Skip to content

İstinaf Yoluna Gidilemeyecek Kararlar Hangileridir?

İstinaf yoluna gidilemeyecek kararlar iki ana grupta toplanır. Birincisi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 341. maddesinin birinci fıkrasında sayılan kararların dışında kalan kararlardır. İkincisi, kanunun açıkça kesin saydığı kararlardır; en bilinen örnek, parasal sınırı geçmeyen malvarlığı davalarında verilen kararlardır. Bu yazıda, istinafa başvuru sınırının nasıl belirlendiğini, hangi istisnaların bulunduğunu ve güncel tutarı öğrenirken nelere dikkat etmeniz gerektiğini ele alıyoruz.

Yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Belirli bir dosyada istinaf yolunun açık olup olmadığı, davanın türüne, talep sonucuna ve karar tarihine göre değişebilir. Bu nedenle somut bir karar için dosyanın bir avukat tarafından incelenmesi gerekir.

Temel kural: İstinaf hangi kararlara açıktır?

Kapalı olan yolu anlamak için önce açık olan yola bakmak gerekir. HMK m. 341/1, ilk derece mahkemelerinin istinaf edilebilen kararlarını sayar. Madde son hâliyle 22/7/2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanun’un 34. maddesiyle getirilmiştir. Buna göre istinaf edilebilen kararlar şunlardır:

  • Nihai kararlar,
  • İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin reddi kararları,
  • Karşı tarafın yüzüne karşı verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları,
  • Karşı tarafın yokluğunda verilen bu tür kararlara yapılan itiraz üzerine verilen kararlar.

Madde bu şekilde saydığı için, listede yer almayan kararlar açısından ayrı bir istinaf yolu öngörülmediği sonucuna varılır. Bu, kanunun sayma yöntemine dayanan bir yorumdur. Başka bir deyişle "istinaf yolu kapalı kararlar", bu listenin dışında kalan kararlar ile kanunun kesin saydığı kararlardan oluşur.

İstinaf yolu kapalı kararlar nasıl sınıflandırılır?

Pratikte karşınıza çıkabilecek durumları üç başlıkta düşünmek işinizi kolaylaştırır:

  1. Listede yer almayan kararlar: HMK m. 341/1’in saydığı türlerden biri olmayan kararlar.
  2. Parasal sınır nedeniyle kesin kararlar: Konusu belirli bir tutarı geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar.
  3. Kanunda ayrıca kesin denilen kararlar: Hâkimin reddi talebine ilişkin bazı merci kararları, bölge adliye mahkemesinin belirli konulardaki kararları gibi özel düzenlemeler.

Aşağıda bu başlıkları sırasıyla inceleyeceğiz. Önce en çok tartışılan konu olan parasal sınırdan başlıyoruz.

İstinafa başvuru sınırı: HMK m. 341/2-4

HMK m. 341/2, parasal sınırı düzenler. Kanun metninde yazan tutar 3.000 TL’dir. Bu tutarı geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir; yani bunlara karşı istinaf yoluna başvurulamaz.

3.000 TL güncel tutar değildir

Bu noktada sık yapılan bir hata vardır. Kanun metnindeki 3.000 TL, uygulamada geçerli olan tutar değildir. Sınır, HMK ek madde 1 uyarınca yeniden değerleme oranıyla güncellenir. Anayasa Mahkemesi’nin norm denetimi seçme kararlarında aktardığı metne göre, bu şekilde belirlenen sınırların bin TL’yi aşmayan kısımları dikkate alınmaz.

2025 yılı yeniden değerleme oranı yüzde 25,49 olarak belirlenmiştir. Bu oran, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 585) ile ilan edilmiştir. Ancak bu yazıyı hazırlarken 2026 yılında geçerli olan istinaf kesinlik sınırının TL cinsinden tutarını resmî bir kaynakta doğrulayamadık. Bu nedenle bir tutar vermiyoruz. Güncel sınırı, başvuru yapılacağı tarihte resmî kaynaklardan kontrol etmeniz gerekir.

Manevi tazminat istisnası

Parasal sınırın önemli bir istisnası vardır. HMK m. 341/2‘ye 24/11/2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanun’un 41. maddesiyle eklenen cümleye göre, manevi tazminat davalarında miktar veya değere bakılmaksızın istinaf yoluna başvurulabilir. Dolayısıyla talep edilen veya hükmedilen manevi tazminat ne kadar düşük olursa olsun, bu tür kararlar kesin değildir.

