Varislerden Biri Miras Satabilir mi? Şartlar ve Sınırlar
Evet, bir mirasçı kendi miras payını tek başına devredebilir. Ancak bu işlem, terekedeki bir taşınmazı veya taşınmaz üzerindeki bir hisseyi satmak anlamına gelmez. Arama motorlarında “varislerden biri miras satabilirmi” diye sorulan sorunun cevabı, uygulamada birbirine karıştırılan iki ayrı işlemin farkında yatar: miras payının devri ve terekedeki bir malın satışı.
Miras payının üçüncü kişiye devri, geçerli olması için noterlikçe düzenlenmesi gereken bir sözleşmedir. Alıcı, mirasçının yerine geçmez ve paylaşmaya katılamaz. Yalnızca paylaşma sonunda satıcıya özgülenen payın kendisine verilmesini isteyebilir. Terekedeki taşınmazın tamamı ise paylaşmaya kadar elbirliği mülkiyetinde olduğundan, diğer mirasçıların katılımı olmadan satılamaz.
Bu yazıda önce miras ortaklığının nasıl işlediğini, ardından miras payı devrinin kapsamını ve alıcının konumunu anlatıyoruz. Sonrasında “paylaşılamayan miras nasıl satılır” sorusunu, mirasçıların başvurabileceği yollar üzerinden ele alıyoruz. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, somut bir olay için görüş niteliği taşımaz.
Kısa cevap: Neyi satabilirsiniz, neyi satamazsınız?
- Satabileceğiniz şey: Terekedeki miras payınız. Bu, noterlikçe düzenlenen bir sözleşmeyle devredilir.
- Satamayacağınız şey: Terekedeki bir taşınmazın tamamı veya o taşınmaz üzerindeki bir hisse. Bunun için diğer mirasçıların da katılması gerekir.
- Alıcının durumu: Alıcı mirasçı sıfatını kazanmaz, paylaşmaya katılamaz. Hakkı, paylaşma sonunda size özgülenen payın kendisine verilmesini istemekle sınırlıdır.
Miras ortaklığı ve elbirliği mülkiyeti ne demektir?
Birden çok mirasçı varsa, mirasın geçmesiyle birlikte paylaşmaya kadar mirasçılar arasında bir ortaklık oluşur. Türk Medeni Kanunu’nun 640. maddesine göre bu ortaklık terekedeki bütün hak ve borçları kapsar. Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur ve terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf eder. Sözleşme veya kanundan doğan temsil ya da yönetim yetkisi saklıdır.
Aynı maddeye göre mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi, paylaşmaya kadar miras ortaklığına bir temsilci atayabilir. Mirasçılar arasında anlaşmazlık varsa bu imkân, ortaklığın yönetimi bakımından önem taşıyabilir.
Elbirliği mülkiyetinde pay yoktur
Elbirliği mülkiyetinde ortakların belirlenmiş payları yoktur. Medeni Kanun’un 701. maddesine göre her ortağın hakkı, ortaklığa giren malların tamamına yayılır. Yani üç mirasçıdan birinin “yarım dönüm benim” demesi, paylaşma yapılmadığı sürece hukuken belirlenmiş bir bölüme işaret etmez. Ortaklığın her malı üzerinde hak, birlikte kullanılır.
Medeni Kanun’un 702. maddesi, kanunda veya sözleşmede aksine hüküm yoksa yönetim ve tasarruf işlemleri için ortakların oybirliğiyle karar vermesini arar. Bu iki maddeyi birlikte okuduğumuzda şu sonuca varılabilir: terekedeki bir taşınmazın tamamının satışı için bütün mirasçıların katılımı gerekir. Bu, madde metinlerinden yapılan bir hukuki çıkarımdır. Konuyu doğrudan ele alan bir Yargıtay kararına bu yazının hazırlığında ulaşılamamıştır; bu nedenle somut bir olayda güncel uygulamanın ayrıca kontrol edilmesi gerekir.
Miras payı devri sözleşmesi: Medeni Kanun m. 677
Bir mirasçının kendi miras payını devretmesine imkân tanıyan hüküm, Türk Medeni Kanunu’nun 677. maddesidir. Madde üç noktayı düzenler:
- Mirasçılar arasında miras payının devrine ilişkin sözleşmelerin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır.
