Konkordato Nedir? Başvuru Şartları ve Süreci

Konkordato, borçlarını vadesinde ödeyemeyen ya da ödeyememe tehlikesi altında bulunan borçlunun, iflasa gitmeden alacaklılarıyla mahkeme denetiminde anlaşarak borçlarını yeniden yapılandırmasına olanak sağlayan hukuki bir kurumdur. Kısaca konkordato ilan etmek, borçlunun ödeme güçlüğünü aşmak için alacaklılara belirli bir vade, indirim veya her ikisini birlikte teklif etmesi ve bu teklifin yasada öngörülen çoğunlukla kabul edilip mahkemece tasdik edilmesi sürecidir. Bu yönüyle konkordato, hem borçluyu iflasın sonuçlarından korumayı hem de alacaklıların menfaatini dengeli biçimde gözetmeyi amaçlar.

Konkordatoya ilişkin temel düzenlemeler 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu içinde yer almaktadır. 2018 yılında yapılan kapsamlı değişikliklerle eski “iflasın ertelenmesi” kurumu kaldırılmış ve bunun yerine konkordato süreci güçlendirilerek finansal güçlük içindeki borçluların temel başvuru yolu haline getirilmiştir.

Konkordato Türleri

Uygulamada konkordato başlıca iki ana biçimde karşımıza çıkar:

• Adi konkordato: Borçlunun mahkemeye başvurarak alacaklılarıyla borçlarını yapılandırdığı, en yaygın türdür. Kendi içinde vade (tehir) konkordatosu ve tenzilat (yüzdeli) konkordatosu olarak ayrılabilir. Vade konkordatosunda alacaklılara ödemeler ertelenirken, tenzilat konkordatosunda alacağın belirli bir yüzdesinden feragat söz konusudur. İkisinin birlikte önerildiği bileşik konkordato da mümkündür.
• İflastan sonra konkordato: Hakkında iflas kararı verilmiş bir borçlunun, iflas tasfiyesi tamamlanmadan alacaklılarına konkordato teklif etmesidir.

Ayrıca malvarlığının terki suretiyle konkordato gibi özel türler de kanunda düzenlenmiştir. Hangi türün uygun olduğu, borçlunun mali durumuna ve alacaklı yapısına göre değerlendirilmelidir.

Konkordato Başvurusunu Kimler Yapabilir?

Konkordato başvurusu, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan her borçlu tarafından yapılabilir. Buna gerçek kişiler, şirketler ve diğer tüzel kişiler dahildir. İflasa tabi olan borçlular bakımından ise, alacaklılar da belirli koşullarda borçlu aleyhine konkordato talep edebilir. Konkordato başvurusu için borçlunun mutlaka fiilen ödeme aczine düşmüş olması şart değildir; ödeme güçlüğüne düşme tehlikesinin bulunması da başvuru için yeterli kabul edilir. Bu husus, konkordatoyu bir tür erken müdahale ve borç yapılandırma aracı haline getirir.

Başvuru İçin Gerekli Belgeler

Konkordato talebine eklenecek belgeler, ayrı bir yönetmelikte ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Konkordato Talebine Eklenecek Belgeler Hakkında Yönetmelik uyarınca başvuruya genellikle şu belgeler eklenir:

• Konkordato ön projesi: Borçların hangi oranda ve hangi vadelerle ödeneceğini, alacaklıların alacaklarından ne ölçüde vazgeçeceğini gösteren, ödeme planını içeren temel belge.
• Borçlunun malvarlığının durumunu gösterir belgeler (mali tablolar, bilanço, gelir tablosu, defter kayıtları).
• Alacaklıları, alacak miktarlarını ve alacaklıların imtiyaz durumunu gösteren liste.
• Konkordato ön projesinde yer alan tekliflerin gerçekleşebileceğine dair makul kanaat sağlayan finansal analiz raporları ve dayanakları.
• Belirli ölçekteki işletmeler için bağımsız denetim kuruluşunca hazırlanan denetim raporu.

