Temyize Giden Dava Ne Kadar Sürer? Yargıtay Süreci

Temyize giden dava ne kadar sürer sorusunun tek ve sabit bir cevabı yoktur. Süre; dosyanın hukuk mi ceza mı olduğuna, hangi daireye düştüğüne ve hangi yıl incelendiğine göre değişir. Yargıtay’ın kamuya açık belgelerinde bulabildiğimiz en yeni yıl bazlı rakamlar 2022’ye aittir: hukuk dosyalarında ortalama 174 gün, ceza dosyalarında ortalama 538 gün. Bu rakamlar bugünkü süreyi göstermez, yalnızca tarihsel bir fikir verir. Bu yazıda önce temyiz başvuru sürelerini, ardından Yargıtay incelemesinin aşamalarını ve süreyi etkileyen unsurları ele alıyoruz.

Kısa cevap: Yargıtay’da dosya kaç ayda sonuçlanır?

Yargıtay’da bir dosyanın kaç ayda sonuçlanacağını önceden söyleyecek, doğrulanabilir tek bir genel süre yoktur. Yayımlanmış resmî veriler yıl yıl ve hukuk ile ceza ayrımıyla ortalama görülme süreleri verir. Ancak bu ortalamalar sizin dosyanızın süresini belirlemez. Ortalamanın altında veya üstünde kalan dosyalar olabilir.

Okurların sık sorduğu bir başka soru, Yargıtay kararlarının ne kadar sürdüğüdür. Bu soru iki farklı şeyi kapsayabilir. Biri, dosyanın Yargıtay’a ulaşmasından kararın verilmesine kadar geçen incelemedir. Diğeri, ilk derece mahkemesindeki yargılama, istinaf aşaması ve temyiz incelemesinin toplamıdır. Bu yazıda her ikisini ayrı ayrı ele alacağız, çünkü bir dosya Yargıtay’a gelmeden önce de uzun bir yol kat etmiş olur.

Şunu baştan belirtmek gerekir: Yargıtay’ın 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait daire bazlı veya genel ortalama görülme sürelerini doğrulayabildiğimiz bir kaynakta bulamadık. Bu nedenle bu yazıda güncel bir ortalama iddiasında bulunmuyoruz. Aşağıdaki yıl bazlı rakamlar, ilgili yıl belirtilerek ve tarihsel örnek olarak verilmiştir.

Toplam süre neyden oluşur?

Temyize gelen bir dosya, daha önce ilk derece mahkemesinde ve çoğu zaman istinaf aşamasında görülmüş olur. Yargıtay’daki süre bu sürelere eklenir. Dolayısıyla davanın başından kesinleşmesine kadar geçen toplam süre; ilk derece yargılaması, bölge adliye mahkemesi incelemesi, temyiz başvurusu için tanınan süre, dosyanın Yargıtay’a ulaşması ve Yargıtay incelemesi gibi parçalardan oluşur.

Bu parçaların hiçbiri tek başına toplam süreyi belirlemez. Örneğin ilk derecede çabuk biten bir dava, temyizde uzun bir inceleme beklemek zorunda kalabilir. Tersi de mümkündür.

Bağlam açısından Adalet Bakanlığı’nın istatistik duyurusuna bakılabilir. Duyuruya göre Cumhuriyet başsavcılıklarında bir dosyanın ortalama görülme süresi 2016’da 431 gün iken 2025’te 393 güne indi. Boşanma davalarında ortalama görülme süresi ise 2020’de 198 günken 2025’te 160 güne düştü. Bu veriler için Adalet Bakanlığı’nın 2025 adalet istatistikleri duyurusuna bakabilirsiniz. Bunlar Yargıtay’daki sürelere ilişkin değildir. Yalnızca temyizden önceki aşamaların da toplam süreye etki ettiğini göstermek için aktarılmıştır. Mahkeme ve suç türüne göre ortalama görülme sürelerini içeren daha ayrıntılı bir yayın için Adalet İstatistikleri 2024 belgesi incelenebilir. Bu belge de Yargıtay’a özgü değildir.

Aile mahkemelerinde görülen davaların türleri hakkında genel bir bakış için Aile Mahkemelerinde Görülecek Davalar yazımıza göz atabilirsiniz.

Temyiz başvuru süresi ne kadardır?

Temyiz incelemesinin başlaması için önce süresi içinde başvuru yapılması gerekir. Süre kaçırılırsa dosya esasa ilişkin bir incelemeye hiç ulaşmayabilir. Bu nedenle başvuru süresi, toplam sürenin ilk ve en kritik parçasıdır.

Hukuk davalarında temyiz süresi

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361. maddesine göre bölge adliye mahkemesi hukuk dairesinin temyize elverişli nihai kararlarına karşı, kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir.

