Boşanma Davası Nasıl Açılır? Adımlar ve Gerekli Belgeler

10 Temmuz 2026

Boşanma davası, boşanmak isteyen eşin ya da eşlerin bağlı bulunduğu Aile Mahkemesi‘ne bir dava dilekçesi ile başvurması yoluyla açılır. Süreç, eşlerin boşanmanın tüm şartlarında (velayet, nafaka, mal paylaşımı, tazminat) anlaşıp anlaşmamasına göre anlaşmalı boşanma veya çekişmeli boşanma olarak iki farklı yolda ilerler. Bu yazıda boşanma davasının nasıl açıldığını, yetkili mahkemeyi, gerekli belgeleri ve dava aşamalarını adım adım açıklıyoruz.

Boşanma Davası Türleri: Anlaşmalı ve Çekişmeli

Türk Medeni Kanunu (TMK) uyarınca boşanma davaları temelde iki başlık altında toplanır. Hangi yolun izleneceği, eşlerin uzlaşı düzeyine ve dosyanın içeriğine göre belirlenir.

Anlaşmalı Boşanma

Anlaşmalı boşanma, TMK madde 166/3 kapsamında düzenlenmiştir. Bu davanın açılabilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi ve tarafların boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu konusunda tam bir anlaşmaya varmış olması gerekir. Taraflar bu hususları düzenleyen bir anlaşmalı boşanma protokolü hazırlar ve hakim tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbest olduğuna kanaat getirirse boşanmaya karar verir. Anlaşmalı boşanma genellikle tek celsede sonuçlanabilen, hızlı ilerleyen bir süreçtir.

Çekişmeli Boşanma

Eşler boşanmanın kendisinde ya da velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı gibi sonuçlarında anlaşamıyorsa dava çekişmeli olarak görülür. Bu durumda boşanma sebebinin ispatı büyük önem taşır. En sık başvurulan sebep, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır (TMK m. 166). Süreç, delillerin toplanması, tanık dinlenmesi ve bilirkişi incelemeleri nedeniyle daha uzun sürebilir. Ayrıntılı bilgi için çekişmeli boşanma davası yazımızı inceleyebilirsiniz.

Boşanma Sebepleri

Boşanma davası açarken hukuka uygun bir sebebe dayanılması gerekir. TMK’da düzenlenen başlıca boşanma sebepleri şunlardır:

Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (genel sebep): Uygulamada en yaygın gerekçedir. Hangi olay ve tutumların bu kapsama girdiğine ilişkin ayrıntıyı bu yazıda bulabilirsiniz.
Zina
Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış
Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme
Terk
Akıl hastalığı
Fiili ayrılık: Daha önce açılan boşanma davasının reddedilmesinin ardından ortak hayatın kurulamaması halinde açılabilir. Şartları için fiili ayrılık sebebiyle boşanma yazısına bakabilirsiniz.

Boşanmada Yetkili ve Görevli Mahkeme

Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi‘dir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde bu davalara Asliye Hukuk Mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla bakar.

Yetkili mahkeme ise TMK madde 168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi ya da eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Dolayısıyla davayı açmak isteyen kişi kendi yerleşim yerindeki aile mahkemesinde de dava açabilir. Yabancı unsurlu ve yurt dışında verilmiş kararlarda ise tanıma ve tenfiz süreci gündeme gelir.

Boşanma Davası İçin Gerekli Belgeler

Boşanma davası açarken hazırlanması gereken temel belgeler dava türüne göre değişse de genel olarak aşağıdakiler istenir:

Dava dilekçesi: Tarafların kimlik ve adres bilgilerini, boşanma sebebini, talepleri (velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı) ve dayanılan delilleri içerir.
Nüfus kayıt örneği: Evlilik ve varsa çocuklara ilişkin bilgileri gösterir.
Kimlik belgesi fotokopisi.
Deliller: Tanık listesi, mesaj kayıtları, fotoğraflar, banka dökümleri, sağlık raporları, sosyal medya çıktıları gibi iddiaları destekleyen belgeler. Delillerin hukuka uygun şekilde elde edilmesi önemlidir; ayrıntı için boşanmada deliller yazımızı inceleyin.
Anlaşmalı boşanmada boşanma protokolü: Tarafların imzaladığı, tüm mali ve kişisel sonuçları düzenleyen belge.
Vekâletname: Bir avukatla temsil ediliyorsanız düzenlenir. Boşanma davalarında vekâletnamenin fotoğraflı olması gerekir.