Alacağın bir kısmının dava edilmesi

HMK m. 341/3’e göre alacağın bir kısmı dava edilmişse kesinlik sınırı, alacağın tamamına göre belirlenir. Yani kısmi dava açmış olmanız, sınırın altında kalmanızı tek başına sağlamaz. Sınır, davanın konusu olan kısım değil, alacağın tümü esas alınarak hesaplanır.

Talebin kabul edilmeyen kısmı

HMK m. 341/4, alacağın tamamının dava edildiği durumu düzenler. Buna göre asıl talebinin kabul edilmeyen bölümü sınırı geçmeyen taraf istinaf yoluna başvuramaz. Örneğin davacı alacağının tamamını istemiş, mahkeme büyük bölümünü kabul etmiş ve reddedilen kısım sınırın altında kalmışsa, davacı bu ret kısmı yönünden istinaf yoluna gidemez. Hesaplamada hangi tarafın hangi kısım yönünden kararı istinaf edeceği ayrıca değerlendirilmelidir.

Hangi tarihteki parasal sınır esas alınır?

Sınır her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiği için, dava ile karar arasında geçen sürede sınırın değişmesi ciddi bir uygulama sorunu doğurmuştur. HMK ek madde 1/2, istinaf ve temyize ilişkin sınırlarda hükmün verildiği tarihteki miktarın esas alınmasını öngörüyordu.

Anayasa Mahkemesi, 4/12/2024 tarihli ve E.2023/182, K.2024/203 sayılı kararıyla ek madde 1/2’deki "341 inci, 362 nci" ibaresini Anayasa’ya aykırı bularak iptal etmiştir. Gerekçeye göre sınır her yıl güncellenirken dava konusu değerin güncellenmemesi, enflasyon yükünü taraflara yüklemektedir. İptal hükmü, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek şekilde düzenlenmiştir.

Bu iptalin Resmî Gazete yayım tarihini ve dokuz aylık sürenin sonunda fiilen başladığı tarihi kaynaklarımızda doğrulayamadık. Bu yüzden belirli bir dava için hangi tarihin esas alınacağı konusunda kesin bir ifade kullanmıyoruz. Yürürlük tarihi ve geçiş hükümleri, başvuru öncesinde mutlaka kontrol edilmelidir.

HMK ek madde 1/3 de ilgili bir kuraldır. 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun’un 22. maddesiyle eklenen bu hükme göre, yeniden değerleme nedeniyle sınırda oluşan artış, bölge adliye mahkemesinin kaldırma kararı veya Yargıtay bozma kararı üzerine yeniden verilen kararlara uygulanmaz. Bu durumda ilk karar tarihindeki sınırlar esas alınır. Hükmün metni Anayasa Mahkemesi’nin seçme kararlar yayınında yer almaktadır. Bozma sonrası süreci merak ediyorsanız Yargıtay bozma kararı ve direnme kararı ve bozma sonrası süreç yazılarına bakabilirsiniz.

Kamulaştırma bedelinin tespiti davaları

Parasal sınırın uygulanmadığı bir alan da kamulaştırma bedelinin tespiti davalarıdır. Anayasa Mahkemesi, 24/2/2022 tarihinde E.2021/34 sayılı dosyada HMK m. 341/2’nin birinci cümlesini, kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin davalar yönünden Anayasa’ya aykırı bularak iptal etmiştir. Bu nedenle kamulaştırma bedeli tespit davalarında verilen nihai kararlara karşı, parasal sınır istinafa engel değildir.

Kanunun kesin saydığı diğer kararlar

Kanunun kesin saydığı diğer kararlar

Parasal sınırın dışında, HMK ve diğer kanunlarda belirli kararların kesin olduğu veya istinaf yolunun sınırlı olduğu hâller bulunur. HMK’nın güncel metnine göre başlıca örnekler şunlardır.

Hâkimin reddi talebine ilişkin kararlar (m. 43)

Esas hüküm bakımından istinaf yolu kapalı olan dava ve işlerde, hâkimin reddi talebiyle ilgili merci kararları kesindir. Esas hüküm bakımından istinaf yolu açık olan işlerde ise ret talebi hakkındaki merci kararlarına iki hafta içinde istinaf başvurusu yapılabilir. Bölge adliye mahkemesinin bu konudaki kararları kesindir.

