Konkordato Komiserliği Nedir? Görev ve Şartlar

Konkordato komiseri, İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.287 ve devamı hükümleri uyarınca asliye ticaret mahkemesi tarafından görevlendirilen kişidir. Konkordato komiserliği ise bu kişinin mahkeme adına yürüttüğü kamusal nitelikli görevdir. Komiser, borçlunun faaliyetlerine nezaret eder, konkordato projesinin tamamlanmasına katkıda bulunur, alacaklıları sürecin seyri hakkında bilgilendirir ve mahkemeye rapor sunar. Komiser ne borçlunun ne de alacaklıların vekilidir. Görevini tarafsız ve objektif biçimde yürütmek zorundadır.

Bu yazıda komiserliğin hukuki dayanağını, geçici komiserle komiser arasındaki farkı, komiserin görevlerini, komiser olma şartlarını, atama usulünü, denetimini ve ücret konusunu genel bilgi düzeyinde ele alıyoruz. Metin bilgilendirme amaçlıdır. Somut bir dosyaya ilişkin değerlendirme için ilgili belgelerin bir avukat tarafından incelenmesi gerekir.

Konkordato Komiserliği Nedir? Hukuki Dayanak

Konkordato, borçlunun alacaklılarıyla mahkeme denetiminde yaptığı bir yapılandırma sürecidir. İİK’nın konkordatoya ilişkin hükümleri 28.02.2018 tarihli 7101 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. Kanun metni Resmî Gazete’nin 15.03.2018 tarihli sayısında yer almaktadır. 7101 sayılı Kanun metninde komiserliğe ilişkin hükümler m.287 ve sonraki maddelerde yer alır.

Komiserin tanımı, Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılan Konkordato Komiserliği ve Alacaklılar Kuruluna Dair Yönetmelik’in 3. maddesinin (e) bendinde yapılmıştır. Buna göre komiser, İİK m.287 ve devamı maddeleri uyarınca asliye ticaret mahkemesince görevlendirilen kişidir. Yönetmelik 30.01.2019 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve aynı tarihte yürürlüğe girmiştir (m.26). Yönetmeliğin güncel metnine mevzuat.gov.tr üzerindeki PDF aracılığıyla ulaşılabilir.

İİK m.290’ın yönetmeliğe ilişkin fıkrası 6.12.2018 tarihli 7155 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Bu fıkraya göre komiserin nitelikleri, eğitimi, eğitim verecek kurumlar, eğitimden muaf olacaklar ve diğer hususlar Adalet Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Dolayısıyla komiserlik hem kanunda hem de yönetmelikte düzenlenen iki katmanlı bir yapıya sahiptir.

Geçici Komiser ve Komiser: Süreçteki Yeri

Konkordato sürecinde iki ayrı görev tanımı vardır. İlki geçici mühlet aşamasında görev yapan geçici komiser, ikincisi kesin mühlet aşamasında görev yapan komiserdir. Çoğu zaman aynı kişi iki aşamada da görev alır, ancak bu zorunlu değildir.

Geçici komiserin görevlendirilmesi

Mahkeme, geçici mühlet kararıyla birlikte konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olup olmadığını yakından incelemek üzere bir geçici konkordato komiseri görevlendirir. Alacaklı sayısı ve alacak miktarı dikkate alınarak gerektiğinde üç komiser görevlendirilebilir. Üç komiser atanması hükmünün m.287’nin 3. fıkrasında yer aldığı, Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığı’nın konkordato komiserliği duyurusunda da belirtilmektedir.

Geçici mühlet üç aydır. Mahkeme, borçlunun veya geçici komiserin talebi üzerine bu süreyi en fazla iki ay uzatabilir. Toplam süre beş ayı geçemez. Geçici komiser görevlendirilmesine ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz.