Boşanma Davası Adım Adım Nasıl Açılır?

Hazırlık ve dava türünün belirlenmesi: Öncelikle sürecin anlaşmalı mı çekişmeli mi ilerleyeceği değerlendirilir. Anlaşmalı boşanmada protokol hazırlanır.
Dava dilekçesinin hazırlanması: Hukuki Muhakemeler Kanunu (HMK) usul kurallarına uygun, talepleri ve delilleri içeren dilekçe düzenlenir.
Harç ve masrafların yatırılması: Dilekçe, ilgili aile mahkemesine bağlı tevzi bürosuna veya adliye vezne birimine sunulur; başvuru harcı ve gider avansı yatırılır.
Dilekçelerin karşılıklı verilmesi: Çekişmeli davada davalıya dilekçe tebliğ edilir; cevap dilekçesi, cevaba cevap ve ikinci cevap ile dilekçeler aşaması tamamlanır.
Ön inceleme duruşması: Mahkeme tarafların üzerinde anlaştığı ve anlaşamadığı hususları belirler, delilleri saptar.
Tahkikat aşaması: Tanıklar dinlenir, deliller toplanır, gerekirse bilirkişi ve uzman görüşü alınır. Bu aşamada mal rejimi, velayet ve nafaka talepleri incelenir.
Karar: Mahkeme boşanmaya ve ferilerine ilişkin hükmünü verir. Karara karşı istinaf ve temyiz yolları açıktır.

Anlaşmalı boşanmada bu adımların çoğu tek duruşmada tamamlanabilirken, çekişmeli davada süreç dosyanın kapsamına göre daha uzun sürebilir.

Boşanmanın Sonuçları: Nafaka, Velayet ve Mal Paylaşımı

Boşanma davasında yalnızca evliliğin sona ermesi değil, buna bağlı hukuki sonuçlar da karara bağlanır:

Nafaka: Dava sürecinde tedbir nafakası, çocuk için iştirak nafakası ve yoksulluğa düşecek eş için yoksulluk nafakası talep edilebilir. Türleri için nafaka türleri yazısını inceleyebilirsiniz.
Velayet: Müşterek çocukların velayeti, çocuğun üstün yararı gözetilerek belirlenir. Bkz. velayet ve ortak velayet.
Mal paylaşımı: Edinilmiş mallara katılma rejimi çerçevesinde değerlendirilir. Ayrıntı için boşanmada mal paylaşımı yazısına bakabilirsiniz.
Maddi ve manevi tazminat: Kusurlu eşten talep edilebilir.
Ziynet eşyaları: Düğünde takılan altın ve takılara ilişkin talepler ayrı bir uyuşmazlık konusu olabilir.

Ekonomik olarak zayıf durumdaki, özellikle uzun süre ev işleriyle ilgilenmiş eşlerin hakları için boşanmada ev hanımı eşin hakları yazımız faydalı olacaktır. Boşanmadan sonra kadın için geçerli olan bekleme süresi konusunda ise iddet süresi yazısını inceleyebilirsiniz.

Boşanma Davasında Avukatın Rolü

Boşanma davasında avukat tutmak zorunlu değildir; taraflar davayı kendileri de takip edebilir. Ancak dava dilekçesinin usulüne uygun hazırlanması, delillerin doğru sunulması, nafaka ve tazminat taleplerinin isabetli belirlenmesi ve sürecin usul kurallarına göre yürütülmesi teknik bilgi gerektirir. Aile hukuku alanında deneyimli bir avukattan destek almak, hak kaybı yaşanmaması açısından önem taşır. Çınar Hukuk Bürosu, aile hukuku alanında bireysel müvekkillere dava takibi ve hukuki danışmanlık hizmeti sunar.

Boşanma Davası Ücreti Neye Göre Belirlenir?