- Bir mirasçının üçüncü kişiyle yapacağı böyle bir sözleşmenin geçerliliği, noterlikçe düzenlenmesine bağlıdır.
- Sözleşme, üçüncü kişiye paylaşmaya katılma yetkisi vermez. Yalnızca paylaşma sonunda mirasçıya özgülenen payın kendisine verilmesini isteme hakkını sağlar.
Dolayısıyla sıradan bir yazılı belge ya da elden yapılan bir anlaşma, üçüncü kişiye yapılan devir bakımından yeterli değildir. Mirasçılar arasındaki devir yazılı şekle bağlıyken, mirasçı olmayan biriyle yapılan devirde noterlik şartı vardır. Maddede değişiklik notu görülmemiştir; ancak yayım öncesinde mevzuat metni yine de güncel hâliyle kontrol edilmelidir.
Alıcı ne satın almış olur?
Miras payını satın alan kişi, mirasçının yerine geçmez. Mirasçılık sıfatı mirasbırakanla olan hukuki bağa dayandığından, devirle alıcıya geçmez. Alıcıya geçen şey, paylaşma sonunda satıcı mirasçıya özgülenecek payın kendisine verilmesini isteme hakkıdır.
Bu fark pratikte önemlidir. Alıcı, paylaşma görüşmelerine veya paylaşma sözleşmesinin kurulmasına mirasçı sıfatıyla katılamaz. Hangi malın payına düşeceği, paylaşma sonunda belli olur. Bu nedenle devir sözleşmesi yapıldığı anda alıcının hangi taşınmaz veya hangi parça üzerinde hak sahibi olacağı belirli değildir.
Alıcının, devir sonrasında açılacak bir ortaklığın giderilmesi davasında taraf sıfatına sahip olup olmadığı konusunda doğrulanmış bir kaynağa ulaşılamamıştır. Bu soru, somut olaya göre ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konudur.
Fiyata etkisi
Alıcının hakkı paylaşma sonucuna bağlı olduğundan, bu tür devirlerde alıcının risk üstlendiği söylenebilir. Bu risk, pazarlık gücünü ve fiyat beklentisini etkileyebilir. Bu yalnızca bir yorumdur, bir kanun hükmüne veya karara dayanmaz. Tapu harcı, vergi ve noter ücreti gibi maliyetler için de güncel mevzuat ve resmî tarifeler esas alınmalıdır; bu yazıda rakam verilmemiştir.
Tapudaki hissenin tek başına satışı mümkün mü?
Mirasçılar henüz paylaşma yapmamışsa tapuda kayıt genellikle elbirliği mülkiyeti şeklinde görünür. Tapu Kanunu kapsamında ölüm tarihinden itibaren en geç iki yıl içinde tapu sicilinde miras intikali gerçekleşmezse tapu müdürlüğü, mirasçılık belgesi düzenlenmesi için yargıya başvurabilir. Tapu müdürlüğü, mirasçılık belgesine göre tapu sicili kayıtlarını elbirliği mülkiyeti şeklinde tescil ederek günceller. İlgili hüküm Tapu Kanunu’nda yer alır; madde numarası burada doğrulanamadığı için belirtilmemiştir.
Elbirliği mülkiyetinde belirli bir pay olmadığı için bir mirasçının “kendi hissesini” tapuda tek başına satması, paylaşılmamış mirasta olağan bir yol değildir. Mirasçı, payını miras payı devri sözleşmesiyle devredebilir. Taşınmazın kendisinin satışı veya taşınmazdaki hissenin tapuda devri için ise ya tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi ya da önce paylı mülkiyete geçilmesi gerekir.
Tapu işlemlerinde mirasçılık belgesi
Tapu Sicili Tüzüğü’nün 20. maddesine göre resmî senet düzenlenmesini gerektirmeyen işlemlerde, istem mirasçılar tarafından yapılıyorsa yetkili merciler tarafından verilmiş mirasçılık belgesi aranır. Tescil için ayrıca, tescil yetkisini içeren ve noterce düzenlenmiş bir miras taksim veya miras payının devri sözleşmesi de dayanak olabilir.
