Katılma Yoluyla İstinaf Dilekçesi: Süre ve Şartlar

Katılma yoluyla istinaf, kendisine istinaf dilekçesi tebliğ edilen tarafın, kendi istinaf süresini kaçırmış olsa bile, vereceği cevap dilekçesi ile kendi istinaf talebini ileri sürebilmesidir. Bunun için ayrı bir başvuru süresi yoktur. Başvuru, cevap dilekçesi içinde ve cevap süresi içinde yapılır. Cevap süresi, istinaf dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır. Katılma yoluyla istinaf dilekçesinde katılma talebinin ve istinaf sebeplerinin açıkça yazılması gerekir. Bu son nokta pratik bir sonuçtur ve kanunda ayrıca düzenlenmiş bir kural olarak doğrulanmamıştır; yorum olarak okunmalıdır.

Bu yazıda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) ilgili hükümleri çerçevesinde katılma yoluyla istinafın ne olduğunu, sürenin nasıl işlediğini, dilekçede nelere dikkat edilmesi gerektiğini ve kaynaklarda doğrulanamayan noktaları ele alıyoruz. Metin genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir dosyaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz.

Katılma yoluyla istinaf nedir?

İstinaf, ilk derece mahkemesinin kararına karşı bölge adliye mahkemesine yapılan kanun yolu başvurusudur. Normal koşullarda her taraf kendi istinaf süresi içinde başvurmak zorundadır. Süresini kaçıran taraf için kararın o kısmı kural olarak kesinleşme yoluna girer.

Katılma yoluyla istinaf bu kurala bir istisna getirir. Karşı taraf istinaf yoluna başvurmuş ve istinaf dilekçesi size tebliğ edilmişse, kendi istinaf süreniz geçmiş olsa bile cevap dilekçenizle kendi istinaf talebinizi de ileri sürebilirsiniz. Kanun bu imkânı, istinaf başvuru hakkınız bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsanız bile tanır.

Şu genel örnek yapıyı görmeye yardımcı olur: Davanın kısmen kabul edildiğini ve karşı tarafın kararın aleyhine olan kısmına istinaf ettiğini düşünün. Siz de kararın bazı yönlerinden memnun değilsiniz, ancak istinaf süreniz geçmiş. İstinaf dilekçesi size tebliğ edildiğinde, cevap dilekçenizde kendi itirazlarınızı katılma yoluyla istinaf talebi olarak ileri sürebilirsiniz. Bu örnek yalnızca mantığı göstermek içindir; her dosyanın özelliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Hukuki dayanak: HMK m. 348

Katılma yoluyla istinafın dayanağı, HMK m. 348 hükmüdür. Kanunun tam metnine mevzuat.gov.tr üzerinden de ulaşabilirsiniz. Kanun, Resmî Gazete’de 2011 yılında yayımlanmıştır. Maddenin temel içeriği şöyle özetlenebilir:

• İstinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, istinaf başvuru hakkı bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsa bile, vereceği cevap dilekçesi ile istinaf yoluna başvurabilir (m. 348/1).
• İstinaf yoluna asıl başvuran taraf, buna karşı iki hafta içinde cevap verebilir (m. 348/1).
• İstinaf yoluna başvuran bu talebinden feragat ederse veya talebi bölge adliye mahkemesince esasa girilmeden reddedilirse, katılma yoluyla başvuranın talebi de reddedilir (m. 348/2).

Bu üç unsur birlikte okunduğunda katılma yoluyla istinafın karakteri ortaya çıkar: Bu yol, asıl istinaf başvurusuna bağlıdır. Kendi başına, bağımsız bir kanun yolu değildir.

Kimler katılma yoluyla istinaf yoluna başvurabilir?

Kanun metnindeki ölçüt açıktır: İstinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf. Yani katılma yoluyla istinaf, karşı tarafın istinaf dilekçesinin size tebliğ edilmesine bağlıdır. Tebliğ edilmiş bir istinaf dilekçesi yoksa katılma yoluyla başvurudan söz edilemez.

