E-Devlet Boşanma Davası Açma: UYAP ile Başvuru

Evet, boşanma davası elektronik ortamda açılabilir; ancak bu işlem e-Devlet şifresiyle giriş yapıp birkaç tıklamayla tamamlanan bir işlem değildir. Boşanma davası bir hukuk davasıdır ve gerçek kişiler hukuk davalarını UYAP Vatandaş Portal üzerinden açabilir. Dava açmak için güvenli elektronik imza, yani e-imza veya mobil imza gerekir. Yalnızca e-Devlet şifresiyle giriş yapanlar ise dava dosyalarının safahat bilgilerini görüntüleyebilir.

Bu yazıda e-Devlet ile UYAP arasındaki farkı, elektronik yolla dava açmanın şartlarını, harç ve gider avansı konusunu ve başvuru elektronik olsa da değişmeyen boşanma hukuku kurallarını bulacaksınız. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi dosyanıza ilişkin karar vermeden önce durumunuzun bir avukat tarafından değerlendirilmesi gerekir.

E-Devlet ile UYAP aynı şey midir?

Hayır. Sık yapılan karışıklık tam burada başlıyor. E-Devlet, kamu hizmetlerine tek bir kapıdan ulaşmanızı sağlayan genel bir platformdur. UYAP ise yargı hizmetlerinin elektronik ortamda yürütüldüğü Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi’dir. Vatandaşlar için UYAP’ın kapısı Vatandaş Portal’dır.

UYAP Vatandaş Portal sayfası, portala dört yoldan giriş yapılabildiğini belirtiyor: e-Devlet şifresi, e-imza, mobil imza ve e-Devlet üzerinden giriş. Aynı sayfada portalın işlevleri arasında hukuk davası açabilmek de sayılıyor. Yani e-Devlet, Vatandaş Portal’a ulaşmanın yollarından biridir. Ancak e-Devlet’e girmiş olmak, dava açma yetkisini kendiliğinden doğurmaz.

Yapılan incelemede e-Devlet içinde doğrudan boşanma davası açmaya yarayan ayrı bir hizmet bulunduğuna dair bir kaynağa rastlanmadı. Dava açma işlemi UYAP Vatandaş Portal üzerinden yapılıyor. Dolayısıyla internette sıkça karşılaşılan e-Devlet’ten boşanma davası aç ifadesi, pratikte UYAP Vatandaş Portal’ı kastediyor olarak okunmalıdır.

Vatandaş Portal üzerinden hukuk davası açma

Adalet Bakanlığı’nın Portal Ortak Ekranları sayfasında Dava Açılış hizmeti, Avukat Portal ve Vatandaş Portal altında listeleniyor. Bu, gerçek kişilerin avukat tutmadan da elektronik ortamda dava açabilmesinin sistemde öngörüldüğünü gösteriyor.

Bununla birlikte iki noktayı ayırmak gerekir. Birincisi, elektronik başvurunun mümkün olması, her dosya için avukatsız yürütmenin uygun olduğu anlamına gelmez. İkincisi, kaynaklarda Vatandaş Portal’da boşanma davası türünün ayrıca seçilebildiğine ya da anlaşmalı boşanma için ayrı bir ekran bulunduğuna dair bir bilgi çıkmadı. Bu nedenle burada söylenebilecek en kesin ifade, portal üzerinden hukuk davası açılabildiğidir. Ekranların güncel görünümü zaman içinde değişebilir.

Yalnızca e-Devlet şifresiyle neler yapılabilir?

Vatandaş Portal sayfasına göre e-imzası veya mobil imzası olmayan vatandaşlar, yalnızca e-Devlet şifresiyle giriş yaparak dava dosyalarının safahat bilgilerini görebilir. Bu bilgiler şunları kapsıyor:

• dava konusu,
• dosyanın durumu,
• taraflar,
• davanın aşaması,
• duruşma günü.

