Kiracı Tahliye Davasına Gelmezse Ne Olur?
Kiracı tahliye davasına gelmezse sonuç, kimin gelmediğine ve davetin usulüne uygun yapılıp yapılmadığına göre değişir. Kiracı usulüne uygun davet edildiği hâlde duruşmaya katılmaz, ev sahibi ise duruşmaya gelip davaya devam etmek isterse, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 150. maddesi uyarınca yargılama kiracının yokluğunda sürdürülebilir. Geçerli bir özrü olmadan gelmeyen kiracı, yokluğunda yapılan işlemlere sonradan itiraz edemez. Taraflardan hiçbiri gelmezse ise dosya işlemden kaldırılır ve süresinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır.
Bu yazıda, kiracının duruşmaya gelmemesinin hukuki sonuçlarını, dosyanın işlemden kaldırılması hâlinde işleyen üç aylık yenileme süresini ve cevap dilekçesi verilmemesinin etkisini, yalnızca kanun metni ve Anayasa Mahkemesi kararlarında doğrulanabilen bilgilerle ele alıyoruz. Tahliye davasının genel çerçevesi için Kiracı Tahliye Davası Nedir? yazımıza da bakabilirsiniz.
Kısa Cevap: Üç Farklı Durum
Duruşmaya gelmemenin sonucu tek bir kurala bağlı değildir. HMK m. 150, tarafların duruşmaya gelmemesini ve sonuçlarını düzenler. Maddenin kenar başlığı “Tarafların duruşmaya gelmemesi, sonuçları ve davanın açılmamış sayılması” şeklindedir. Kanunun güncel metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir. Uygulamada karşılaşılan başlıca durumlar şunlardır:
- Kiracı gelmez, ev sahibi gelir: Gelen tarafın talebi üzerine gelmeyen tarafın yokluğunda yargılamaya devam edilir veya dosya işlemden kaldırılır.
- Hem kiracı hem ev sahibi gelmez: Taraflar usulüne uygun davet edilmişse dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir.
- Kiracı gelir, ev sahibi gelmez: Bu yazının konusu değildir, ancak aynı fıkra bu durumu da kapsar ve işlem gelen tarafın talebine bağlıdır.
Bunların dışında, kiracının duruşmaya gelmemesinden ayrı bir mesele daha vardır: cevap dilekçesi vermemek. Bu konu da aşağıda ayrıca incelenmiştir, çünkü iki mesele sık sık karıştırılır.
Önce Davetin Usulüne Uygun Olması Gerekir
HMK m. 150/1, sonuç doğuran durumu “usulüne uygun davet edilen” tarafların duruşmaya gelmemesi olarak tanımlar. Yani kiracının duruşmaya gelmemesinin hukuki sonuç doğurabilmesi için önce duruşmadan haberdar edilmiş olması gerekir. Davetiyenin ve dava dilekçesinin tebliği ayrı bir konudur. Bu yazıda tebligat usulünün ayrıntılarına girilmemektedir, çünkü bu başlıkta yer alan kuralların tamamı bu çalışmada doğrulanmış değildir.
Bilinen bir kural şudur: Dava dilekçesi davalıya tebliğ edilirken, iki hafta içinde cevap verebileceği tebliğ zarfında gösterilir (HMK m. 122/1). Bu hüküm, Kanun’un Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan metninde yer almaktadır. Dolayısıyla bir kiracı, kendisine bir tebligat geldiğinde hem cevap süresinin hem de duruşma gününün tebligatta belirtildiğini dikkate almalıdır.
Davetin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, somut dosyadaki tebligat evrakına bakılarak değerlendirilebilecek bir sorudur. Genel bir yazı bu soruya kişiye özel bir yanıt veremez.
Yalnızca Kiracı Gelmezse: HMK m. 150/2
Kiracı gelmediği hâlde ev sahibi duruşmada hazırsa uygulanacak hüküm HMK m. 150/2’dir. Fıkranın metni, Anayasa Mahkemesi’nin 2017/39270 numaralı bireysel başvuru kararında alıntılanmıştır ve güncel HMK metninde de aynı şekilde yer alır. Fıkraya göre taraflardan biri gelir, diğeri gelmezse, gelen tarafın talebi üzerine gelmeyen tarafın yokluğunda yargılamaya devam edilir veya dosya işlemden kaldırılır.