Aynı kanun metnindeki dipnotlar, bu sürenin bir haftadan iki haftaya 2/3/2024 tarihli 7499 sayılı Kanun’la çıkarıldığını gösterir. Kanun metnine Resmî Gazete’de yayımlanan 7499 sayılı Kanun üzerinden ulaşılabilir. Hukuk tarafındaki bu değişikliğin yürürlük tarihini burada ayrıca belirtmiyoruz. Kararınızın tebliğ tarihi değişiklik dönemine denk geliyorsa, hangi sürenin uygulanacağını kanunun yürürlük maddesine göre mutlaka kontrol ettirmeniz gerekir.

Ceza davalarında temyiz süresi

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 291. maddesi temyiz isteminin, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde yapılmasını öngörür. Temyiz istemi, hükmü veren mahkemeye dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır.

Önceki düzenlemede süre, hükmün açıklanmasından itibaren on beş gündü. Bu ibare 7499 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle değiştirildi. Aynı kaynağa göre 291, 296 ve 297. maddelerdeki süre ve cevap süresine ilişkin değişiklikler, 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar için uygulanır. Bu yürürlük tarihi Anayasa Mahkemesi’nin Fevzi Arslan kararında da doğrulanmaktadır.

Burada anlatılan genel kuraldır. Her dosyada kararın tarihine ve tebliğ şekline bakmak gerekir. Süreyi hesaplarken tebliğ tarihinin esas alındığına dikkat edin, kararın duruşmada açıklandığı tarihin değil.

Yargıtay incelemesinin aşamaları

Temyiz başvurusu yapıldıktan sonra dosya Yargıtay’a ulaşır ve incelemeye alınır. Yargıtay’ın kendi düzenlemelerinden anlaşıldığı kadarıyla inceleme birkaç aşamadan geçer. Aşağıdaki anlatım, Yargıtay’ın yayımladığı Yargıtay Mevzuatı derlemesine ve mevzuat.gov.tr’deki ilgili düzenlemeye dayanır. Düzenlemenin tam başlığını ve yürürlük tarihini doğrulayamadığımız için burada yalnızca madde numaralarına atıf yapıyoruz.

1. Ön inceleme

Yargıtay’daki daireye gelen dosyalar bekletilmeksizin ön incelemeye tabi tutulur. Ön incelemede şu hususlara bakılır:

• görev ve iş bölümü,
• temyiz kabiliyeti,
• temyiz isteminin süresi içinde olup olmadığı,
• temyiz şartı ve diğer usul eksikleri.

Bu eksiklerden biri saptanan dosyalar dairede öncelikle incelenip karara bağlanır. Düzenleme, mevzuat.gov.tr’de yer alan metnin 18. maddesine karşılık gelir. Buradan çıkan pratik sonuç şudur: usul eksiği olan dosyalar, esasa ilişkin ayrıntılı bir incelemeye gerek kalmadan daha erken sonuçlanabilir. Bu, sonucun lehe olacağı anlamına gelmez. Yalnızca dosyanın öncelikle ele alındığını gösterir.

2. Ceza dosyalarında Başsavcılık aşaması

Ceza dosyalarında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı da sürece katılır. Aynı düzenlemenin 38. maddesine göre Başsavcılık bölümlerindeki Başsavcı yardımcıları, ilgili dosyaları inceleyip tebliğnameye bağlayarak dairesine verir. Bu aşama ceza dosyalarının toplam süresini doğrudan etkileyebilir. Yargıtay’ın yayımladığı verilere göre Başsavcılıkta ortalama inceleme süresi 2019’da 730 gün, 2020’de 526 gün, 2021’de 250 gündü. Bu rakamlar Yargıtay’ın 2021 verilerini içeren belgesinde yer almaktadır. Yine tarihsel örnek niteliğindedir.

3. Tetkik hâkimi raporu

Tetkik hâkimleri, kendilerine verilen dosyaları uygun süre içinde inceler. Aynı düzenlemenin 58. maddesine göre uyuşmazlıkla ilgili iddia ve savunmaları, kararın dayandığı gerekçeleri, delilleri ve temyiz nedenlerini kapsayan bir rapor düzenlerler. Bu rapor, dairenin dosyayı değerlendirirken başvurduğu özet bir çalışma olarak düşünülebilir. Metinde bu raporun dairede nasıl kullanıldığına ilişkin başka bir ayrıntı bulunmadığı için bu konuda daha fazla bir şey söylemiyoruz.

4. Dairenin incelemesi ve karar

Dosya, görevli dairede incelenir ve daire karar verir. Karar çeşitli şekillerde olabilir. Ceza tarafında en bilinen sonuçlar onama ve bozmadır. Bu sonuçların ne anlama geldiğini Yargıtay Onama Kararı ve Yargıtay Bozma Kararı yazılarımızda ayrıca ele aldık. Bozma sonrasında ilk derece mahkemesinin farklı bir tutum benimsemesi halinde ne olacağı ise Direnme Kararı Nedir? Bozma Sonrası Süreç yazısında anlatılmaktadır. Karar düzeltme gibi sonraki başvuru yollarının süreleri ve ayrıntılı usulü bu yazının kapsamı dışındadır.