Başka bir deyişle şifreyle giriş esas olarak dosya takibi içindir. Boşanma davası açmak isteyen biri yalnızca e-Devlet şifresiyle portala girdiğinde dilekçe sunma aşamasına geçemez. Bu durumda iki yol kalır: güvenli elektronik imza edinmek veya dilekçeyi başka bir şekilde, örneğin bir avukat aracılığıyla ya da mahkeme kalemine başvurarak sunmak.

Dava açmak için güvenli elektronik imza şartı

Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik, gerçek kişilerin UYAP Vatandaş Bilgi Sistemi üzerinden dava açabilmeleri için güvenli elektronik imza sahibi olmaları gerektiğini düzenliyor. Aynı hüküm Adalet Bakanlığı’nın UYAP ve SEGBİS mevzuat derlemesinde de yer alıyor. Hizmet sağlayıcının veya sistemin güncel yapısı değişmiş olabileceğinden, yönetmeliğin güncel metni ve ilgili madde numarası yayım öncesinde ayrıca kontrol edilmelidir; bu yazıda madde numarası verilmemiştir.

Güvenli elektronik imza uygulamada iki biçimde karşımıza çıkıyor: e-imza ve mobil imza. Vatandaş Portal sayfası her ikisini de giriş yolları arasında sayıyor. Hangisinin sizin için uygun olduğu, imza hizmetini aldığınız kuruluşun koşullarına bağlıdır. Bu noktada resmî kaynaklarda ayrıntı bulunmadığı için ayrıntıya girilmemiştir.

Dava ne zaman açılmış sayılır?

Yönetmelik hükmüne göre dava, dilekçenin sisteme kaydedildiği tarihte açılmış sayılır. Sistem bu kayıt sonrasında bir tevzi formu oluşturur. Tevzi formu, dosyanın hangi mahkemeye dağıtıldığını gösteren belgedir.

Bu kural, elektronik başvurunun pratik bir avantajını gösteriyor: dilekçenin sisteme kaydedildiği an, dava açılış tarihi olarak kabul ediliyor. Ancak bu, dilekçenin eksiksiz olduğu anlamına gelmez. Yanlış mahkemeye yönelmiş veya eksik hazırlanmış bir dilekçe de aynı şekilde kaydedilebilir ve sonradan düzeltilmesi gerekebilir. Bu yüzden dilekçeyi sisteme yüklemeden önce içeriğini dikkatle kontrol etmek önemlidir.

Harç ve gider avansı nasıl ödenir?

Yönetmeliğe göre yargılama harçları ve gider avansı elektronik ortamda, mahkeme veznesinin bağlı olduğu banka hesabına aktarılır. Davacı, yargılama harçlarını ve gider avansını dava açarken yatırmak zorundadır. Bakanlığın derlemesindeki hükümlere göre gider avansı yetersiz kalırsa mahkeme iki haftalık kesin süre verir. Dava şartı olan gider avansı yatırılmazsa dava, dava şartı yokluğundan reddedilir.

Bu hükümlerin hangi düzenlemeye ait olduğu ve madde numarası, incelenen çıktıdan net biçimde anlaşılamadığı için burada madde numarası verilmiyor. Ayrıca 2026 yılı için aile mahkemesi davalarına uygulanacak harç ve gider avansı tutarları doğrulanamadı. Bu nedenle bu yazıda herhangi bir tutar belirtilmemiştir. Güncel tutarlar için mahkemenin vezne bilgilerine veya bir avukata başvurmak gerekir.

Adli yardım talebi

Maddi durumu dava masrafını karşılamaya elverişli olmayanlar için adli yardım mekanizması var. Adli yardım talebiyle açılan davalarda, adli yardım konusunda karar verilene kadar harç ve avans alınmaz. Adalet Bakanlığı’nın İHEP kapsamındaki güncelleme duyurusu, Vatandaş Portal ve Avukat Portal üzerinden adli yardım talepli hukuk davası açılışının sağlandığını bildiriyor. Duyuruda kesin bir tarih görünmüyor; metin 3 Aralık gecesi yapılan bir güncellemeden söz ediyor.