Ev sahibinin talebi belirleyicidir
Fıkrada dikkat çeken nokta, sonucun “gelen tarafın talebi üzerine” belirlenmesidir. Bu ifadeye göre ev sahibi duruşmada hazır bulunup yargılamanın devamını isterse, mahkeme kiracının yokluğunda yargılamayı sürdürür. Ev sahibi dilerse dosyanın işlemden kaldırılmasını da talep edebilir. Kanun metni her iki seçeneği de saymaktadır.
Burada bir ayrıma dikkat etmek gerekir. Fıkra, kiracının yokluğunda “yargılamaya devam edileceğini” söyler. Kiracının gelmemesinin tek başına tahliye kararı anlamına geldiği yönünde bir ifade içermez. Bu bir yorumdur: Mahkemenin sonuçta ne karar vereceği, dosyadaki iddialara, savunmaya ve delillere bağlı olacaktır. Bu nedenle kiracının gelmemesi ile tahliyeye hükmedilmesi arasında otomatik bir ilişki kurmak doğru olmaz.
Özürsüz gelmeyen kiracı, yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez
Aynı fıkranın ikinci önemli cümlesi şudur: Geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmeyen taraf, yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez. Bu kural kiracı açısından asıl ağırlığı taşır. Kiracı duruşma günü orada bulunmadıysa, o duruşmada yapılan usul işlemlerine, örneğin ev sahibinin o gün yaptığı beyanlara veya o gün alınan ara kararlara, sonradan “ben yoktum” gerekçesiyle itiraz etme imkânını kaybedebilir.
Kanun metni “geçerli bir özrü olmaksızın” ifadesini kullandığı için özrün varlığı ayrı bir değerlendirme konusudur. Hangi hâllerin geçerli özür sayılacağı ve özrü bulunan kiracının hangi imkânlardan yararlanacağı bu yazının kapsamı dışında bırakılmıştır, çünkü bu konularda doğrulanmış bir kaynak elimizde yoktur. Kendi durumunda bir mazeret bulunduğunu düşünen kiracının dosyayı bir avukata göstermesi yerinde olur.
Davetiyedeki ihtarlar
Duruşma davetiyesinde, gelmemenin sonuçlarına ilişkin ihtarlar bulunur. 28.7.2020 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7251 sayılı Kanun, davetiyede yapılacak ihtarlarla ilgili bir HMK hükmünü değiştirmiştir. Bu ihtarlar arasında, duruşmaya yalnızca taraflardan birinin gelip yargılamaya devam etmek istemesi hâlinde gelmeyen tarafın yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemeyeceği de yer almaktadır. Ayrıca HMK’daki bazı hükümlere “150 nci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, yokluklarında hüküm verileceği” ibaresi eklenmiştir.
Bu nedenle kiracıya gönderilen davetiyeyi dikkatle okumak önemlidir. Çünkü gelmemenin sonuçları davetiyede yazılı olarak hatırlatılır. Değişikliğin hangi HMK maddesine ilişkin olduğu ve yürürlük tarihi bu yazıda kesin olgu olarak verilmemiştir. Güncel metin, mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol edilmelidir.
İki Taraf da Gelmezse: Dosya İşlemden Kaldırılır
HMK m. 150/1’e göre usulüne uygun davet edilen taraflar duruşmaya gelmezse veya gelip davayı takip etmeyeceklerini bildirirse, dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. Bu fıkradaki iki ihtimal birbirinden farklıdır. Birincisinde taraflar hiç gelmez. İkincisinde gelirler ancak davayı takip etmeyeceklerini bildirirler. Her iki durumda da mahkemenin vereceği karar dosyanın işlemden kaldırılmasıdır.
İşlemden kaldırma, davanın reddi anlamına gelmez. Dava, belirli bir süre içinde yenilenebilen bir durağan hâle girer. Bu süre ve sonuçları aşağıdaki bölümde açıklanmıştır. Bu mekanizma, tahliye davasında kiracı lehine görünse de uzun vadede kiracı için güvence oluşturmaz, çünkü yenileme hakkı taraflardan birine, yani ev sahibine veya kiracıya aittir.