Belgelerin eksiksiz ve tutarlı hazırlanması sürecin en kritik aşamalarından biridir, çünkü mahkeme öncelikle bu belgeler üzerinden başvurunun ciddiyetini değerlendirir. Bu aşamada alanında deneyimli bir avukatla çalışmak, hazırlanacak ön proje ve raporların yasal gerekliliklere uygunluğu açısından önem taşır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Konkordato talepleri hakkında karar vermeye görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise, iflasa tabi borçlular için muamele merkezinin, iflasa tabi olmayan borçlular için ise yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Bu nedenle başvurudan önce doğru mahkemenin belirlenmesi, usul yönünden hak kaybını önlemek açısından gereklidir.

Konkordato Süreci ve Aşamaları

1. Geçici Mühlet

Mahkeme, başvuru ve eklerini incelemesinin ardından, öngörülen belgelerin eksiksiz olması halinde derhal geçici mühlet kararı verir. Geçici mühlet, borçluya kesin mühlet kararının etkilerini sağlar ve borçlunun malvarlığını korumaya yönelik bir güvence oluşturur. Bu aşamada mahkeme, borçlunun malvarlığının korunması ve konkordatonun başarıya ulaşma ihtimalinin değerlendirilmesi için bir veya birden fazla geçici konkordato komiseri görevlendirir. Geçici mühlet süresi yasada belirli bir azami süreyle sınırlıdır ve gerektiğinde uzatılabilir.

2. Kesin Mühlet

Geçici mühlet içinde komiserin raporu ve tarafların dinlenmesi sonucunda mahkeme, konkordatonun başarıya ulaşabileceği kanaatine varırsa kesin mühlet kararı verir. Kesin mühlet süresince, kural olarak borçlu aleyhine takip yapılamaz, başlamış takipler durur ve ihtiyati tedbir ile ihtiyati haciz kararları uygulanmaz. Bu durum, alacaklı açısından bir icra takibi başlatma hakkının geçici olarak sınırlanması anlamına gelir. Bu nedenle konkordato süreci, alacaklı ve borçlu menfaatlerinin karşı karşıya geldiği hassas bir hukuki denge içerir.

3. Komiser ve Alacaklılar Kurulu

Kesin mühletle birlikte mahkeme, süreci yürütmek üzere konkordato komiseri atar ve gerekli görürse bir alacaklılar kurulu oluşturur. Komiserin nitelikleri, görev ve yetkileri Konkordato Komiserliği ve Alacaklılar Kuruluna Dair Yönetmelik ile düzenlenmiştir. Komiser, borçlunun faaliyetlerini gözetir, alacakları inceler, alacaklılar toplantısını yönetir ve konkordatonun tasdiki hakkında mahkemeye gerekçeli rapor sunar.

4. Alacaklıların Onayı ve Tasdik

Konkordato projesinin kabul edilebilmesi için, kaydedilmiş alacaklıların ve alacak tutarlarının yasada belirtilen nitelikli çoğunluk şartlarını sağlaması gerekir. Proje gerekli çoğunlukla kabul edilirse, dosya mahkemeye tasdik için gönderilir. Mahkeme; teklif edilen ödemelerin borçlunun kaynaklarıyla orantılı olması, projenin gerçekleşme ihtimalinin bulunması ve gerekli çoğunluğun sağlanmış olması gibi tasdik şartlarını inceler. Tüm koşullar sağlanırsa konkordato tasdik edilir ve proje tüm alacaklılar bakımından bağlayıcı hale gelir. Aksi halde talep reddedilir ve şartları varsa borçlunun iflasına karar verilebilir.