Geçici komiserin raporu ve kesin mühlet

Geçici komiser, duruşmadan önce yazılı raporunu mahkemeye sunar ve gerekirse duruşmada hazır bulunur (m.288). Mahkeme konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğu sonucuna varırsa borçluya bir yıllık kesin mühlet verir. Bu aşamada yeni bir görevlendirme gerekmiyorsa mahkeme, geçici komiser veya komiserlerin görevine devam etmesine karar verir ve dosyayı komisere tevdi eder. Böylece geçici komiser, kesin mühlet döneminde komiser sıfatıyla görevini sürdürür.

Konkordato Komiseri Ne İş Yapar?

Komiserin görevleri tek bir maddede toplanmış değildir. Temel görev tanımı İİK m.290’da yer alır, ayrıca kanunun diğer maddelerinde komisere özel yetki ve sorumluluklar bağlanmıştır. Aşağıda önce genel görevleri, sonra sürecin aşamalarına göre dağılmış görevleri ele alıyoruz.

İİK m.290 kapsamındaki temel görevler

7101 sayılı Kanunla getirilen m.290 hükmüne göre komiserin görevleri şunlardır:

• Konkordato projesinin tamamlanmasına katkıda bulunmak.
• Borçlunun faaliyetlerine nezaret etmek.
• Kanunda verilen görevleri yapmak.
• Mahkemenin istediği konularda ve uygun göreceği sürelerde ara raporlar sunmak.
• Alacaklılar kurulunu konkordatonun seyri hakkında düzenli aralıklarla bilgilendirmek.

Dosyayı teslim alan komiser, kesin mühlet içinde konkordatonun tasdikine yönelik işlemleri tamamlar ve dosyayı raporuyla birlikte mahkemeye iade eder.

Bu listeden de anlaşılacağı gibi komiser, projeyi hazırlayan taraf değildir. Proje borçlunun işidir. Komiser, projenin tamamlanmasına katkı sunar ve borçlunun faaliyetlerini izler. Nezaret görevi, borçlunun mühlet süresince yaptığı işlemlerin alacaklıların aleyhine sonuç doğurmaması bakımından önem taşır.

Sürecin aşamalarına göre komiserin işlevleri

Kanunun çeşitli maddelerinde komisere şu görevler bağlanmıştır:

• Mühletin kaldırılması (m.291): Amaçlanan iyileşmenin kesin mühlet bitmeden gerçekleştiğini komiser yazılı raporuyla mahkemeye bildirirse mahkeme resen kesin mühleti kaldırır ve konkordato talebini reddeder.
• Alacakların incelenmesi: Komiser, borçluyu iddia olunan alacaklar hakkında açıklamaya davet eder, borçlunun defter ve belgelerini inceler ve sonucu m.302 kapsamındaki raporunda belirtir.
• Alacaklılar toplantısı (m.301 ve m.302): Komiser alacaklıları yeni bir ilânla projeyi müzakere etmeye davet eder, toplantıya başkanlık eder ve borçlunun durumu hakkında rapor verir.
• Mahkemeye rapor (m.302): Komiser, iltihak süresinin bitiminden itibaren en geç yedi gün içinde konkordatoya ilişkin tüm belgeleri ve projenin kabul edilip edilmediğine ve tasdikinin uygun olup olmadığına dair gerekçeli raporunu mahkemeye tevdi eder.
• Tasdik yargılaması (m.304): Mahkeme, komiseri dinledikten sonra karar verir.

Bu görevler komiseri, mahkeme ile alacaklılar arasındaki bilgi akışının merkezine yerleştirir. Mahkeme borçlunun mali durumunu ve projenin gerçekçiliğini büyük ölçüde komiserin raporları üzerinden izler. Raporların mahkemeyi hangi ölçüde bağladığı bu yazının kapsamı dışındadır. Bu konuda doğrulanmış bir içtihada dayanmadığımız için ayrıca değerlendirme yapmıyoruz.