Dosyanız hangi dairede incelenir?

Temyiz incelemesi, Yargıtay Büyük Genel Kurulu’nun 26/06/2025 tarih ve 1 sayılı iş bölümü kararına göre görevli dairece yapılır. Ceza iş bölümü, tebliğnamesi yürürlüğe girdiği tarihten sonra düzenlenen işler için geçerlidir. Kararın metnine Yargıtay’ın yayımladığı iş bölümü belgesinden ulaşılabilir.

Hukuk tarafında belgeden birkaç örnek vermek mümkündür:

• Hizmet alım sözleşmesi ve arsa payı veya kat karşılığı inşaat davaları: 6. Hukuk Dairesi
• Muris muvazaası kaynaklı tapu iptali ve tescil davaları: 1. Hukuk Dairesi

Daire ayrımı önemlidir, çünkü her dairenin dosya yoğunluğu ve iş yükü farklı olabilir. Bu nedenle süre, dairelere göre de değişir. İş bölümü kararları zaman içinde değişebilir. Dosyanızın hangi daireye düşeceğini öğrenmek için daima güncel iş bölümü kararına bakılmalıdır. Yukarıdaki örnekler yalnızca belgenin nasıl okunacağını göstermek için verilmiştir.

Yıllara göre Yargıtay’da ortalama görülme süreleri

Yargıtay 1. Başkanı Mehmet Akarca’nın 2023-2024 adli yıl açılış konuşmasının eki olan belgede ortalama görülme süreleri şöyle yer almaktadır.

Hukuk dosyalarında ortalama görülme süresi:

• 2019: 344 gün
• 2020: 259 gün
• 2021: 164 gün
• 2022: 174 gün

Ceza dosyalarında ortalama görülme süresi:

• 2019: 348 gün
• 2020: 343 gün
• 2021: 328 gün
• 2022: 538 gün

Metin, 2022’deki ceza dosyalarına ilişkin artışın ana sebebini, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nda birikmiş çok sayıda dosyanın tamamlanıp kısa sürede dairelere gönderilmesi olarak açıklamaktadır. Başka bir deyişle, süredeki değişim yalnızca dairelerin çalışma hızından değil, dosyaların daireye hangi yoğunlukla ulaştığından da etkilenmektedir.

Bu rakamları okurken üç noktaya dikkat edin. Birincisi, bunlar ortalamadır; tek tek dosyalar çok daha kısa veya çok daha uzun sürebilir. İkincisi, rakamlar 2019 ile 2022 arasını kapsar ve bugünkü durumu yansıtmaz. Üçüncüsü, hukuk ve ceza dosyaları arasındaki fark bile tek başına, tek bir genel süre vermenin mümkün olmadığını gösterir.

Yargıtay süreleri duyurmayı hedefliyor

Yargıtay 2025 Faaliyet Raporu, ortalama yargılama sürelerinin her yıl kamuoyuna duyurulmasını stratejik hedef olarak sıralamaktadır. İş sahiplerinin öngörülen süreler hakkında bilişim sistemi üzerinden bilgi edinmesi de hedeflenen stratejiler arasındadır. Raporda ayrıca hukuk ve ceza dairelerinin yüzde 20’sinin 2025’te ortalama görülme sürelerini kamuoyuna açıklaması performans hedefi olarak yer almaktadır. Elimizdeki metinden bu hedefin gerçekleşip gerçekleşmediğini okuyamadık.

Aynı raporda atlamalı temyiz, temyizde izin sistemi ve istinaf mahkemeleri arasındaki içtihat farklarının azaltılması konularında mevzuat çalışması yapılması stratejisi de yer almaktadır. Bunlar yasalaşmış düzenleme değil, hedeftir. Dolayısıyla bugün için bir değişiklik olarak değerlendirilmemelidir.

Süreyi etkileyen unsurlar

Yukarıdaki bilgilere dayanarak temyiz süresini etkileyen unsurları şöyle özetleyebiliriz:

• Dosya türü: Hukuk ve ceza dosyalarının ortalama görülme süreleri yayımlanan verilerde belirgin biçimde farklıdır.
• Yıl ve iş yükü: Aynı dosya türünde bile süre yıldan yıla değişmiştir. Örneğin ceza dosyalarında 2021’den 2022’ye ortalama süre 328 günden 538 güne çıkmıştır.
• Başsavcılık aşaması: Ceza dosyalarında Başsavcılık incelemesi ayrı bir aşamadır ve toplam süreye etki edebilir.
• Görevli daire: Dosya, iş bölümü kararına göre belirlenen daireye gider.
• Usul eksikleri: Süre, temyiz kabiliyeti veya temyiz şartı gibi sorunlar ön incelemede saptanırsa dosya öncelikle incelenip karara bağlanır.
• Önceki aşamaların süresi: İlk derece ve istinaf aşamaları toplam süreye eklenir.