Bu ölçüt, tarafların silahların eşitliği bakımından dengelenmesi düşüncesiyle de ilişkilidir. Anayasa Mahkemesi’nin ilerideki bölümde değineceğimiz kararı, m. 348’i bu bağlamda ele alır.

Metinde şu noktaları belirtmek gerekir. Kanun, başvuru hakkı bulunmayan taraf için de katılma imkânından söz eder. Ancak istinaf yolunun kapalı olduğu, yani kesin nitelikteki kararlarda katılma yoluyla istinafın nasıl uygulanacağı konusunda bu yazıda dayandığımız kaynaklarda doğrulanmış bir bilgi yoktur. Bu nedenle bu tür dosyalar için kesin bir değerlendirme yapılmamaktadır.

Katılma yoluyla istinaf süresi

Katılma yoluyla istinaf için ayrı bir süre öngörülmemiştir. Başvuru, cevap dilekçesi içinde yapıldığından, uygulanacak süre cevap süresidir. HMK m. 347/2’ye göre cevap süresi, istinaf dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır. Cevap dilekçesi, kararı veren mahkemeye veya bu mahkemeye gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilebilir.

Genel istinaf başvuru süresi ise m. 345/1’e göre iki haftadır. Bu süre, ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar ve özel kanun hükümleri saklıdır. Bu hükümler mevzuat.gov.tr’deki HMK sayfasında görülebilir.

İki süre arasındaki ilişkiyi şöyle özetleyebiliriz:

1. Kendi istinaf süreniz, kararın size usulen tebliğinden itibaren iki haftadır.
2. Karşı taraf istinaf ederse, istinaf dilekçesi size tebliğ edilir ve cevap süreniz bu tebliğden itibaren iki hafta olarak işler.
3. Kendi istinaf süreniz geçmiş olsa bile, ikinci sürenin içinde cevap dilekçenizle katılma yoluyla istinaf talebinde bulunabilirsiniz.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, ikinci sürenin başlangıcıdır. Başlangıç noktası karar tebliği değil, istinaf dilekçesinin tebliğidir. Tebliğ tarihinin doğru tespit edilmesi bu nedenle önemlidir.

Araştırma sırasında şu ayrıntılar doğrulanamamıştır ve yazıda kesin ifade kullanılmamaktadır: Katılma yoluyla istinaf süresinin tebliğ şekline göre nasıl hesaplanacağı ve adli tatilin sürenin hesabına etkisi. Süre hesabı bakımından şüphe varsa, dosyayı inceleyen bir avukatın değerlendirmesi alınmalıdır.

Katılma yoluyla istinaf dilekçesi nasıl hazırlanır?

HMK m. 342/1’e göre istinaf yoluna başvurma dilekçeyle yapılır ve dilekçeye karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenir. Bu hüküm, Anayasa Mahkemesi’nin Cevdet Yavuz kararında da alıntılanmıştır.

Katılma yoluyla başvuruya özgü bir dilekçe düzeni ise m. 348’de ayrıca tarif edilmemiştir. Madde, başvurunun "vereceği cevap dilekçesi ile" yapılacağını söyler. Dolayısıyla katılma yoluyla istinaf dilekçesi, aslında cevap dilekçesinin içinde yer alan bir taleptir. Bu noktadan şu pratik sonuç çıkarılabilir: Cevap dilekçesinde katılma yoluyla istinaf talebinin ve istinaf sebeplerinin açıkça belirtilmesi gerekir. Bu öneri yorumdur; metinde bunu ayrıca düzenleyen bir hüküm doğrulanmamıştır.