Konkordatonun Alacaklı Açısından Etkileri

Konkordato yalnızca borçlu perspektifinden değerlendirilmemelidir. Alacaklılar da sürece etkin biçimde katılarak alacaklarını kaydettirmek, komisere itirazda bulunmak ve alacaklılar toplantısında oy kullanmak gibi haklara sahiptir. Alacağı bir uyuşmazlığa konu olan alacaklıların, konkordato dışında ayrıca itirazın iptali veya itirazın kaldırılması gibi hukuki yollara ilişkin haklarını da göz önünde bulundurması gerekir. Tasdik edilen konkordato, alacaklıların alacaklarını projedeki koşullar çerçevesinde talep edebilecekleri anlamına gelir.

Süreçte Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Konkordato sürecinde borçlunun bazı işlemleri, malvarlığının korunması amacıyla mahkeme veya komiser iznine bağlanmıştır. Bu düzenlemelerin kapsamı zaman zaman yargısal denetime konu olmaktadır; nitekim Anayasa Mahkemesi konkordato sürecindeki bazı kurallara ilişkin değerlendirmelerde bulunmuştur. Bu nedenle sürecin güncel mevzuat ve yargı içtihatları ışığında yürütülmesi büyük önem taşır.

Konkordato, hem borçlu hem de alacaklı bakımından teknik ve süreye bağlı işlemler içeren, hataların telafisinin güç olduğu bir süreçtir. Ön projenin hazırlanmasından belgelerin toplanmasına, mühlet kararlarının takibinden alacaklılar toplantısına kadar her aşamada usul kurallarına titizlikle uyulması gerekir. İcra ve iflas hukuku alanında deneyimli bir avukattan hukuki destek almak, gerek konkordato talebinde bulunmak isteyen borçlular gerekse haklarını korumak isteyen alacaklılar için sürecin sağlıklı yürütülmesine katkı sağlar.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir olaya ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez. Konkordato ile ilgili her başvuru, borçlunun mali durumu ve alacaklı yapısı gibi kendine özgü koşullar çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.

Konkordato İlan Etmek Ne Demek?

Günlük dilde “konkordato ilan etmek” denir; kanun ise bu işlemi konkordato talep etmek olarak adlandırır. Borçlu tek başına konkordato ilan edemez. Asliye ticaret mahkemesine ön proje ve mali belgelerle başvurur; mahkeme geçici mühlet verirse bu karar İİK m.288 gereğince Ticaret Sicili Gazetesi’nde ve Basın İlan Kurumu’nun resmî ilan portalında yayımlanır. Haberlerde “konkordato ilan etti” denilen an, çoğunlukla bu geçici mühlet ilanıdır.

Konkordato nasıl ilan edilir sorusunun cevabı bu yüzden bir dilekçeden fazlasıdır. Sıra şöyle işler:

1. Borçlu ödeme planını içeren ön projeyi ve yönetmelikteki belgeleri hazırlar.
2. Muamele merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine başvurur.
3. Mahkeme belgeleri tam görürse geçici mühlet kararı verir ve geçici komiser atar.
4. Karar ilan edilir; alacaklılar itiraz ve alacak bildirimi sürelerini bu ilandan öğrenir.

Konkordato ilan etmek, borçlunun battığı veya iflas ettiği anlamına gelmez. Tam tersine, iflastan kaçınmak için mahkeme korumasına girdiğini gösterir. Talep reddedilir veya süreç başarısız olursa iflasa tabi borçlu için iflas kararı gündeme gelebilir; ancak bu ayrı bir karardır ve kendiliğinden doğmaz.

Konkordato İlan Edilince Ne Olur?

Mühlet kararının ilanıyla borçlunun etrafında bir koruma çemberi oluşur. Alacaklılar yeni takip başlatamaz, devam eden takipler durur; bu kural İİK m.294’te yer alır. Aynı madde iki istisna tanır: işçi alacakları gibi İİK m.206 birinci sıradaki imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir; rehinli alacaklılar da rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip açabilir, ancak mühlet süresince rehinli malın satışı yapılamaz.