Adli yardım başvuru formuna ise Vatandaş Portal sayfasından ulaşılabildiği, Bakanlığın adli yardım başvuru formunun e-Devlet üzerinden erişime açıldığına ilişkin duyurusunda belirtiliyor. Bağlantıda 23.08.2021 tarihi görünüyor. Adli yardımın koşulları ve talebin kabul edilip edilmeyeceği ise ayrı bir değerlendirme konusudur; elektronik başvuru imkanı, talebin kabulü anlamına gelmez.

Avukat üzerinden elektronik dava açma

Avukatlar için ayrı bir kanal bulunuyor: UYAP Avukat Portal. Yönetmeliğe göre avukatlar UYAP Avukat Bilgi Sistemi üzerinden dava açabilir ve bunun için güvenli elektronik imza sahibi olmaları gerekir. Harç ve gider avansı, dava açılırken avukat tarafından elektronik ortamda aktarılır. Baro kartı veya kredi kartıyla ödeme de sağlanabilir.

Adalet Bakanlığı’nın Avukat Portal yeni arayüzüne ilişkin duyurusu, avukatların adliyeye gitmeden çevrimiçi dava açabildiğini belirtiyor. Duyuru adresinde 05.04.2024 tarihi görünüyor. Bu, boşanma davası için avukat tutmanın en kolay yolu olduğu anlamına gelmez; ancak şu pratik sonucu doğurur: vekil tayin ettiğiniz durumda elektronik imza ve portal işlemleri avukat tarafından yürütülür, siz ise vekâletname ve bilgi-belge desteğiyle sürece katılırsınız. Avukatın boşanma davasındaki rolünü ayrıntılı ele alan Boşanma Davasında Avukat Rolü yazısına da göz atabilirsiniz.

Elektronik başvuru boşanma hukukunun kurallarını değiştirmez

Dava UYAP üzerinden de açılsa, kâğıt dilekçeyle de açılsa maddi hukuk ve usul kuralları aynıdır. Elektronik başvuru yalnızca dilekçenin mahkemeye ulaştırılma biçimini değiştirir. Bu bölümde, başvuru yolundan bağımsız olarak dikkat edilmesi gereken dört başlığı ele alıyoruz.

Yetkili mahkeme: TMK m. 168

Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesine göre boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Elektronik ortamda dilekçe hazırlarken mahkeme seçimi bu kurala göre yapılmalıdır. Sistemin dilekçeyi kabul etmesi, seçtiğiniz mahkemenin yetkili olduğunu göstermez.

Görevli mahkeme: aile mahkemeleri

Aile hukukundan doğan dava ve işlere bakmak üzere aile mahkemeleri kurulmuştur. Bu mahkemelerin görevleri 4787 sayılı Kanun kapsamında düzenlenir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun belirlediği asliye hukuk mahkemesi bu işlere bakar. Dolayısıyla yaşadığınız yerde aile mahkemesi yoksa dava, ilgili asliye hukuk mahkemesinde görülebilir. Hangi mahkemenin görevlendirildiği konusunda yerel bilgiye ihtiyaç duyulabilir.

Genel boşanma ve anlaşmalı boşanma: TMK m. 166

Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesine göre evlilik birliği ortak hayatı sürdürmeleri beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Aynı maddeye göre evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır.

Anlaşmalı boşanmada kritik nokta şudur: bu durumda boşanma kararı için hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi gerekir. Hâkim ayrıca boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Davanın UYAP üzerinden açılması bu şartı ortadan kaldırmaz. Yani anlaşmalı boşanma dilekçesi elektronik ortamda sunulsa bile, hâkimin tarafları dinlemesi gerekir.

Bu konuda iki çekince var. Birincisi, elektronik ortamda açılan boşanma davalarında duruşmanın nasıl yürütüleceğine ilişkin bir kaynak incelenmediği için bu konuda bir açıklama yapılmıyor. İkincisi, madde 166’nın ayrılık süresine ilişkin son fıkrasının farklı sürümlerinde farklı süreler görüldüğünden bu süre burada belirtilmiyor; ilgili metnin güncel hâli ayrıca kontrol edilmelidir.