Bu listedeki her unsur genel bir çerçeve sunar. Bir dosyanın kesin süresini bu unsurlardan hesaplamak mümkün değildir.

Süre kaçırmanın sonucu ve eksik bilgilendirme

Temyiz süresini kaçırmak, temyiz hakkının kaybına yol açabilir. Bu yüzden tebliğ tarihini ve kararda belirtilen kanun yolu bilgisini dikkatle kontrol etmek gerekir.

Anayasa Mahkemesi’nin bir kararı bu konuda dikkat çekicidir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, temyiz sebeplerini gösteren dilekçenin yedi günlük süre geçtikten sonra sunulduğu gerekçesiyle temyiz talebini reddetmişti. Anayasa Mahkemesi bu durumda kanun yollarına başvuru süresi konusunda eksik bilgilendirme yapıldığını belirtti ve bunun mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğine karar verdi. Karara Fevzi Arslan başvurusuna ilişkin karar metninden ve Anayasa Mahkemesi’nin basın duyurusundan ulaşabilirsiniz.

Bu karar, 1/6/2024 öncesi dönemdeki eski sürelere (15 gün ve 7 gün) ilişkindir. Bugün geçerli iki haftalık genel kurala doğrudan uygulanıp uygulanmayacağı ayrı bir değerlendirme konusudur. Genel ilke olarak şu söylenebilir: süreler temyiz hakkını kaybettirebilir ve sürelerin kararda doğru belirtilmesi önemlidir. Yine de bu, sürenin geçmesine rağmen kendiliğinden bir hak doğduğu anlamına gelmez. Süre hesabında şüphe varsa bir avukata danışmak en güvenli yoldur.

Kararın ardından neler olur?

Yargıtay dairesi kararını verdiğinde dosyanın akıbeti, kararın içeriğine bağlıdır. Onama halinde ilk derece veya istinaf kararı, temyiz incelemesinden geçmiş olur. Bozma halinde dosya, yeniden değerlendirilmek üzere geri döner. Bu durumda toplam süre uzar, çünkü yeniden yargılama veya yeniden değerlendirme gerekebilir. Bozma sonrası mahkemenin kendi önceki kararında ısrar etmesi hali ise direnme kararı başlığı altında incelenir.

Bu nedenle temyize giden bir davanın toplam süresini düşünürken, olası bir bozma ve yeniden görülme ihtimalini de hesaba katmak gerekir. Bunun ne sıklıkla yaşandığına dair elimizde bir veri bulunmadığı için herhangi bir oran vermiyoruz.

Süreyi öngörmek için pratik öneriler

• Tebliğ tarihini not edin. Hem hukuk hem ceza davalarında temyiz süresi genel kuralda tebliğ tarihinden işler.
• Kararın tarihine bakın. Ceza tarafında 1/6/2024 ve sonrasında verilen kararlar için iki haftalık süre uygulanır. Hukuk tarafında 7499 sayılı Kanun’un yürürlük hükümlerini kontrol ettirin.
• Dosyanın dairesini öğrenin. Görevli daire, Yargıtay Büyük Genel Kurulu’nun iş bölümü kararına göre belirlenir. İş bölümü değişebilir, bu yüzden güncel karara bakılmalıdır.
• Ortalamaları tarihsel veri olarak okuyun. Yayımlanmış yıl bazlı ortalamalar yalnızca genel bir fikir verir, kendi dosyanız için bir takvim değildir.
• Önceki aşamaları da hesaba katın. İlk derece ve istinaf süreleri toplam süreye dahildir.

Sürecin hangi aşamada olduğunu öğrenmek ve beklenen adımları değerlendirmek için dosyanızı inceleyen bir avukatla görüşmeniz yararlı olur. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, belirli bir dosya için hukuki görüş niteliği taşımaz.

Sonuç

Temyize giden dava ne kadar sürer sorusuna dürüst cevap, sürenin değiştiğidir. Yayımlanmış en yeni yıl bazlı rakamlar, Yargıtay’da 2022 yılında ortalama görülme süresinin hukuk dosyalarında 174 gün, ceza dosyalarında 538 gün olduğunu göstermektedir. Bu rakamların güncelliği doğrulanamadığı için bugünkü süre olarak okunmamalıdır. Toplam süre ise ilk derece, istinaf ve Yargıtay aşamalarının birleşiminden oluşur. Bu sürede en çok kontrol altında tutabileceğiniz adım, temyiz başvurusunu doğru ve süresi içinde yapmaktır.