Faiz de durur: rehinle güvence altına alınmamış alacaklara mühlet boyunca faiz işlemez. Borçlunun sözleşmeleri kural olarak ayakta kalır; karşı taraf, yalnızca konkordato talep edildiği gerekçesiyle sözleşmeyi feshedemez ve sözleşmedeki bu yönde bir hüküm uygulanmaz (İİK m.296).

Borçlu açısından da sınırlar başlar. İşletmeyi komiserin gözetiminde sürdürür; rehin kurmak, kefil olmak, taşınmaz veya işletmenin devamı için önemli bir malı devretmek gibi işlemler için mahkeme izni gerekir (İİK m.297). İzinsiz yapılan işlemler geçersizdir. Alacaklı olarak yapacağınız ilk iş, komiserin ilanda belirttiği süre içinde alacağınızı belgeleriyle bildirmektir; bildirmeyen alacaklı, alacaklılar toplantısında oy kullanamaz.

Konkordato İlan Eden Firmalar Nereden Öğrenilir?

Konkordato ilan eden firmalar için resmî kaynak, mahkeme kararının yayımlandığı iki yerdir: Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ve Basın İlan Kurumu’nun ilan.gov.tr adresindeki resmî ilan portalı. Geçici mühlet, kesin mühlet, alacaklılar toplantısına davet ve tasdik kararları burada ilan edilir. Konkordato haberleri çoğu zaman bu ilanların gazetelerce aktarılmasından ibarettir; haber, kararın kapsamını ve sürelerini her zaman doğru vermez, bu nedenle asıl ilan metnine bakmanız gerekir.

Bir müşterinizin veya tedarikçinizin adını konkordato alan firmalar arasında gördüğünüzde üç bilgi önem taşır: hangi mahkemenin hangi tarihte karar verdiği, komiserin kim olduğu ve alacak bildirimi için verilen süre. Bu bilgiler ilanda yer alır. Alacağınızı süresinde bildirmezseniz projeye itiraz ve oylama haklarınız zayıflar.

Konkordato ilan eden şirketler hakkında mahkeme dosyasını yalnızca taraflar ve alacaklılar inceleyebilir; ilan dışındaki mali bilgiler kamuya açık değildir. Şirketle ticari ilişkinizi sürdürüp sürdürmeyeceğinize karar verirken, komiserin izniyle yapılan işlemlerin geçerli olduğunu, mühlet içinde komiser izniyle doğan yeni borçların ise konkordato şartlarına tabi olmadığını bilmeniz yararlı olur.

Konkordato Komiseri Nasıl Olunur, Ne İş Yapar?

Konkordato komiserliği, mahkemenin görevlendirdiği bağımsız bir gözetim görevidir; komiser borçlunun avukatı ya da alacaklıların temsilcisi değildir. Kimlerin komiser olabileceğini Konkordato Komiserliği ve Alacaklılar Kuruluna Dair Yönetmelik düzenler. Konkordato komiseri nasıl olunur sorusunun cevabı, yönetmelikteki konkordato komiseri şartları listesidir:

• En az dört yıllık lisans eğitimi ve alanında en az beş yıllık mesleki deneyim,
• Komiserlik temel eğitimini tamamlamış olmak,
• Kasten işlenen bir suçtan mahkûmiyet bulunmaması ve tam ehliyet,
• Bilirkişilik bölge kurulunun tuttuğu komiser listesine kayıt.

Mahkeme komiseri kural olarak bu listeden seçer. Hukuk, iktisat, işletme, maliye ve muhasebe alanlarından gelen adaylar uygulamada öne çıkar; dosyanın büyüklüğüne göre birden fazla komiser atanabilir.

Konkordato komiseri ne iş yapar? Borçlunun defter ve kayıtlarını inceler, alacaklıları alacak bildirimine davet eder, alacaklılar toplantısını yönetir, projenin uygulanabilirliği hakkında mahkemeye ara raporlar ve gerekçeli nihai rapor sunar. Borçlunun mühlet içindeki önemli işlemlerine izin verir ya da vermez; mahkemeye başarı ihtimalinin kalmadığını bildirirse kesin mühlet kaldırılabilir. Komiser bu görevleri bakımından kamu görevlisi gibi sorumlu tutulur ve ücretini mahkeme belirler.