Yönetmelikten doğan yükümlülükler

Komiserin görev anlayışı yalnızca kanundaki iş listesinden ibaret değildir. Yönetmelik, görevin nasıl yerine getirileceğine ilişkin ilkeler de koyar:

• Komiser görevini kanun, yönetmelik ve dürüstlük kuralları çerçevesinde tarafsız, objektif ve özenle yerine getirmek zorundadır.
• Görevi bizzat yerine getirir.
• Görevi sebebiyle öğrendiği sırları korur.
• Yönetmelik m.8’e göre bazı yükümlülükler görev bittikten sonra da sürer.
• Görev almak için reklam sayılabilecek girişimlerde bulunamaz.

Bu yükümlülüklere aykırı davranan komiserin görevine mahkemece son verilir (m.8/3 ve 8/4). Bu hüküm, komiserliğin yalnızca teknik bir uzmanlık işi olmadığını, aynı zamanda mesleki dürüstlük ve bağımsızlık gerektiren bir görev olduğunu gösterir.

Konkordato Komiseri Şartları

Komiser olabilmek için aranan nitelikler yönetmeliğin 4. maddesinde sayılmıştır. Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığı’nın başvuru usul ve esaslarına ilişkin duyurusu da aynı şartları sayar. Yönetmeliğin Bakanlık sitesinde yayımlanan PDF metni de incelenebilir.

Aranan nitelikler

• Türk vatandaşı ve tam ehliyetli olmak.
• En az dört yıllık lisans eğitimi veren bir fakülteden veya YÖK’ün denkliğini kabul ettiği bir yükseköğretim kurumundan mezun olmak ve en az beş yıl mesleki tecrübeye sahip olmak.
• İflas etmemiş olmak.
• Son üç yıl içinde özen yükümlülüğüne uymadığından komiserlik görevine son verilmemiş olmak.
• Disiplin yönünden meslekten veya memuriyetten çıkarılmamış olmak, sanat icrasından veya mesleki faaliyetten yasaklı olmamak.
• Kamu hizmetinden yasaklı olmamak.
• Mesleğinin mevzuatında komiserliğe engel bir hüküm bulunmamak.
• Güncel yönetmelik metnine göre aklama, kaçakçılık, gerçeğe aykırı bilirkişilik veya tercümanlık, yalan tanıklık ve yalan yere yemin suçlarından mahkûm olmamak.
• Terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmamak.
• Komiserlik eğitimini tamamlamış olmak.

Suç mahkûmiyetine ilişkin şart yönetmeliğin güncel metninde yer almaktadır. Bu şartı 2019 tarihli ilk metinde göremiyoruz. Yönetmeliğin sonradan değiştirildiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle başvuru yapmayı düşenlerin güncel metni esas alması gerekir.

Komiserlik eğitimi ve muafiyet

Eğitim şartının bazı istisnaları vardır. Medeni usul ve icra-iflas, medeni, ticaret hukuku ile işletme, iktisat, maliye ve muhasebe alanlarında profesör veya doçent unvanına sahip olanlar eğitimden muaftır (m.13). Bakanlığın 2023 başvuru duyurusuna göre eğitim, Bakanlığın listesinde yayımlanan kuruluşlardan alınan 36 saatlik temel eğitimdir. Bu süre ve eğitim kuruluşları Bakanlık duyurularına göre değişebileceğinden, güncel duyurunun kontrol edilmesi yerinde olur.

Komiser Nasıl Atanır?

Komiserlik, kişinin kendi iradesiyle bir davaya katılması şeklinde işlemez. Mahkeme, komiseri bölge adliye mahkemesinde kurulu bilirkişilik bölge kurulunun oluşturduğu listeden seçer. Listede uygun kişi yoksa liste dışından görevlendirme yapılabilir. Bu durumda görevlendirme bölge kuruluna bildirilir (m.5/1).