Boşanmada kusurun neden önemli olduğunu merak ediyorsanız Boşanmada Kusur ve Önemi yazısı bu konuyu ele alıyor.

Dava dilekçesinin içeriği: HMK m. 119

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. maddesine göre dava dilekçesinde mahkemenin adı, davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri, davacının T.C. kimlik numarası ile varsa kanuni temsilci ve vekilin bilgileri bulunmalıdır. Madde, bunların dışında başka unsurları da düzenler; bu yazıda tek tek sayılmıyor, dilekçe hazırlanırken maddenin tam metnine bakılmalıdır.

Elektronik ortamda dilekçeyi hazırlarken bu bilgilerin doğru girilmesi özellikle önemlidir. Çünkü bilgiler sistem ekranında alan alan doldurulabilir; hata yapma ihtimali kâğıt üzerindeki bir dilekçeden daha az görünür olabilir.

Başvurudan önce hazırlık: neleri netleştirmek gerekir?

Bu bölüm kaynaklı bir olgu aktarımı değil, genel bir değerlendirmedir. Boşanma davasında e-başvuru, dosyanın en kolay kısmıdır; asıl zorluk dilekçenin içeriğini doğru kurmaktır. Başvuru öncesinde şu başlıkların netleştirilmesi yararlı olur:

• Boşanma biçimi: Anlaşmalı mı yoksa çekişmeli mi ilerleyeceğiniz. Anlaşmalıysa eşlerin protokol konusunda gerçekten uzlaşıp uzlaşmadığı.
• Çocuklara ilişkin talepler: Velayet ve kişisel ilişki konusunda beklentileriniz. Ayrıntı için Velayet Davası Nedir? yazısına bakabilirsiniz.
• Maddi talepler: Nafaka ve tazminat talepleri ile evlilik süresince edinilen malların durumu. Mal paylaşımı konusunda mal rejimi davası yazısı bilgi veriyor.
• Delil ve belgeler: Kimlik bilgileri, adres bilgileri ve iddialarınızı destekleyecek belgeler. Evlilik içinde şiddet söz konusuysa darp raporu ve şiddet konusundaki yazıyı inceleyebilirsiniz.
• Yetkili mahkeme: TMK m. 168’e göre hangi mahkemenin yetkili olduğu.
• Harç ve gider avansı: Ödemenin nasıl yapılacağı veya adli yardım talep edilip edilmeyeceği.

E-başvuru yolu, bu sorulardan hiçbirine cevap vermez. Yetki yanlış belirlenirse, talepler eksik veya hatalı kurulursa ya da harç yönetimi yanlış yapılırsa elektronik sistemin kolaylığı bu sorunları çözmez. Bu değerlendirme genel bir yorumdur; kaynaklarda bunu doğrudan destekleyen ayrı bir çalışma bulunmuyor.

Elektronik yolla dava açarken sık yapılan hatalar

Aşağıdaki başlıklar, yukarıdaki kurallardan çıkan olası hata alanlarıdır. Bunlar istatistiksel bir tespit değil, genel bir uyarıdır.

• E-Devlet şifresinin yeterli olduğunu sanmak. Şifreyle giriş esas olarak dosya takibine yarar; dava açmak için güvenli elektronik imza gerekir.
• Sistemi son ana bırakmak. İmza hizmeti temin etmek, belgeleri taramak ve dilekçeyi hazırlamak zaman alabilir. Dilekçenin sisteme kaydedildiği tarih dava açılış tarihi olduğundan, bu tarihin önemli olduğu durumlarda hazırlığın erken yapılması gerekir.
• Yetkili mahkemeyi gözden kaçırmak. Eşlerin ayrı şehirlerde yaşaması hâlinde TMK m. 168’in iki ayrı ölçütü devreye girebilir.
• Gider avansını eksik yatırmak. Gider avansı yetersiz kalırsa mahkeme iki haftalık kesin süre verir. Bu süre kaçırılır ve gider avansı dava şartı ise dava, dava şartı yokluğundan reddedilebilir.
• Anlaşmalı boşanmada elektronik başvurunun duruşmayı gereksiz kıldığını düşünmek. TMK m. 166 gereği hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerekir.
• Dilekçede kimlik ve adres bilgilerini hatalı girmek. HMK m. 119’daki asgari bilgiler eksiksiz olmalıdır.