Dosya İşlemden Kaldırılırsa Yenileme Süreci
Üç aylık yenileme süresi
HMK m. 150/4’e göre işlemden kaldırılan dava, işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde taraflardan birinin dilekçesiyle yenilenebilir. Fıkranın metni HMK’nın güncel metninde yer almaktadır. Ayrıca Anayasa Mahkemesi’nin Genel Kurul kararında da madde metni aktarılmıştır. Yenileme dilekçesi, duruşma gün, saat ve yeri ile birlikte taraflara tebliğ edilir.
Burada önemli olan, yenileme talebinin taraflardan “birinin” yapabilmesidir. Yani kiracı da isterse davayı yenileyebilir. Ancak pratikte yenilemeye genellikle davadan çıkarı olan taraf, yani tahliye talep eden ev sahibi ilgi gösterecektir. Kiracının yenileme yapıp yapmayacağı, savunma stratejisine bağlı bir tercihtir.
Bir ay geçtikten sonra yenileme harcı
Dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak bir ay geçtikten sonra yenileme talebinde bulunulursa yeniden harç alınır. HMK’nın Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan güncel metnine göre bu harcı yenileyen taraf öder ve karşı tarafa yüklenemez. Bir ay içinde yapılan yenilemede harç alınmaz ifadesi doğrudan doğrulanamamıştır. Bu nedenle yalnızca bir aydan sonra yenilemede yeniden harç alındığını söylemekle yetiniyoruz. Harcın tutarı bu yazıda verilmemiştir, çünkü doğrulanmış bir kaynağı yoktur.
Süresinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır
Üç aylık süre içinde yenileme yapılmazsa dava açılmamış sayılır. Anayasa Mahkemesi, 2017/39270 sayılı kararında, üç aylık sürenin dolması üzerine davanın açılmamış sayılmasını 150. maddeye dayanan, kanuni dayanağı bulunan bir müdahale olarak değerlendirmiştir. Yani bu sonuç keyfî değil, doğrudan kanundan doğan bir sonuçtur.
Aynı kararda, işlemden kaldırma tutanağının davacıya tebliğ edilmesi yönünde mahkemenin bir yükümlülüğü bulunmadığı da belirtilmiştir. Başka bir deyişle sürenin işlemesi için ayrıca bir bildirim yapılması beklenmemelidir. Duruşmaya katılmayan ve dosyanın işlemden kaldırılmasına yol açan tarafın, süreyi kendisinin takip etmesi gerekir.
Benzer bir örnek olarak, Anayasa Mahkemesi’nin 2015/11002 numaralı başvuru kararı da duruşmaya katılınmaması, dosyanın işlemden kaldırılması, üç aylık sürenin dolması ve davanın açılmamış sayılması sürecini konu almaktadır. Bu kararlar ev sahibi veya kiracı bakımından aynı yapıyı gösterdiği için bilgilendirici niteliktedir. Ancak her dosyanın kendi koşulları olduğundan örnek karar, somut dava için tahmin sayılmamalıdır.
Davanın açılmamış sayılmasından sonra yeniden dava açma süreleri ve işlemden kaldırmanın kaç kez yenilenebileceğine ilişkin sınırlar bu yazıda yer almamaktadır, çünkü bu konular doğrulanmamıştır.
Cevap Dilekçesi Vermemek Başka Bir Meseledir
Kiracının duruşmaya gelmemesi ile cevap dilekçesi vermemesi ayrı hukuki kurallara bağlıdır. Bu ayrım önemlidir, çünkü bir kiracı duruşmaya katılsa bile cevap süresini kaçırmış olabilir.
İki haftalık cevap süresi
HMK m. 127/1’e göre cevap süresi, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Bu süre içinde cevap hazırlamak çok zor veya imkânsızsa, yine bu süre içinde başvuran davalıya bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir. Hükmün ilk metni 4.2.2011 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Güncel mevzuat metni de aynı hükümleri içerir.
Ek süre talebinin cevap süresi içinde yapılması gerektiğine dikkat edilmelidir. Süre dolduktan sonra yapılan bir ek süre talebi, kanun metnindeki ifadeye göre bu imkândan yararlanma şartını karşılamaz.