Üç komiser atanması hâli

Üç komiser görevlendirilirse biri, mahkemenin bulunduğu ilde faaliyet göstermek şartıyla bağımsız denetçiler arasından seçilir. Bir diğerinin hukukçu olması tercih edilir (m.5/2). Bu düzenleme, büyük ölçekli ve karmaşık dosyalarda hukuki ve mali uzmanlığın bir arada bulunmasını amaçlar.

Görevi kabul yükümlülüğü ve sınırlamalar

Listeye kayıtlı komiser, verilen görevi kabulle yükümlüdür (m.5/3). Bir kişi aynı anda beşten fazla dosyada geçici komiser ve komiser olarak görev yapamaz (m.5/4 ve İİK m.290). Bu sınır, komiserin her dosyaya yeterli zaman ayırabilmesine yöneliktir.

Komiser, görevi kapsamında kendisi veya başkaları hesabına sözleşme yapamaz. Yaparsa sözleşme hükümsüzdür (m.6/2). Komiserlerin sicili bölge kurullarınca tutulur.

Listeye başvuru

Bakanlık duyurusuna göre bölge kuruluna başvuru e-Devlet veya UYAP Vatandaş Portal üzerinden elektronik ortamda yapılır. Şahsen, posta yoluyla veya vekaletle başvuru yapılamaz. Birden fazla bölge kurulu listesine başvurulamaz. Başvuru takvimi ve bölgelere göre liste bilgileri için Bakanlığın güncel duyurularına bakmak gerekir.

Komiserin Denetimi, Şikâyet ve Sorumluluk

Alacaklılar kurulu

Mahkeme, yedi alacaklıyı geçmeyecek, tek sayıda ve ücretsiz olacak şekilde ayrıca bir alacaklılar kurulu oluşturabilir. Bu kurul komiserin faaliyetlerine nezaret eder, komisere tavsiyelerde bulunur ve kanunun öngördüğü hâllerde mahkemeye görüş bildirir. Kurul komiserin faaliyetlerini yeterli bulmazsa mahkemeden komiserin değiştirilmesini gerekçeli raporla isteyebilir. Mahkeme borçluyu ve komiseri dinledikten sonra kesin olarak karar verir (Yönetmelik m.23).

Şikâyet

Komiserin konkordatoya ilişkin işlemleri hakkındaki şikâyetler asliye ticaret mahkemesince kesin olarak karara bağlanır. Başka bir deyişle şikâyet mercii, komiseri görevlendiren mahkemedir ve verilen karar kesindir.

Sorumluluk

7101 sayılı Kanunun metnine göre komiserin sorumlulukları hakkında İİK m.227’nin 4. ve 5. fıkraları uygulanır. Bu yazıda atfın kapsamını ayrıca yorumlamıyoruz. Komiserin sorumluluğunun somut bir olaydaki sonuçları için ilgili hükümlerin dosya özelinde incelenmesi gerekir. Ayrıca yönetmelikteki yükümlülüklere aykırılık hâlinde görevin mahkemece sona erdirilebileceğini yukarıda belirtmiştik.

Komiser Ücreti ve Konkordato Gider Avansı

Komiser ücreti, konkordato gider avansının bir kalemidir. 26 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yer alan gider avansı tarifesi, İİK m.285/4’e dayanılarak hazırlanmıştır. Tarife metninde, komiser olarak görevlendirilecek kişi için mahkemece belirlenecek ücretin, sonradan tamamlanmak üzere belirli bir asgari tutar üzerinden hesaplanarak gider avansına dahil edildiği ifade edilmektedir.

Ücretin nasıl belirleneceği ve tutarın ayrıntıları bu yazıda verilmemiştir. Rakamların güncel ve eksiksiz hâli için tarifenin tam metnine ve ilgili mahkemenin kararına bakmak gerekir. Komiser ücreti konusunda yazıda genel bir tarife ya da öngörü sunulmaz.