Burada dikkat çeken nokta, ret talebine ilişkin kararın kaderinin esas davadaki istinaf yoluna bağlı olmasıdır. Esas dava istinafa kapalıysa, hâkimin reddi talebi üzerine verilen karar da kesindir.

Birleştirme ve ayırma kararları (m. 168)

HMK m. 168’e göre, aynı yargı çevresinde, aynı düzey ve sıfattaki mahkemelerdeki davalar için verilen birleştirme kararına karşı sadece istinaf yoluna başvurulabilir. Ayırma kararlarına karşı ise istinaf yoluna ancak hükümle birlikte gidilebilir. Yani ayırma kararı, kendi başına hemen istinaf edilemez; nihai hükümle birlikte denetime getirilir. Bu bilgi, 31/7/2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun metninde de yer almaktadır.

İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir

İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları, HMK m. 341/1’de ayrıca sayıldığı için istinaf bakımından özel bir yere sahiptir. Ancak özel kanunlarda "kesin" denilen hâller de vardır. Örneğin İcra ve İflas Kanunu m. 258/3’e göre, yüzüne karşı aleyhine ihtiyati haciz kararı verilen taraf istinaf yoluna başvurabilir. Bölge adliye mahkemesi bu başvuruları öncelikle inceler ve kararı kesindir. İhtiyati tedbirde de benzer biçimde kanun yoluna başvuru öncelikle incelenir ve kesin olarak karara bağlanır. Bu düzenlemeler 7251 sayılı Kanun metninde yer almaktadır.

Burada iki ayrı kavramı karıştırmamak gerekir. İlk derece mahkemesinin ihtiyati haciz veya tedbir kararına karşı istinafa gidilebilir. Fakat bölge adliye mahkemesinin bu istinaf başvurusu üzerine verdiği karar kesindir; yani bir sonraki aşamada temyiz yolu açılmaz.

Parasal sınırın uygulanmadığı diğer bir hâl: Kadastro

Kadastro mahkemesinin kararları ile orman kadastrosuna ilişkin bazı davalarda verilen kararlara karşı, miktar veya değere bakılmaksızın HMK hükümlerine göre istinaf veya temyiz yoluna gidilebilir. Bu düzenleme HMK ek madde 6’ya atıfla 7251 sayılı Kanun metninde yer almaktadır. Kadastro ve mülkiyet uyuşmazlıkları gibi gayrimenkul davalarına ilişkin genel bir bakış için tespit davası yazımız da faydalı olabilir.

İdari yargıda istinafa başvuru sınırı

İdari yargıda kural, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 45. maddesinde düzenlenir. İYUK m. 45‘e göre idare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir. Konusu belirli bir parasal sınırı geçmeyen vergi davaları, tam yargı davaları ve bazı davalar bu kapsamın dışında kalır. Maddenin son cümlesi 28/7/2024 tarihli ve 7524 sayılı Kanun’un 52. maddesiyle değiştirilmiştir.

Mevzuat metninde bu cümlede 31 bin TL geçmektedir. Bu tutarın 2026 için güncel sınır olup olmadığını doğrulayamadık; tutar yeniden değerleme oranıyla değişebileceğinden, başvuru öncesinde güncel mevzuat metni kontrol edilmelidir.

İdari yargıda hangi tarih esas alınır?

Anayasa Mahkemesi, adli yargıdaki kuralın benzerini İYUK ek madde 1/2 yönünden de iptal etmiştir. E.2025/35 sayılı karar, karar tarihinin esas alınmasına ilişkin kuralı ele almıştır. İYUK ek madde 1/2 bugün 4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanun’un 7. maddesiyle değiştirilmiş hâliyle, istinaf ve temyize başvurulabilecek kararların belirlenmesinde davanın açıldığı tarihteki parasal sınırı esas almaktadır. İYUK m. 45 de aynı kanunla değişen hâliyle, parasal sınır tespitinde davanın açıldığı tarihi esas alır.

Bu, adli yargıdaki tartışmalı kuraldan farklı bir ölçüttür. Adli yargıda ve idari yargıda sınırın hangi tarihe göre belirlendiğini ayrı ayrı kontrol etmek gerekir.