Boşanma davasında ortaya çıkan masraflar başvuru harcı, gider avansı ve tebligat gibi yargılama giderlerini kapsar. Avukatlık ücreti ise davanın niteliğine (anlaşmalı veya çekişmeli), dosyanın kapsamına, tarafların taleplerine ve yürütülecek işlemlere göre değişir. Avukatlık ücretinin alt sınırı her yıl yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile belirlenir. Kesin bir rakam vermek mümkün olmadığından, ücret bilgisi doğrudan görüşülecek avukattan alınmalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için aile hukuku alanında deneyimli bir avukata başvurmanız önerilir.

Boşanma Başvurusu Nasıl Yapılır? Adliyeden ve UYAP Üzerinden Dava Açma

Boşanma davası, hazırladığınız dava dilekçesini görevli aile mahkemesine teslim etmenizle açılır. Adliyeden boşanma davası nasıl açılır sorusunun pratik cevabı şudur: Dilekçenizi ve eklerini adliyedeki hukuk tevzi bürosuna verirsiniz; büro dosyanızı bir aile mahkemesine dağıtır ve size esas numarası verir. Aynı gün adliye veznesine başvuru harcını, peşin harcı ve gider avansını yatırır, dekontları dosyaya eklersiniz. Harcı yatırmadan mahkeme dosyanızı işleme almaz.

Adliyeye gitmeden de boşanma işlemlerini başlatabilirsiniz. Elektronik imzanız veya mobil imzanız varsa UYAP Vatandaş Portalı üzerinden dilekçenizi gönderip harçları çevrim içi ödeyebilirsiniz. Avukatla temsil ediliyorsanız avukatınız dosyayı UYAP Avukat Portalı üzerinden açar; bu durumda adliyeye gitmeniz gerekmez.

Boşanma davası açma işlemleri sırasında şu sıraya dikkat edin:

Dava türüne (anlaşmalı veya çekişmeli) göre dilekçeyi ve varsa protokolü hazırlayın.
Nüfus kayıt örneğini ve kimlik fotokopisini ekleyin.
Dilekçeyi tevzi bürosuna teslim edin veya UYAP üzerinden gönderin.
Harç ve gider avansını ödeyin, dekontları saklayın.
Esas numarasını not edin; tebligatları bu numara üzerinden takip edersiniz.

Boşanma davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu yoktur; boşanma ve buna bağlı velayet, nafaka gibi konular zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır.

Karşılıklı Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Uygulamada karşılıklı boşanma davası, her iki eşin de boşanma talebiyle mahkemeye başvurduğu durumu anlatır. Bu, anlaşmalı boşanmadan farklıdır: Eşler boşanmak istiyor, ancak kusur, nafaka, velayet veya tazminat gibi konularda anlaşamıyordur. Bu nedenle dava çekişmeli usulde görülür.

İki yol vardır. Birinci yolda eşlerden biri davayı açar; diğer eş, cevap dilekçesiyle birlikte karşı dava açarak kendi boşanma talebini ve buna bağlı isteklerini ileri sürer. Karşı dava, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.132 ve devamı hükümlerine göre asıl davayla aynı mahkemede ve aynı dosyada görülür. İkinci yolda eşler farklı zamanlarda ayrı ayrı dava açar; mahkeme bu davaları bağlantı nedeniyle birleştirir ve tek dosyada karara bağlar.

Karşı dava açmak istiyorsanız cevap süresine dikkat edin. Cevap dilekçesi verme süresi, dava dilekçesinin size tebliğinden itibaren iki haftadır; karşı davayı kural olarak bu dilekçeyle birlikte veya bu süre içinde ayrı bir dilekçeyle açarsınız. Süreyi kaçırırsanız karşı dava hakkınızı yitirirsiniz, ancak ayrı bir boşanma davası açma imkânınız devam eder.

Mahkeme her iki talebi birlikte inceler, tarafların kusur oranını belirler ve tek hükümle boşanmaya karar verir. Kusur oranı; yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminat taleplerinin sonucunu doğrudan etkiler. Bu nedenle karşı davada kendi iddialarınızı ve delillerinizi eksiksiz sunmanız önem taşır.

Boşanma Kararı Nasıl Alınır, Boşanma İlamı Nedir?

Yargılama tamamlandığında hâkim duruşmada kısa kararı açıklar. Bu aşamada boşanma henüz kesinleşmez. Mahkeme daha sonra gerekçeli kararı yazar ve taraflara tebliğ eder. Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde taraflardan hiçbiri istinaf yoluna başvurmazsa karar kesinleşir. İstinaf yoluna gidilmişse kesinleşme, bölge adliye mahkemesinin ve şartları varsa Yargıtay’ın incelemesi tamamlanınca gerçekleşir.

