Tevzi Biriminden İlk Açılış Ceza Dosyası Ne Demek?

Sık sorulan tevzi biriminden ilk açılış ceza dosyası ne demek sorusunun kısa yanıtı şudur: Bu ifade, büyük olasılıkla dosyanın tevzi işleminden geçerek ilk kez kayda alındığını gösteren bir açılış türü etiketidir. Ancak ifadenin kalıbı mevzuat.gov.tr, adalet.gov.tr, Yargıtay veya Resmî Gazete kaynaklarında aynen geçmemektedir. Bu nedenle aşağıdaki açıklamalar resmî bir tanım değil, ilgili mevzuata dayanan olası bir okumadır.

Önce tevzi kavramı: dosyaların dağıtılması

“Tevzi” sözcüğü, Adalet Bakanlığı hukuk sözlüğünde “dağıtma” olarak tanımlanmaktadır. Mevzuattaki karşılığı da buna yakındır. Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik tevzii, birimdeki işlerin niteliği ve kapsamı dikkate alınarak görev, yetki ve iş bölümü esaslarına göre elektronik ortamda dağıtılması olarak tanımlar.

Aynı yönetmelik birkaç ilgili kavramı da açıklar:

• Tevzi bürosu: Tevzi işleminin yapıldığı yerdir.
• Tevzi kriterleri: İşlerin niteliği ve kapsamına göre puan verilerek adil dağıtım için belirlenen esaslardır.
• Tevzi puanı: İşlerin bu kriterlere göre aldığı puandır.

Yönetmeliğin tevzi kaydına ilişkin hükmüne göre tevzi kaydı, dava veya işlerin hangi mahkemeye gönderildiğini gösterir. Kayıtta sıra numarası, dağıtım yapılan mahkemenin adı ve dosyanın esas numarası gibi bilgiler yer alır. Yönetmeliğin yürürlük tarihi ile madde numaralarının güncel hali, kullanmadan önce mevzuat.gov.tr üzerinden teyit edilmelidir.

Ceza yargılamasında tevzi nerede karşımıza çıkar?

Soruşturma aşaması

Soruşturma evresinde tevzi, Cumhuriyet başsavcılıklarındaki kayıt yapısıyla ilgilidir. Örnek olarak Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı Yönergesi, başsavcılıkta bir “İlk Kayıt ve Tevzi Bürosu” bulunduğunu öngörür. Bu büro, soruşturma evrakının taraflarını, suçu, suç tarihini ve suç eşyalarını UYAP’a kaydeder ve dosyayı tevzie gönderir. Dosyalar daha sonra ilgili bürolara dağıtılır. Bu yönerge Ankara’ya özgüdür. İstanbul için aynı yapı olduğu sonucuna varılmamalıdır.

İstanbul Adliyesi’nde ön büro

İstanbul Adliyesi’nin yayımladığı Ceza Mahkemeleri Ön Bürosu çalışma esaslarına göre bu büro, İcra Ceza Mahkemeleri, Sulh Ceza Hakimlikleri ve tazminat taleplerine ilişkin başvuruları tevzi eder. Aynı sayfaya göre süreli Sulh Ceza işleri (örneğin erişimin engellenmesi ve tekzip) aynı gün, diğerleri ertesi sabah teslim edilir. Hukuk davalarının açılışı ise İstanbul’da ayrı bir yapıda, Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosu tarafından yürütülür.

Otomatik dağıtım örneği

Ceza dosyalarında UYAP’ın otomatik dağıtım mantığına bir örnek de Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliğinde görülür. Yönetmeliğe göre uzlaştırma bürolarına dosyalar UYAP tevzi esaslarına göre otomatik olarak dağıtılır.

“İlk açılış” ifadesi neyi anlatıyor olabilir?

Kaynaklarda bu etiketin tanımı bulunmadığı için burada iki olası okuma sunulabilir. İkisi de yorumdur.

1. “İlk açılış”, dosyanın tevzi bürosundan geçerek ilk kez bir esas numarası aldığı kaydı ifade ediyor olabilir.
2. Bu kayıt, bozma, birleştirme veya başka bir yerden gelme gibi yollarla oluşan dosya kayıtlarından ayrılıyor olabilir.