Bu çerçevede dilekçede genel olarak şu unsurların bulunması yararlı olur:

• Mahkeme ve dosya bilgileri: Kararı veren mahkeme, dosya numarası ve karar bilgileri.
• Taraflar: Asıl istinaf başvurusunu yapan taraf ile sizin sıfatınız.
• Cevaplar: Karşı tarafın istinaf sebeplerine yönelik savunmalarınız.
• Katılma talebi: Kendi istinaf talebinizi cevap dilekçesi aracılığıyla ileri sürdüğünüzün açıkça ifade edilmesi.
• İstinaf sebepleri: Kararın hangi kısımlarına itiraz ettiğiniz ve gerekçeleriniz.
• Sonuç ve istem: Kararın ilgili kısımlarının kaldırılması veya değiştirilmesi yönündeki talebiniz.

Bu liste kapsayıcı bir şablon değildir ve doldurulmuş bir dilekçe örneği yerine geçmez. Yalnızca dilekçenin mantıksal yapısını gösterir. Her dosyada talepler ve gerekçeler farklıdır.

Cevap ile katılma talebini ayırmak

Cevap dilekçesinde iki farklı işlev bulunur. Birincisi, karşı tarafın istinaf sebeplerine yanıt vermektir. İkincisi, kendi itirazlarınızı kanun yolu talebi olarak ileri sürmektir. Bu iki bölümün birbirinden ayrı, okunaklı ve net başlıklarla düzenlenmesi, talebinizin amacının tereddüt doğurmaması bakımından faydalıdır. Yalnızca savunma yapan bir cevap dilekçesi, kendi başına katılma talebi olarak anlaşılmayabilir. Bu bir yorumdur ve dilekçenin açık yazılması gerektiği görüşüne dayanır.

Dilekçenin verileceği yer

Araştırmada doğrulanan bilgiye göre cevap dilekçesi, kararı veren mahkemeye veya bu mahkemeye gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilebilir (m. 347/2). Katılma yoluyla istinaf talebi cevap dilekçesiyle yapıldığından, aynı yer kuralı bakımından bu hüküm esas alınır. Hangi yerin somut olayda uygun olduğuna dair kuşku varsa, süre kaybı yaşanmaması için dosya özelinde kontrol edilmelidir.

Harç ve giderler

HMK m. 344’e göre istinaf dilekçesi verilirken harçlar ve tebliğ giderleri dahil tüm giderler ödenir. Eksik ödeme veya hiç ödememe halinde mahkeme bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde eksik tamamlanmazsa başvurudan vazgeçmiş sayılırsınız. Bu hüküm de Anayasa Mahkemesi’nin Cevdet Yavuz kararında alıntılanmıştır.

Ancak bu giderlerin katılma yoluyla istinafa nasıl uygulanacağı, yani katılma yoluyla başvuru için ayrıca bir başvuru harcı veya gider avansı yatırılıp yatırılmayacağı, kullandığımız kaynaklarda doğrulanamamıştır. Bu nedenle yazıda herhangi bir tutar veya kesin kural yer almamaktadır. Harç ve gider konusu, dilekçeyi vermeden önce mahkeme veznesinden ve güncel mevzuattan kontrol edilmelidir. Dilekçe verilirken gider eksikliğinin başvurudan vazgeçmiş sayılma sonucunu doğurabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Asıl istinaf başvurusunun akıbeti katılma yolunu nasıl etkiler?

Katılma yoluyla istinafın en önemli özelliği, asıl başvuruya bağımlı olmasıdır. HMK m. 348/2 bunu iki durumda gösterir:

• İstinaf yoluna başvuran, talebinden feragat ederse, katılma yoluyla başvuranın talebi de reddedilir.
• İstinaf yoluna başvuranın talebi bölge adliye mahkemesince esasa girilmeden reddedilirse, katılma yoluyla başvuranın talebi de reddedilir.

Bu sonucun pratik anlamı şudur: Kendi istinaf süreniz geçtiği için katılma yolunu kullanıyorsanız, kaderiniz bir ölçüde karşı tarafın istinafına bağlıdır. Karşı taraf başvurusundan vazgeçerse veya başvurusu esasa girilmeden reddedilirse, sizin katılma talebiniz de ayakta kalmaz. Bu nedenle süresi içinde istinaf imkânı olan bir tarafın, katılma yoluna güvenmek yerine kendi başvuru süresini değerlendirmesi önemlidir.