Aynı maddeye göre miras taksim sözleşmesi mirasçılar arasında yazılı yapılmış ama imzalar noterce onaylanmamışsa, tüm mirasçıların istemi aranır. İmzaların bir kısmı onaylanmışsa, onaylanmamış olanların istemleri aranır. Tüzüğün yürürlük tarihi burada teyit edilemediğinden, tapu işlemi öncesinde güncel metne bakılması yerinde olur.
Mirasçılık belgesinin nasıl alındığı konusunda noterden veraset ilamı için gerekli belgeler yazımızı inceleyebilirsiniz.
Tek başına satış yapılırsa ne olur?
Bu soru için iki ayrı ihtimali ayırmak gerekir.
Birinci ihtimal, miras payının devridir. Mirasçı payını noterlikçe düzenlenen sözleşmeyle devrederse, Medeni Kanun’un 677. maddesindeki sonuçlar doğar. Alıcı paylaşma sonunda satıcıya özgülenen payı isteyebilir, ancak paylaşmaya katılamaz.
İkinci ihtimal, terekedeki taşınmazın veya hissenin satışıdır. Mirasçı, diğer mirasçıların katılımı olmadan taşınmazın tamamını veya taşınmaz üzerindeki bir hisseyi satamaz. Çünkü 701 ve 702. maddeler birlikte okunduğunda, elbirliği mülkiyetindeki malların satışı için ortakların birlikte karar vermesi gerekir.
Doğrudan “mirasçı tek başına hisse satarsa ne olur” sorusunu ele alan bir Yargıtay içtihadı, bu yazı için yapılan araştırmada teyit edilemedi. Yargıtay’ın iş bölümü kararlarına ulaşıldı, ancak esas karar metinlerine ulaşılmadı. Bir karara atıf yapılacaksa esas ve karar numarası, Yargıtay Karar Arama sisteminden doğrulanmalıdır. Bu nedenle satış sonrasında doğabilecek tapu iptali, tazminat gibi sonuçlar hakkında bu yazıda kesin bir ifade kullanmıyoruz.
Alıcı açısından kontrol edilmesi gerekenler
- Satıcının mirasçılık belgesi ve diğer mirasçıların kimlikleri
- Terekede hangi malların bulunduğu ve tereke borçlarının olup olmadığı
- Mirasın reddedilip reddedilmediği veya paylaşmanın ertelenip ertelenmediği
- Sözleşmenin noterlikçe düzenlenip düzenlenmediği
- Paylaşmayı isteme hakkının hukuki işlemle sınırlandırılıp sınırlandırılmadığı
Mirasın reddi konusu ayrı bir başlıktır; ayrıntı için reddi miras şartları yazımıza bakabilirsiniz.

Paylaşılamayan miras nasıl satılır?
Mirasçılar paylaşma konusunda uzlaşamıyorsa terekedeki malın satışı için üç yol öne çıkar. Hangisinin uygun olduğu, mirasçılar arasındaki ilişkiye ve terekenin yapısına göre değişir.
1. Tüm mirasçıların katıldığı satış
En doğrudan yol, bütün mirasçıların anlaşarak taşınmazı birlikte satmasıdır. Bu durumda elbirliği mülkiyetinin gerektirdiği oybirliği sağlanmış olur. Satış bedeli, mirasçılar arasında miras payları oranında paylaştırılır. Mirasçılar arasındaki pay oranlarının nasıl belirlendiğini merak ediyorsanız babadan kalan miras paylaşımı ve eş ölümünde miras paylaşımı yazılarımız yol gösterebilir.
Tek bir mirasçının sorun çıkarması hâlinde bu yol kapanır. O zaman diğer yollar gündeme gelir.
2. Paylaşma sözleşmesiyle paylı mülkiyete geçmek
Medeni Kanun’un 676. maddesine göre mirasçılar, paylaşma sözleşmesiyle tereke mallarının tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetinin, miras payları oranında paylı mülkiyete dönüştürülmesini kabul edebilir. Paylaşma sözleşmesinin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır.