Sıkça Sorulan Sorular

Konkordato nedir, iflastan farkı nedir?

Konkordato, borçlunun mahkeme gözetiminde alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını vade veya indirimle yeniden yapılandırmasıdır; işletme çalışmaya devam eder ve yönetim borçluda kalır. İflasta ise malvarlığı iflas idaresine geçer, işletme tasfiye edilir ve alacaklılara satış bedelinden sıra ile ödeme yapılır. Konkordato başarısız olursa iflasa tabi borçlu için iflas gündeme gelir; başarıyla tasdik edilirse borçlu, projede yazılı oranda ödeyerek borçtan kurtulur.

Konkordato ne demek, şirket battı anlamına mı gelir?

Hayır. Konkordato ne demek sorusuna sözlük “uzlaşma” cevabını verir: şirket borçlarını vadesinde ödeyemediğini kabul eder, ama kapanmak yerine alacaklılarına bir ödeme planı teklif eder ve plan görüşülürken mahkemeden koruma ister. Şirket bu süreçte üretime, satışa ve çalışanlarına ücret ödemeye devam eder. Batma, yani iflas, ancak plan kabul edilmez veya uygulanamazsa ve mahkeme ayrıca karar verirse söz konusu olur.

Konkordato şartları nelerdir?

Üç koşul aranır. Birincisi, borçlunun vadesi gelen borçlarını ödeyememesi veya ödeyememe tehlikesi içinde olması. İkincisi, mahkemeye yönetmelikte sayılan belgelerle birlikte gerçekçi bir ön proje sunulması; mahkeme geçici mühleti bu belgelerin tam olması halinde verir. Üçüncüsü, projenin alacaklıların kanundaki çoğunluğu tarafından kabul edilmesi ve mahkemece tasdik edilmesi. Tasdik için ayrıca teklif edilen tutarın, iflas halinde alacaklıların eline geçecek muhtemel tutardan az olmaması gerekir.

Konkordatoda işçi alacakları ne olur?

İşçi alacakları konkordatoda ayrıcalıklı konumdadır. Ücret, kıdem ve ihbar tazminatı gibi iş ilişkisinden doğan alacaklar İİK m.206’da birinci sırada yer alır ve mühlet içinde bile bu alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir. İmtiyazlı alacakların tam olarak ödenmesinin güvence altına alınması tasdik şartıdır; proje bu alacaklardan indirim dayatamaz. Konkordato işçi alacakları bakımından işçinin beklemesini değil, süresi içinde takip veya bildirimle harekete geçmesini gerektirir.

Konkordato belgesi nasıl alınır?

Kanunda “konkordato belgesi” adıyla ayrı bir belge yoktur. Uygulamada bu ifadeyle genellikle mahkemenin geçici veya kesin mühlet kararı ya da tasdik kararı kastedilir. Borçlu ve alacaklılar, dosyanın tarafı olarak bu kararların onaylı örneğini asliye ticaret mahkemesi kaleminden alabilir. Bankalar veya kamu kurumları belge istediğinde, ilan metnini ve mahkeme kararının onaylı örneğini birlikte sunmanız çoğu zaman yeterli olur.

Konkordato süreci ne kadar sürer?

Kanun üst sınırları belirler: geçici mühlet üç aydır ve en fazla iki ay uzatılabilir; kesin mühlet bir yıldır ve güç koşullarda altı ay daha uzatılabilir (İİK m.287 ve m.289). Böylece konkordato süreci, tasdik kararına kadar toplamda iki yıla yaklaşabilir. Tasdikten sonra projenin uygulanması, teklif edilen vadelere göre yıllara yayılır. Süreler mahkemenin iş yüküne ve dosyanın karmaşıklığına göre bu sınırlar içinde değişir.