Cevap vermeyen davalı, vakıaları inkâr etmiş sayılır
HMK m. 128/1’e göre, süresi içinde cevap dilekçesi vermeyen davalı, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır. Bu hüküm kanunun mevzuat.gov.tr’deki metninde yer almaktadır.
Bu kuralın anlamı sık yanlış anlaşılır. Kiracı cevap vermezse ev sahibinin iddialarını kabul etmiş sayılmaz. Hüküm tam tersini söyler: iddialar inkâr edilmiş kabul edilir. Dolayısıyla ev sahibi, iddialarını yine de ispat etmek durumundadır. Buna karşılık, kiracının savunmalarını ve delillerini zamanında sunma fırsatını kaçırmış olabileceği de ayrıca değerlendirilmelidir. Bu son değerlendirme kanundan doğrudan okunan bir kural değil, bir yorumdur. Hangi savunmanın hangi aşamada ileri sürülebileceği dosyanın durumuna ve usul hükümlerine bağlıdır.

Görevli Mahkeme Hangisidir?
HMK m. 4/1-a’ya göre sulh hukuk mahkemeleri, dava konusunun değerine bakılmaksızın, kiralanan taşınmazların kira ilişkisinden doğan tüm uyuşmazlıklarına bakar. İlamsız icra yoluyla tahliyeye ilişkin 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri bu kuralın dışındadır. Maddenin metni Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan kanun metninde yer almaktadır. Bu yazıda yalnızca bu genel ifade kullanılmıştır.
Dolayısıyla duruşmaya gelmeme konusu, kural olarak sulh hukuk mahkemesinde görülen bir kira uyuşmazlığı bağlamında ortaya çıkar. İcra takibi yoluyla yürüyen ilamsız tahliye ise mahkeme davasından ayrı bir yoldur. Bu yazı, mahkemede görülen tahliye davasındaki duruşmaya gelmeme konusuyla sınırlıdır.
Kiracı Açısından Pratik Değerlendirme
Aşağıdaki noktalar genel bilgilendirme niteliğindedir ve kişiye özel hukuki görüş yerine geçmez:
- Tebligatı ciddiye alın: Dava dilekçesi tebliğ zarfında cevap süresi gösterilir. Duruşma davetiyesi ise gelmemenin sonuçlarına ilişkin ihtarları içerir. Evrakı saklamak ve tarihleri not almak önemlidir.
- Cevap süresini kaçırmayın: Cevap süresi tebliğden itibaren iki haftadır. Gerekirse, süre dolmadan ek süre talep edilebilir.
- Gelemeyecekseniz nedenini değerlendirin: Geçerli bir özrü olmaksızın gelmeyen taraf, yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez. Gelememe nedeniniz varsa bunun dosyaya nasıl yansıtılacağını bir avukatla görüşmeniz yerinde olur.
- Dosya işlemden kalkarsa süreyi izleyin: Üç aylık süre işlemden kaldırma tarihinden itibaren işler. Kiracı da gerekirse yenileme talebinde bulunabilir. Bir aydan sonra yapılan yenilemede harç, yenileyen tarafa aittir.
Tahliye davasında hak kaybına uğramamak için duruşmaya katılmak genellikle tek güvenli yoldur. Katılım sağlanmasa dahi, yargılamanın hangi aşamada olduğunun takip edilmesi gerekir. Tahliye sürecinin genel işleyişi ve yasal yollar için Kiracı Nasıl Tahliye Edilir? Yasal Tahliye Yolları yazısını, tahliye davasının şartları ve süreci için Tahliye Davası Nedir? yazısını inceleyebilirsiniz.
Ev Sahibi Açısından Duruşmaya Gelmeyen Kiracı
Ev sahibi için kiracının gelmemesi, davanın hızlanması anlamına gelebilir. Fıkraya göre ev sahibi duruşmaya katılır ve yargılamaya devam edilmesini isterse, mahkeme kiracının yokluğunda yargılamayı sürdürür. Bu talebin duruşmada açıkça ifade edilmesi önemlidir, çünkü kanun gelen tarafın talebine bağlı bir sonuç öngörmüştür.
Ev sahibinin kendisi de duruşmaya gelmezse, durum değişir. Her iki taraf da usulüne uygun davet edilmişse dosya işlemden kaldırılır. Ev sahibi, dosyanın işlemden kaldırılması hâlinde üç aylık süreyi kaçırmamalıdır. Süre dolarsa dava açılmamış sayılır. Ayrıca bir aydan sonra yenileme yapılırsa harç yenileyen tarafça ödenir.