Bu yol, “paylaşılamayan miras nasıl satılır” sorusunun en pratik cevaplarından biridir. Çünkü paylı mülkiyette her paydaşın belirli bir payı vardır ve elbirliği mülkiyetinden farklı olarak bu pay bağımsız şekilde devredilebilir. Önce paylı mülkiyete geçilirse, her mirasçı kendi payını diğerlerinin oybirliğine ihtiyaç duymadan devredebilir. Tapu uygulamasında bu sözleşmenin noterce düzenlenmesi, tescil bakımından kolaylık sağlar.
Tapu işlemlerinde paylaşma sözleşmesinin şekli ve imzaların onaylanıp onaylanmadığı önemlidir. Yukarıda belirttiğimiz Tapu Sicili Tüzüğü m. 20 uyarınca, imzaları noterce onaylanmamış bir miras taksim sözleşmesinde tüm mirasçıların istemi aranabilir.
3. Mahkemeden paylaşma veya satış yoluyla paylaştırma istemek
Anlaşma sağlanamazsa Medeni Kanun’un 642. maddesi devreye girer. Mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereği ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir. Her mirasçı, terekedeki belirli malların aynen paylaştırılmasını, imkân yoksa satış yoluyla paylaştırılmasını sulh mahkemesinden isteyebilir.
Maddeye göre hâkim, mirasçılardan birinin istemi üzerine ve imkân varsa her taşınmazın tamamını bir mirasçıya vererek paylaştırma yapabilir. Bu, tereke bir daire ya da arsadan ibaretse tek mirasçının malı üstlenmesi, diğerlerinin payının ise başka şekilde karşılanması olasılığını doğurur. Karşılama biçimi somut olaya göre değişir; bu nedenle genel bir kural vermiyoruz.
Aynı maddede iki önemli ek hüküm vardır:
- Paylaşmanın derhâl yapılması malın veya terekenin değerini önemli ölçüde azaltacaksa, sulh hâkimi bir mirasçının istemiyle paylaşmanın ertelenmesine karar verebilir.
- Mirasçılardan her biri, tereke borçlarının paylaşmadan önce ödenmesini veya güvenceye bağlanmasını isteyebilir.
Bu nedenle paylaşma talebi her zaman hızlı sonuçlanmayabilir. Hâkim, erteleme gerekçelerini ve tereke borçlarını değerlendirebilir.
Payların oluşturulması
Medeni Kanun’un 650. maddesine göre anlaşma olmazsa mirasçılardan her biri, payların oluşturulmasını sulh mahkemesinden isteyebilir. Hâkim bu sırada yerel âdetleri, mirasçıların kişisel durumlarını ve çoğunluğun arzusunu göz önünde bulundurur. Yani payların nasıl oluşturulacağı konusunda hâkime belirli ölçütler tanınmıştır.
Hangi mahkeme ve hangi daire?
Paylaşma talepleri sulh mahkemesi önünde görülür. Yargıtay’ın iş bölümü kararlarına göre paydaşlar veya mirasçılar arasında taşınır ve taşınmaz malların taksimi ve şüyuun giderilmesi (TMK m. 642, 696 ile 699) davaları, 14. Hukuk Dairesi’nin ihtisas alanındadır. Kat mülkiyeti kurularak yapılan ortaklığın giderilmesi davaları farklı bir daireye aittir. Ayrıntı için Yargıtay Başkanlar Kurulu’nun 30/01/2019 tarihli ve 1 sayılı kararına ve Birinci Başkanlık Kurulu’nun 02/07/2021 tarihli ve 211 sayılı kararına bakılabilir. İş bölümü kararları değişebildiğinden, daire bilgisi güncel karardan teyit edilmelidir.
Adalet Bakanlığı, ortaklığın giderilmesi davasına ilişkin örnek bir sulh hukuk mahkemesi dava dilekçesini yayımlamaktadır. Bu belge yalnızca genel bir örnektir; somut olay için hazırlanmış bir dilekçe yerine geçmez.
Paylaşmayı isteme hakkı sınırlanabilir mi?
Medeni Kanun’daki ilgili hükme göre paylaşmayı isteme hakkı, hukuki bir işlemle en çok on yıllık süre için sınırlandırılabilir. Taşınmazlarda paylı mülkiyetin devamına ilişkin sözleşmeler resmî şekle bağlıdır ve tapu kütüğüne şerh verilebilir. Hükmün madde numarası bu yazıda teyit edilemediğinden “TMK’daki ilgili hüküm” diye anılmıştır.