Danıştay Dergisi’nde yer alan, idari yargıya ilişkin bir makalede de benzer bir mantık anlatılır. Makaleye göre cevap dilekçesiyle yapılan kanun yolu başvurusuna "katılma yoluyla başvuru" denir. Şartı, diğer tarafın istinaf başvurusunun usulüne uygun ve süresinde olmasıdır; asıl başvuru süresinde değilse reddedilir. Bu anlatım İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 48/3 için yapılmıştır. HMK bakımından bağlayıcı bir kaynak değildir. Benzer mantığı göstermesi bakımından ikincil bir kaynak olarak değerlendirilebilir. HMK’deki karşılığı yukarıda açıklanan m. 348/2’dir.

Anayasa Mahkemesi içtihadı: Silahların eşitliği

Katılma yoluyla istinaf konusunda Anayasa Mahkemesi’nin Cevdet Yavuz [2. B.], B. No: 2020/28581 kararı kaynaklarda öne çıkar. Karar, m. 348’i silahların eşitliği bağlamında ele alır. Kararda, istinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen tarafın bu dilekçeye karşı savunma yapabileceği veya m. 348 kapsamında katılma yoluyla istinaf talebinde bulunabileceği belirtilir.

Bu tespit, katılma yoluyla istinafın tarafların usul imkânlarını dengelediği yönündeki anlayışa işaret eder. İstinaf eden taraf bir kanun yoluna başvurduğunda, karşı taraf yalnızca savunma yapmakla yetinmek zorunda kalmaz; kendi itirazlarını da belirli bir yol içinde ileri sürebilir.

Aynı kararın alıntılanan bölümünde, direnme kararına karşı yasal 15 günlük sürenin geçmesinden sonra katılma yoluyla temyiz dilekçesi verilmesi olayı anlatılır. Bu olay eski usul bakımından anlatılmıştır. Kararın tamamı okunmadan sonucu bugünkü istinaf düzenine taşımak doğru olmaz. Bu yazıda karardan yalnızca m. 348’e ilişkin genel çerçeve kullanılmıştır. Direnme kararı ve sonrasındaki sürece ilişkin genel bilgi için Direnme Kararı Nedir? Bozma Sonrası Süreç yazımıza bakabilirsiniz.

Yargıtay veya bölge adliye mahkemesi kararlarına ilişkin olarak, araştırmada katılma yoluyla istinafı doğrudan ele alan ve doğrulanabilen bir karar bulunamamıştır. Bu nedenle yazıda içtihat olarak yalnızca Anayasa Mahkemesi kararına yer verilmiştir.

Katılma yoluyla istinafı diğer kanun yollarından ayırmak

Katılma yoluyla istinaf, ilk bakışta temyiz veya karşı başvuru gibi kavramlarla karışabilir. Birkaç ayrım yararlı olacaktır.

• Normal istinaf: Kendi süreniz içinde, kararı veren mahkemeye verdiğiniz dilekçeyle yapılan başvurudur.
• Cevap dilekçesi: Karşı tarafın istinaf dilekçesine yanıt verdiğiniz dilekçedir. Sadece savunma içerir; kendi başına yeni bir kanun yolu talebi taşımaz.
• Katılma yoluyla istinaf: Cevap dilekçesi içinde, kendi istinaf talebinizi de ileri sürmenizdir. Asıl istinafa bağlıdır.

İstinaf sonrasında Yargıtay aşaması söz konusu olabilir. Yargıtay’ın kararı onaması veya bozması hakkında genel bilgi için Yargıtay Onama Kararı ve Yargıtay Bozma Kararı yazılarına başvurabilirsiniz. Bu yazılar ceza yargılaması bağlamında olabilir; konuya genel bakış sunmak amacıyla önerilmiştir.