Dava açıldıktan sonra süreci nasıl takip edersiniz?

Dava açıldıktan sonra, e-imzanız veya mobil imzanız olmasa bile Vatandaş Portal’a e-Devlet şifresiyle girerek dosyanızın safahat bilgilerini görebilirsiniz. Portal sayfası bu bilgilerin dava konusu, dosyanın durumu, taraflar, aşama ve duruşma gününü kapsadığını belirtiyor. Duruşma gününü portaldan kontrol etmek faydalıdır; ancak resmî tebligatların ve mahkeme kararlarının yerini portal ekranı tutmaz. Süreçle ilgili belirsizlik varsa mahkeme kalemine veya avukatınıza danışmak gerekir.

Karar verildikten sonra neler olduğunu merak ediyorsanız Hâkim Boşanma Kararı Verdikten Sonra Ne Olur? yazısı bu aşamayı ele alıyor.

Bu konuda doğrulanamayan noktalar

Dürüst bir bilgilendirme, bilinmeyenleri de açıkça belirtmeyi gerektirir. Bu yazı hazırlanırken şu konularda yeterli kaynak bulunamadı ve bu nedenle iddiada bulunulmadı:

• 2026 yılı güncel boşanma davası harç ve gider avansı tutarları. Bulunan 2026 harç tablosu idari yargı harçlarına ilişkin görünüyordu ve aile mahkemesi davaları için kullanılabilir bir tutar çıkmadı.
• Yönetmeliğin güncel yürürlük tarihi, son değişiklik tarihi ve ilgili madde numarası.
• Vatandaş Portal’da boşanma davası türünün veya anlaşmalı boşanma için ayrı bir ekranın bulunup bulunmadığı.
• Elektronik ortamda açılan boşanma davalarına özgü bir Yargıtay içtihadı.
• Boşanma duruşmalarının elektronik ortamda yürütülmesine ilişkin uygulama.

Bu konularda güncel bilgiye ihtiyaç duyuyorsanız ilgili mahkemenin kalemine, Adalet Bakanlığı’nın resmî duyurularına veya bir avukata başvurmanız uygun olur.

Sonuç: açılır, ama yalnızca şifreyle değil

Boşanma davası UYAP Vatandaş Portal üzerinden elektronik ortamda açılabilir; e-Devlet, bu portala giriş yollarından biridir. Ancak e-Devlet şifresiyle giriş yapmak dava açmaya yetmez. Gerçek kişilerin dava açabilmesi için güvenli elektronik imza gerekir; yalnızca şifreyle girenler dosya bilgilerini görüntüleyebilir. Avukatlar ise UYAP Avukat Portal üzerinden, yine güvenli elektronik imzayla dava açar.

Elektronik başvuru, boşanma davasının kurallarını değiştirmez. Yetkili mahkeme TMK m. 168’e göre belirlenir, dilekçe HMK m. 119’daki içeriği taşımalıdır ve anlaşmalı boşanmada hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerekir. Harç ve gider avansı da dava açılırken yatırılır; adli yardım talebi varsa bu talep hakkında karar verilene kadar harç ve avans alınmaz.

Kısacası UYAP, dilekçenin mahkemeye ulaşma yolunu kolaylaştırır; dilekçenin içeriğini, taleplerin doğru kurulmasını ve süreç yönetimini ise sizin ya da vekilinizin yapması gerekir.