Bu sınırlama, satış planlayan mirasçı ve alıcı için önemlidir. Mirasçılar paylaşmayı belirli bir süre istememek konusunda anlaşmışsa, paylaşma talebi bu sınırlamaya takılabilir. Miras payını satın almadan önce böyle bir sözleşme veya tapudaki şerh bulunup bulunmadığını araştırmak gerekir.
Satış öncesinde pratik bir kontrol sırası
Aşağıdaki sıra, genel bir çerçeve sunar. Her olayın koşulları farklı olduğundan, yalnızca bir kontrol listesi olarak okunmalıdır.
- Mirasçıları belirleyin. Mirasçılık belgesi, kimlerin mirasçı olduğunu ve hangi oranlarda pay sahibi olduklarını gösterir. Saklı paylı mirasçılar için saklı paylı mirasçılar kimlerdir yazısı ek bilgi verir.
- Terekeyi tespit edin. Hangi taşınmazların, taşınırların ve borçların bulunduğu belli olmadan miras payının değeri sağlıklı hesaplanamaz.
- Tapu kaydına bakın. Kayıt elbirliği mülkiyetinde mi, paylı mülkiyete mi dönüştürülmüş, şerh var mı kontrol edin.
- Satılacak şeyi netleştirin. Tarafların miras payı devri mi, yoksa taşınmazın tamamının satışı mı istediği açık olmalıdır.
- Şekil şartına uyun. Üçüncü kişiyle yapılacak miras payı devri sözleşmesi noterlikçe düzenlenmelidir.
- Uzlaşma ihtimalini tüketin. Diğer mirasçılarla anlaşma sağlanamazsa paylaşma davası gündeme gelir.
Mirasçılar arasında pay oranlarının, mirastan mal kaçırma iddialarının veya muris muvazaası şüphesinin tartışmalı olduğu durumlarda, satıştan önce bu konuların açıklığa kavuşması gerekebilir. Bu başlıklar için muris muvazaası ve mirastan mal kaçırma yazılarımıza başvurabilirsiniz. Mirasın genel işleyişine dair miras nasıl paylaşılır yazısı da çerçeveyi tamamlar.
Özel durumlar ve dikkat edilecek yan noktalar
Aile belgeleri ile aile için özel anı değeri olan eşya, mirasçılardan birinin karşı çıkması hâlinde satılamaz. Bu, paylaşma ve satış süreçlerinde ayrıca gözetilmesi gereken bir ayrıntıdır. Madde numarası burada teyit edilmediğinden yalnızca genel olarak anılmıştır.
Tarım arazileri ve özel statülü taşınmazlarda ek kurallar olabilir. Örneğin tarımsal arazilerin mülkiyetinin devrine ilişkin bir yönetmelik bulunmaktadır. Bu yazı genel miras hukuku sorusuna odaklandığından bu mevzuatın ayrıntısına girilmemiştir; böyle bir taşınmaz söz konusuysa özel düzenlemelerin ayrıca incelenmesi gerekir.
Sonuç
Bir mirasçı miras payını tek başına satabilir; ancak bu satış noterlikçe düzenlenmelidir ve alıcıyı mirasçı yapmaz. Alıcı paylaşmaya katılamaz, yalnızca paylaşma sonunda satıcıya özgülenen payı isteyebilir. Terekedeki taşınmazın tamamı ise paylaşmaya kadar elbirliği mülkiyetinde olduğundan, diğer mirasçıların katılımı olmadan satılamaz.
Mirası paylaşmak mümkün olmuyorsa mirasçılar ya birlikte satış yapabilir, ya paylaşma sözleşmesiyle paylı mülkiyete geçebilir ya da sulh mahkemesinden paylaşma veya satış yoluyla paylaştırma isteyebilir. Hangi yolun uygun olduğu, tereke yapısına, mirasçıların tutumuna ve tapu kaydına bağlıdır. Satış veya devir sözleşmesi imzalanmadan önce belgelerin bir avukat tarafından incelenmesi, ileride yaşanabilecek uyuşmazlıkları azaltmaya yardımcı olur.
Davanız için ilk adımı atın
Dosyanıza özel bir ön değerlendirme için Çınar Hukuk Bürosu ile iletişime geçin.