Ev sahibi açısından bir diğer nokta, kiracının cevap vermemesinin kendi ispat yükünü ortadan kaldırmadığıdır. Kiracı cevap vermediğinde vakıalar inkâr edilmiş sayıldığından, ev sahibinin iddialarını ve delillerini yine de dosyaya sunması gerekir. Dava konusu uyuşmazlık, bir hukuki yolun uygun olup olmadığı veya hangi sebebe dayanılacağı gibi sorular için gayrimenkul avukatı yazımız genel bir çerçeve sunmaktadır.
En Sık Karıştırılan Noktalar
Gelmemek ile cevap vermemek aynı değildir
Duruşmaya gelmemenin sonucu HMK m. 150’de, cevap dilekçesi vermemenin sonucu ise HMK m. 127 ve m. 128’de düzenlenir. Kiracı cevap dilekçesi verip duruşmaya gelmeyebilir. Ya da duruşmalara katılıp cevap süresini kaçırmış olabilir. Her ikisinin sonucu ayrıdır.
Dosyanın işlemden kaldırılması davanın reddi değildir
İşlemden kaldırma kararı, davanın esası hakkında bir karar değildir. Dava üç ay içinde yenilenebilir. Süre geçerse dava açılmamış sayılır, ancak bu da esasa ilişkin bir ret kararı olarak ifade edilmemiştir. Bu ayrımın sonuçları, özellikle yeniden dava açılıp açılamayacağı ve sürelerin nasıl işleyeceği, bu yazıda doğrulanmadığından ele alınmamıştır.
Yokluğunda yargılama devam ediyorsa karar hemen verilmiş olmaz
Madde metni yargılamanın devamından söz eder. Kanunda gelmeyen tarafın aleyhine karar verileceği yönünde kesin bir ifade bulunmaz. Ancak davetiyedeki ihtar ve 7251 sayılı Kanun’la eklenen ibare, bazı hükümlerde yokluklarında hüküm verilebileceğini belirtmektedir. Dolayısıyla kiracı bakımından yokluğunda hüküm verilmesi gerçek bir olasılıktır. Dosyaya göre sonucun ne olacağı ise mahkemenin değerlendirmesine kalmıştır.
Bu Yazının Kapsamı Dışında Kalanlar
Aşağıdaki başlıklar, bu yazıda doğrulanmış kaynak bulunmadığından kesin bilgi olarak verilmemiştir ve somut durumda ayrıca araştırılmalıdır:
- Yokluğunda verilen kararın kiracıya tebliği ve istinaf süresi,
- Mazeret nedeniyle duruşmaya gelemeyen kiracının hakları,
- Tahliye sebeplerinin dayandığı kanun maddeleri ve dava açma süreleri,
- Kira davalarında uygulanan yargılama usulü ve arabuluculuk şartı,
- İlamsız tahliye takibinde itiraz süreleri,
- Yenileme harcının tutarı ve işlemden kaldırmanın kaç kez yenilenebileceği.
Bu başlıkların her biri dosyanın özelliklerine göre değerlendirilmelidir. Mevzuat değişebildiği için, bu yazıdaki bilgilerin güncel kanun metniyle karşılaştırılması gerekir.
Sonuç
Kiracı tahliye davasına gelmezse, tek bir sonuç yoktur. Usulüne uygun davet edilmiş kiracı gelmez ve ev sahibi gelirse, ev sahibinin talebiyle yargılama kiracının yokluğunda sürebilir. Geçerli özrü olmayan kiracı, yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez. Her iki taraf da gelmezse dosya işlemden kaldırılır ve üç ay içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır. Cevap dilekçesi verilmemesi ise iddiaların kabulü anlamına gelmez, ancak savunma fırsatının kaçırılması riskini doğurur. Kendi dosyanızda süreleri ve tebligatı değerlendirmek için bir avukattan hukuki destek almanız yerinde olur.
Davanız için ilk adımı atın
Dosyanıza özel bir ön değerlendirme için Çınar Hukuk Bürosu ile iletişime geçin.