP EDEN SANIK : Ad Soyad
MÜDAFİİ                    : Av. Ad Soyad
KONU                       : Süre tutum talebimizdir.

AÇIKLAMALAR:
Gerekçeli karar tebliğ edildiğinde ayrıntılı istinaf dilekçesi sunulacaktır.

SONUÇ ve İSTEM: Karara karşı süresi içinde başvuru hakkımız saklı kalmak kaydıyla
süre tutum dilekçemizin kabulünü talep ederiz.
Sanık Müdafii  Av. Ad Soyad  İmza

İstinaf Dilekçesi (Örnek)

İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI İLGİLİ DAİRESİ'NE
Gönderilmek Üzere — İSTANBUL ( ). ASLİYE CEZA MAHKEMESİ'NE
DOSYA NO: …/… Esas  KARAR NO: …/… Karar

İSTİNAF YOLUNA BAŞVURAN SANIK : Ad Soyad
MÜDAFİİ                       : Av. Ad Soyad
KONU                          : İstinaf başvurumuzdur.

AÇIKLAMALAR:
1) ...
2) ...

SONUÇ ve İSTEM: İlk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve beraate karar verilmesini
saygıyla talep ederiz.
Sanık Müdafii  Av. Ad Soyad  İmza