Bu okuma, mevzuattaki bazı hükümlerle uyumludur. Ancak etiketin UYAP’taki kesin anlamını kanıtlamaz. Kesin anlam için ilgili ekranı gören mahkeme yazı işleri müdürlüğünden veya adliyedeki ilgili birimden bilgi almak gerekir.

İlk açılışı diğer dosya gelişlerinden ayıran bilgiler

Bir dosya mahkemeye her zaman “yeni dava” olarak gelmez. Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’nün tanımlar kitapçığına göre “gelen toplam” sayısı; yıl içinde yeni açılarak gelen, devreden ve bozularak gelen dosyaları kapsar. Aynı kitapçıkta birleştirme durumunda ayrı açılmış dosyaların ilk açılan dosyayla birleştirildiği belirtilir.

İdarî ve yazı işleri yönetmeliğine göre dosya bozularak mahkemeye geri dönerse yeni bir esas numarası verilir ve ilk esas numarası kayıttaki düşünceler sütununda gösterilir. Bu hükmün ceza dosyalarındaki uygulama alanı yazıdan önce ayrıca teyit edilmelidir. Yine de bu bilgiler, bir dosyanın “yeni açılış”, “bozma sonrası geliş” ve “birleştirme” gibi farklı yollarla kayda girebildiğini gösterir. İlk açılış etiketinin bu ayrımı yapmak için kullanılması makul bir ihtimaldir.

Tevzi sonrası esas numarası ve tevzi formu

Aynı yönetmeliğin hukuk dava dilekçelerine ilişkin hükmüne göre tevzi işlemi tamamlandığında dosya, gönderildiği mahkemenin esas kaydından numara alır ve sistem aynı anda tevzi formunu düzenler. Tevzi formu başvuru sahibine verilen bir alındı belgesidir. Mahkemenin adını, esas numarasını, numaranın verildiği tarih ve saati, dosya türünü, tarafları, konuyu ve varsa ilişkili dosya numarasını içerir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliğinde de benzer bir hüküm vardır.

Bu hükümler hukuk davalarına ilişkindir. Ceza yargılamasında iddianamenin kabulünden sonra esas numarası verilmesinin hangi yönetmelik maddesine dayandığı bu yazıda doğrulanamamıştır. Bu yüzden ceza dosyaları için aynı düzenlemenin birebir geçerli olduğu söylenmemelidir. İdarî ve yazı işleri yönetmeliğine göre soruşturma kaydında iddianamenin onaylandığı tarih ve esas numarası da tutulur.

Tevzi ile ilgili uyuşmazlıklar hukuk davalarında, başvuru üzerine tevzi kriterleri esas alınarak adalet komisyonu başkanı tarafından karara bağlanır. Ceza davaları için bu usul ayrıca doğrulanmamıştır.

Dosya kaydını kontrol ederken neye bakılmalı?

Bu bölümdeki öneriler kaynaktan değil, yazının genel değerlendirmesinden gelir. Dosya numarasının nasıl oluştuğunu ve dosyanın hangi mahkemeye düştüğünü anlamak için şu kayıtlara bakılabilir:

• Varsa tevzi formundaki mahkeme adı, esas numarası, tarih ve saat bilgisi
• UYAP dosya kaydındaki dosya türü ve açılış türü alanları
• İlişkili dosya numarası veya kayıttaki düşünceler bölümü
• Dosyanın soruşturma evrakı mı, sulh ceza işi mi, mahkemeye açılmış bir kamu davası mı olduğu

Bir dosyada hem soruşturma numarası hem de mahkeme esas numarası bulunabilir. Bu numaralar farklı birimlerde, farklı aşamalarda verilir. Etiketi doğru yorumlamak için dosyanın hangi aşamada olduğunu bilmek gerekir.

Sonuç

“Tevzi biriminden ilk açılış” ifadesi, mevzuatta tanımlanmış bir terim olarak doğrulanamamıştır. Tevzi, dosyaların görev, yetki ve iş bölümü esaslarına göre dağıtılmasıdır. İlk açılış etiketi ise olası biçimde dosyanın tevzi sonrası ilk kez esas numarası aldığı kaydı gösterir ve bozma ya da birleştirme gibi sonraki kayıtlardan ayrılır. Somut bir dosyadaki etiketin anlamı için ilgili adliyedeki kayıtlar ve yetkili birim esas alınmalıdır. Kişisel durumunuza ilişkin değerlendirme için dosyayı bir avukata göstermeniz yerinde olur.