Boşanma ilamı, mahkemenin verdiği ve kesinleşen boşanma kararının resmî örneğidir. Üzerinde kesinleşme şerhi bulunan bu belge, boşanmanın hukuken gerçekleştiğini gösterir. Nafaka, tazminat veya mal paylaşımına ilişkin hükümleri icraya koymak için de ilam gerekir.

Boşanma ilamı nasıl alınır sorusunun cevabı basittir: Karar kesinleştikten sonra mahkeme kalemine başvurur ve kesinleşme şerhli karar örneği istersiniz. Avukatınız varsa bu talebi UYAP üzerinden iletir. Mahkeme ayrıca kesinleşen kararı nüfus müdürlüğüne bildirir; nüfus müdürlüğü medeni hâlinizi bu bildirimle günceller.

Kararın kesinleşmesini hızlandırmak istiyorsanız her iki taraf gerekçeli kararın tebliğinden sonra istinaf hakkından feragat edebilir. Bu durumda iki haftalık sürenin dolmasını beklemeniz gerekmez.

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanma davası açmak için ne yapılır?

Önce dava türünüzü belirleyin: Eşinizle boşanmanın bütün sonuçlarında anlaşıyorsanız anlaşmalı, anlaşamıyorsanız çekişmeli boşanma yolunu izlersiniz. Ardından dava dilekçesini, nüfus kayıt örneğini, kimlik fotokopisini ve varsa protokolü hazırlayın. Dilekçeyi yerleşim yerinizdeki aile mahkemesine tevzi bürosu aracılığıyla verin ve harçları ödeyin. Dilekçenin içeriği ve talepleriniz için bir avukata danışmanız yararlı olur.

Boşanma işlemleri nasıl başlatılır, eşimin onayı gerekir mi?

Boşanma prosedürü, dilekçenin mahkemeye verilmesiyle başlar; çekişmeli davada eşinizin onayı, imzası veya bilgisi gerekmez. Mahkeme dilekçeyi eşinize tebliğ eder ve eşiniz iki hafta içinde cevap dilekçesi verebilir. Anlaşmalı boşanmada ise iki eşin de protokolü imzalaması ve duruşmaya bizzat gelmesi zorunludur; eşiniz katılmazsa hâkim anlaşmalı boşanmaya karar veremez.

Boşanma süreci nasıl işler, ne kadar sürer?

Anlaşmalı boşanmada süreç çoğunlukla tek duruşmada tamamlanır. Çekişmeli boşanmada ise dilekçeler, ön inceleme, tahkikat ve karar aşamaları sırayla işler; her aşama tebligat ve duruşma günü bekler. Süre, mahkemenin iş yüküne, dinlenecek tanık sayısına ve bilirkişi incelemesine göre değişir. Bu nedenle kesin bir süre söylemek mümkün değildir; kesinleşme için istinaf süresini de hesaba katmanız gerekir.

Boşanma mahkemesi nasıl açılır, hangi adliyeye gidilir?

Hukukumuzda “boşanma mahkemesi” adıyla ayrı bir mahkeme yoktur; boşanma davalarına aile mahkemeleri bakar. Kendi yerleşim yerinizdeki veya eşinizle son altı ay birlikte oturduğunuz yerdeki adliyeye gidersiniz; adliyedeki hukuk tevzi bürosu dosyanızı bir aile mahkemesine dağıtır. Aile mahkemesi bulunmayan ilçelerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi bakar.

Boşanma işlemi nasıl oluyor, eşim duruşmaya gelmezse ne olur?

Çekişmeli boşanmada davalı eş duruşmaya gelmezse yargılama onun yokluğunda devam eder ve mahkeme mevcut delillere göre karar verir. Davayı açan taraf gelmez ve davalı da davayı takip etmezse mahkeme dosyayı işlemden kaldırır. Anlaşmalı boşanmada durum farklıdır: İki eşin de duruşmada bizzat bulunması şarttır; biri gelmezse dava anlaşmalı olarak sonuçlanamaz.

Kategori Boşanma Hukuku