Dilekçe hazırlarken pratik noktalar

Aşağıdaki noktalar, kanun metnindeki ölçütlerden yola çıkan genel çerçeve niteliğindedir ve kişiye özel görüş değildir.

1. Tebliğ tarihini kayda alın. Cevap süresi istinaf dilekçesinin tebliğinden işler. Tebliğ evrakındaki tarih ve usul bakımından değerlendirilmelidir.
2. Süre bitiminden önce hareket edin. İki haftalık süre kısadır. Dilekçenin verileceği mahkeme ve yöntem konusunda son güne bırakmadan netlik sağlayın.
3. Talebi açıkça yazın. Cevap bölümü ile katılma talebi bölümünü ayrı başlıklar altında düzenleyin.
4. İstinaf sebeplerini belirtin. Kararın hangi kısmına neden itiraz ettiğinizi somut biçimde yazın.
5. Örnek sayısına dikkat edin. m. 342/1’e göre dilekçeye karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenir.
6. Gider konusunu kontrol edin. m. 344 kapsamındaki gider ve harç yükümlülüğünün katılma yolunda nasıl uygulandığını mahkemeden veya güncel mevzuattan teyit edin.
7. Asıl istinafın durumunu takip edin. Feragat veya esasa girilmeden ret halinde katılma talebi de reddedilir.

Güncellik ve doğrulanması gereken noktalar

Bu yazı, HMK m. 348’in iki hafta süreli hâlini esas almaktadır. Araştırmada incelenen mevzuat çıktılarında maddenin bu hâliyle göründüğü tespit edilmiştir. 28.07.2020 tarihli 7251 sayılı Kanun HMK’de değişiklikler yapmıştır; ancak incelenen parçalarda bu kanunun m. 348’e ilişkin bir değişiklik içerdiğine dair bir işaret görülmemiştir. Bu durum kesin olarak doğrulanmış değildir. 2026 yılı itibarıyla maddenin metninde bir değişiklik olup olmadığı da bu araştırmada teyit edilememiştir.

Bu sebeple, bu yazıdaki bilgilere dayanarak işlem yapmadan önce HMK m. 348’in ve ilgili maddelerin (m. 342, 344, 345, 347) güncel metni mevzuat.gov.tr’den kontrol edilmelidir.

Özetle, bu kaynaklarla doğrulanamayan ve bu yazıda kesin hükme bağlanmayan konular şunlardır:

• Katılma yoluyla istinafta ayrıca harç veya gider yatırılıp yatırılmayacağı.
• Süre hesabında tebliğ şeklinin ve adli tatilin etkisi.
• İstinaf yolunun açık olmadığı kararlarda katılma yoluyla istinafın uygulanması.
• Yargıtay veya bölge adliye mahkemesi uygulamasının bu konudaki yaklaşımı.

Sonuç

Katılma yoluyla istinaf, HMK m. 348 ile tanınmış, asıl istinaf başvurusuna bağlı bir kanun yolu imkânıdır. İstinaf dilekçesi size tebliğ edilmişse, kendi başvuru süreniz geçmiş olsa bile cevap dilekçenizle kendi istinaf talebinizi ileri sürebilirsiniz. Bunun için ayrı bir süre yoktur; cevap süresi olan iki hafta geçerlidir. Dilekçede cevap kısmı ile katılma talebinin ve istinaf sebeplerinin açıkça yazılması yararlı olur.

Aynı zamanda bu yolun asıl istinafın akıbetine bağlı olduğu unutulmamalıdır. Karşı taraf başvurusundan feragat ederse veya başvurusu esasa girilmeden reddedilirse, katılma talebi de reddedilir. Bu nedenle süresi içinde kendi istinaf hakkınızı kullanabiliyorsanız, katılma yoluna güvenmek yerine bu hakkı değerlendirmek daha güvenli bir yaklaşım olabilir. Somut dosyanız bakımından süre ve içerik konusunda bir avukatın incelemesi, olası usul hatalarını önlemeye yardımcı olur.