Güncel Gelişme: İstişare Toplantısı

Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığı, Eylül 2026’da Ankara’da bir Konkordato Komiserliği İstişare Toplantısı düzenlemiştir. Haberde, toplantıda komiserlerin nitelikleri, eğitimleri, denetimleri, ücretleri, seçimi ve görevlendirilmesi gibi uygulamada karşılaşılan sorunların ele alındığı belirtilmektedir. Bu başlıkların bir arada anılması, komiserlik düzenlemesinin uygulamada tartışılmaya devam eden alanlarını gösterir. Toplantının sonucunda bir düzenleme değişikliği yapılıp yapılmadığı bu çalışmanın konusu değildir. Yazının hazırlandığı tarihte böyle bir değişiklik bilgisine yer verilmemektedir.

Borçlu ve Alacaklılar Açısından Pratik Noktalar

Komiserliğin düzenlenme biçimi, sürecin tarafları için bazı sonuçlar doğurur. Bunları genel çerçevede şöyle özetleyebiliriz:

• Borçlu bakımından: Komiser, borçlunun faaliyetlerine nezaret ettiği için borçlunun komiserle düzenli bilgi paylaşımı yapması sürecin işleyişi açısından önemlidir. Defter ve belgelerin komiser tarafından incelenebileceği unutulmamalıdır.
• Alacaklılar bakımından: Alacaklılar kurulu komiserden düzenli bilgi alma hakkına sahiptir. Alacaklılar toplantısına komiser başkanlık eder ve borçlunun durumu hakkında rapor verir. Komiserin faaliyetlerinden memnun olunmaması hâlinde, kurul varsa kurul aracılığıyla değişiklik talep edilebilir.
• Mahkeme bakımından: Komiser, mahkemenin gözü ve kulağı gibi çalışır. Ancak karar verme yetkisi her zaman mahkemededir. Komiser tasdik konusunda rapor sunar, tasdik kararını mahkeme verir.

Bu noktalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Her konkordato dosyasının koşulları farklıdır. Komiserle ilişkiler, rapor içerikleri ve itirazlar gibi konularda dosya özelinde hukuki destek almak yerinde olur.

Sık Karıştırılan Noktalar

Komiser, borçlunun avukatı mıdır?

Hayır. Komiser mahkemece görevlendirilir ve tarafsızlıkla yükümlüdür. Yönetmelik, görevin tarafsız ve objektif biçimde yerine getirilmesini açıkça şart koşar.

Komiser, konkordato projesini hazırlar mı?

Proje borçluya aittir. Komiserin görevi, İİK m.290’a göre projenin tamamlanmasına katkıda bulunmaktır. Bu ifade, komiserin projenin sahibi olmadığını, ancak sürece destek verdiğini gösterir.

Komiser tek kişi mi olur?

Her zaman değil. Alacaklı sayısı ve alacak miktarı dikkate alınarak gerektiğinde üç komiser görevlendirilebilir. Üç komiser atandığında biri bağımsız denetçiler arasından seçilir ve bir diğerinin hukukçu olması tercih edilir.

Sonuç

Konkordato komiserliği, konkordato sürecinin denetim ve bilgilendirme ayağını oluşturan bir görevdir. Komiser mahkemece görevlendirilir, borçlunun faaliyetlerine nezaret eder, ara raporlar sunar, alacaklılar kurulunu bilgilendirir ve alacaklılar toplantısına başkanlık eder. Tasdik aşamasında gerekçeli raporuyla mahkemeye yol gösterir. Komiser olabilmek için yönetmelik m.4’te sayılan nitelikler ve komiserlik eğitimi aranır. Atama bilirkişilik bölge kurulu listesinden yapılır ve komiserin bir kişi olarak üstlenebileceği dosya sayısı sınırlıdır.

Mevzuat ve uygulama değişebileceği için yönetmeliğin ve Bakanlık duyurularının güncel hâli düzenli olarak kontrol edilmelidir. Somut bir konkordato dosyasında komiserin yetkileri, raporları veya sorumluluğu ile ilgili bir sorun varsa, ilgili belgelerle birlikte bir avukata danışılması gerekir.