İstinaf sonrası temyiz ayrımı ve 7589 sayılı Kanun

İstinaf yoluna gidilememesi ile istinaf sonrasında temyiz yoluna gidilememesi farklı konulardır. Bu yazının asıl konusu ilk derece kararlarına karşı istinaf olsa da, 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun’la getirilen bir değişikliği kısaca belirtmek yararlıdır.

7589 sayılı Kanun, 16/7/2026’da TBMM’de kabul edilmiş ve 31/7/2026 tarihli, 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Kanunun HMK’ya eklediği fıkraya göre, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu kısmen veya tamamen kabul edip yeniden esas hakkında karar verirse, bu kararın kabul veya ret edilen kısmı m. 341/2’deki parasal sınırın üzerindeyse karar temyiz edilebilir. Parasal sınırın altında kalan fark için temyiz yolu kapalıdır. Düzenleme temyiz yoluna ilişkindir; istinafın açık olup olmadığı sorusunu doğrudan değiştirmez.

Adalet Bakanlığı İdari Yargı ve Hukuk Daire Başkanlığı’nın duyurusuna göre aynı paketle idari yargıda, bölge idare mahkemesinin istinafta ilk derece kararını kaldırarak yeniden verdiği kararlar kural olarak temyize açılmıştır. Bölge idare mahkemesinin gerekçeyi değiştirerek istinaf başvurusunu reddedebilmesi de düzenlenmiştir. Resmî Gazete metninde, belirli bir tarihten önce verilen kararlar hakkında eski hükümlerin uygulanacağı belirtilmektedir; ancak elimizdeki alıntıda bu tarih görünmediği için yürürlük tarihini burada vermiyoruz.

Temyiz sonrasındaki sonuçlar için Yargıtay onama kararı ve Yargıtay bozma kararı yazılarına da göz atabilirsiniz.

Elinizdeki karar için pratik kontrol listesi

Bir kararın istinaf edilip edilemeyeceğini değerlendirirken şu soruları sırasıyla sormanız yararlı olur:

  1. Karar türü nedir? Nihai karar mı, ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz kararı mı, yoksa HMK m. 341/1’de sayılmayan bir ara karar mı?
  2. Dava malvarlığına ilişkin mi? Manevi tazminat veya kamulaştırma bedelinin tespiti gibi parasal sınırın uygulanmadığı bir dava mı?
  3. Parasal sınır nasıl hesaplanıyor? Alacağın bir kısmı mı dava edildi, tamamı mı? Reddedilen kısım sınırın üzerinde mi?
  4. Hangi tarihteki sınır geçerli? Davanın açıldığı, kararın verildiği veya ilk kararın verildiği tarihe göre hangi kural uygulanıyor? Özellikle Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının yürürlük tarihi ve geçiş hükümleri kontrol edilmeli.
  5. Özel kanunda kesinlik hükmü var mı? İcra ve İflas Kanunu, hâkimin reddi veya birleştirme ve ayırma gibi özel düzenlemelere bakılmalı.
  6. Adli mi, idari yargı mı? İdari yargıda İYUK m. 45 uygulanır ve süre otuz gündür.

Bu listenin her adımı, ilgili mevzuatın ve karar tarihinin doğru okunmasına bağlıdır. Kesinlik konusunda yanlış değerlendirme yapılması, başvuru hakkının kaybına yol açabilir. Dosyanın bir avukata gösterilmesi bu nedenle önemlidir.

Sınırlı kapsamlı bir uyarı

Bu yazıda yalnızca mevzuat ve Anayasa Mahkemesi kararlarından doğrulanabilen bilgilere yer verdik. HMK m. 341/5’in tam metnini, 7551 ve 7589 sayılı Kanunlarla yapılan değişikliklerin tam yürürlük tarihlerini ve Yargıtay içtihadına dayalı değerlendirmeleri kapsam dışı bıraktık. İstinaf kesinlik sınırının güncel tutarını ve İYUK m. 45’teki tutarı da burada belirtmedik. Bu başlıklar için başvuru tarihindeki resmî kaynaklara bakmanız gerekir.

Ailevi uyuşmazlıklarda görevli mahkemeyi ve dava türlerini merak ediyorsanız aile mahkemelerinde görülecek davalar yazısı ve mal paylaşımı davası yazısı, parasal sınırın önem kazanabileceği malvarlığı uyuşmazlıkları bakımından ek bilgi sunar.

Davanız için ilk adımı atın

Dosyanıza özel bir ön değerlendirme için Çınar Hukuk Bürosu ile iletişime geçin.